Giữa nhịp sống ngày càng hối hả, thông điệp “chậm lại để sống chất lượng hơn” từ phong trào Slow Food đang vượt khỏi khuôn khổ một xu hướng ẩm thực để trở thành lời nhắc về cách con người ứng xử với thực phẩm, môi trường và cộng đồng. Chính từ những giá trị tưởng chừng giản đơn ấy, một nhịp cầu hợp tác mới giữa Italia và Việt Nam đang được hình thành bền vững hơn, nhân văn hơn và giàu bản sắc hơn...

Trong dòng chảy hiện đại của ngành thực phẩm toàn cầu, nơi tốc độ sản xuất và tiêu dùng ngày càng được đẩy lên cao, một triết lý tưởng chừng giản dị lại đang trở thành xu hướng được nhiều quốc gia theo đuổi: "Đề cao chất lượng hơn số lượng". Đây cũng là thông điệp xuyên suốt Hội thảo “Lối sống Italia và phong trào thức ăn chậm (Slow Food): Chất lượng hơn số lượng” do Đại sứ quán Italia tại Việt Nam tổ chức mới đây nhân Ngày “Made in Italia” năm 2026.

Không chỉ là một sự kiện văn hóa - ẩm thực, hội thảo còn mở ra góc nhìn sâu sắc về tương lai của hệ thống lương thực toàn cầu, nơi các giá trị về truy xuất nguồn gốc, trách nhiệm xã hội, bảo vệ môi trường và bản sắc địa phương ngày càng trở thành những tiêu chí cốt lõi.

Phát biểu khai mạc, Đại sứ Italia tại Việt Nam Marco Della Seta nhấn mạnh rằng: các yếu tố như chất lượng, tính minh bạch và trách nhiệm không còn là giá trị bổ sung, mà đã trở thành nền tảng định hình tương lai ngành thực phẩm thế giới. Theo ông, cả Italia và Việt Nam đều có chung một lợi thế đặc biệt: nền nông nghiệp lâu đời gắn chặt với văn hóa, công nghệ và đời sống cộng đồng.

Triết lý của phong trào Slow Food càng trở nên có ý nghĩa sâu sắc. Ra đời tại Italia cách đây 40 năm, Slow Food theo đuổi nguyên tắc “ngon, sạch và công bằng” - thực phẩm không chỉ phải ngon về hương vị, sạch với môi trường mà còn công bằng với người sản xuất và cộng đồng địa phương".

Ông Marco Della Seta, Đại sứ Italia tại Việt Nam. 

Điều đáng chú ý là sau 5 năm hiện diện tại Việt Nam, phong trào này đang cho thấy sự tương thích mạnh mẽ với văn hóa và đời sống bản địa. Từ những làng nghề truyền thống, các sản phẩm OCOP, nông nghiệp hữu cơ cho đến xu hướng tiêu dùng xanh, Việt Nam đang sở hữu nhiều nền tảng để phát triển mô hình thực phẩm bền vững theo tinh thần Slow Food.

Đại sứ Marco Della Seta cho rằng đây chính là điểm giao thoa đầy tiềm năng giữa hai quốc gia. Những hoạt động như hội thảo lần này không chỉ thúc đẩy trao đổi văn hóa mà còn mở ra cơ hội hợp tác sâu rộng giữa cơ quan quản lý, doanh nghiệp, đầu bếp, nông dân, chuyên gia và cộng đồng sáng tạo trong lĩnh vực thực phẩm.

Ở góc độ quản lý nhà nước, TS Phạm Ngọc Mậu, Phó Vụ trưởng Vụ Hợp tác quốc tế, Bộ Nông nghiệp và Môi trường, cho rằng những giá trị mà Slow Food theo đuổi có nhiều điểm tương đồng với định hướng phát triển nông nghiệp của Việt Nam hiện nay.

Theo TS Phạm Ngọc Mậu, Việt Nam có hệ thống sản phẩm địa phương phong phú, nhiều mô hình sản xuất gắn với tri thức bản địa và sinh kế cộng đồng. Đây chính là nền tảng quan trọng để thúc đẩy các mô hình nông nghiệp bền vững, nâng cao giá trị thực phẩm và bảo tồn văn hóa ẩm thực truyền thống.

Đánh giá cao hợp tác nông nghiệp giữa Việt Nam và Italia trong thời gian qua, TS Phạm Ngọc Mậu bày tỏ tin tưởng hai nước sẽ tiếp tục mở rộng hợp tác trong các lĩnh vực chế biến thực phẩm, đổi mới công nghệ, phát triển chuỗi giá trị và xây dựng hệ thống lương thực có trách nhiệm hơn trong tương lai.

Một trong những dấu ấn đáng chú ý của phong trào tại Việt Nam đến từ Cộng đồng Slow Food Hà Nội - tổ chức được thành lập năm 2020 với sự hỗ trợ của Đại sứ quán Italia tại Việt Nam.

Bà Phạm Thị Ngọc Bích, người sáng lập cộng đồng, cho biết mục tiêu của Slow Food Hà Nội không chỉ dừng ở việc quảng bá ẩm thực mà còn hướng tới thay đổi nhận thức về tiêu dùng và lối sống. Triết lý “thực phẩm ngon - sạch - công bằng cho tất cả mọi người” được hiện thực hóa qua hàng loạt hoạt động thiết thực dành cho giới trẻ và cộng đồng.

Trong những năm qua, cộng đồng đã phối hợp với các trường đại học triển khai chương trình “World Disco Soup” nhằm nâng cao nhận thức về lãng phí thực phẩm và biến đổi khí hậu; tổ chức nhiều tọa đàm cho sinh viên về nông nghiệp hữu cơ, chế độ ăn lành mạnh; đồng thời xây dựng các hành trình “Slow Travel” đưa du khách khám phá chiều sâu văn hóa và ẩm thực các vùng miền Việt Nam.

Không chỉ dừng ở triết lý sống, hội thảo còn cho thấy hướng tiếp cận hiện đại của Italia trong lĩnh vực công nghệ thực phẩm. Đại diện các doanh nghiệp hàng đầu như Unitec S.p.A và CSO Italia đã chia sẻ nhiều giải pháp đổi mới sáng tạo nhằm nâng cao chất lượng nông sản, kéo dài vòng đời hoa quả tươi và tối ưu hóa chuỗi chế biến thực phẩm.