"Các nền kinh tế đang phát triển đã bỏ lỡ cuộc Cách mạng Công nghiệp lần thứ nhất và phải mất hai thế kỷ để thu hẹp khoảng cách. Họ không thể bỏ lỡ cuộc cách mạng AI lần này"...

Ông Indermit Gill, Kinh tế trưởng của Ngân hàng Thế giới (World Bank), nhấn mạnh trong báo cáo được Ngân hàng này công bố ngày 4/8.

Theo báo cáo, AI có thể giúp nền kinh tế của các quốc gia đang phát triển đạt thành quả tương đương cả một thế kỷ phát triển chỉ trong vòng một thập kỷ, nếu nhanh chóng thu hẹp khoảng cách về hạ tầng điện, kết nối Internet và kỹ năng số. 

Báo cáo cũng chỉ ra nguy cơ AI gây mất việc làm trên diện rộng tại các nền kinh tế mới nổi thấp hơn đáng kể so với các quốc gia phát triển. Điều đó đồng nghĩa các nước đang phát triển có nhiều cơ hội để tận dụng AI hơn là phải lo ngại về những tác động tiêu cực của công nghệ này.

"AI đã mang đến cơ hội mang tính bước ngoặt cho các nền kinh tế đang phát triển và họ cần nhanh chóng nắm bắt cơ hội đó", ông Indermit Gill, Kinh tế trưởng của Ngân hàng Thế giới, nhấn mạnh trong báo cáo.

Trong khi các doanh nghiệp trên toàn cầu đang đầu tư hàng tỷ USD vào AI và các chính phủ chạy đua xây dựng lợi thế cạnh tranh trong lĩnh vực này, nhiều quốc gia cũng phải đối mặt với bài toán đầu tư trung tâm dữ liệu quy mô lớn cùng nguồn điện đủ mạnh để vận hành.

Tuy nhiên, theo ông Gill, các nền kinh tế mới nổi không nhất thiết phải sở hữu những mô hình ngôn ngữ lớn hay hạ tầng AI khổng lồ để khai thác hiệu quả công nghệ này.

Việc triển khai các mô hình AI nhỏ gọn, chi phí thấp và được tùy biến theo điều kiện địa phương vẫn có thể tạo ra những thay đổi đáng kể trong nhiều lĩnh vực.

"Bằng cách điều chỉnh các công cụ AI quy mô nhỏ với chi phí hợp lý để phù hợp với nhu cầu địa phương, các quốc gia có thể đưa dịch vụ y tế, giáo dục, tư pháp và khuyến nông chất lượng cao đến với hàng triệu người dân", ông Gill cho biết.

Báo cáo lấy ví dụ, nhân viên y tế có thể sử dụng AI để rút ngắn thời gian chẩn đoán bệnh; giáo viên có thể xây dựng giáo án hiệu quả hơn; trong khi nông dân có thể nhận được khuyến nghị về loại cây trồng cũng như thời điểm gieo trồng phù hợp.

Trước đó, Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) cũng ước tính AI có thể giúp kinh tế khu vực châu Phi cận Sahara tăng thêm khoảng 4% trong vòng một thập kỷ nếu được triển khai trong những điều kiện phù hợp.

Ngân hàng Thế giới cho biết mức độ việc làm có nguy cơ bị AI tạo sinh (Generative AI) thay thế tại các nước phát triển cao gấp khoảng ba lần so với các nền kinh tế thu nhập thấp và trung bình.

Cụ thể, khoảng 14,2% việc làm tại các quốc gia có thu nhập cao chịu tác động trực tiếp từ AI, trong khi tỷ lệ này ở các nước thu nhập thấp và trung bình chỉ ở mức 4,5%.

Trong khi đó, tỷ lệ việc làm có khả năng được hưởng lợi nhờ AI thông qua nâng cao năng suất khá tương đồng giữa hai nhóm quốc gia, đạt 18,7% tại các nước phát triển và 16,2% tại các nền kinh tế đang phát triển.

Để tận dụng cơ hội này, Ngân hàng Thế giới khuyến nghị các chính phủ cần ưu tiên đầu tư vào hạ tầng điện, mở rộng kết nối Internet, nâng cao kỹ năng số cho lực lượng lao động, đồng thời tăng khả năng tiếp cận điện thoại thông minh và các thiết bị máy tính.

Tuy nhiên, báo cáo cũng cảnh báo AI có thể làm gia tăng bất bình đẳng thu nhập, thúc đẩy sự lan truyền thông tin sai lệch và tạo điều kiện cho các hình thức kiểm soát chính trị tinh vi hơn nếu không được quản lý phù hợp.

Dù vậy, theo ông Gill, cái giá của việc chậm chân còn lớn hơn nhiều. Ông nhấn mạnh: "Các nền kinh tế đang phát triển đã bỏ lỡ cuộc Cách mạng Công nghiệp lần thứ nhất và phải mất hai thế kỷ để thu hẹp khoảng cách. Họ không thể bỏ lỡ cuộc cách mạng AI lần này".