Vào thứ Năm (12/3), chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump đã mở điều tra thương mại mới đối với 60 nền kinh tế...

Mục đích của việc điều tra này là nhằm xem xét liệu những nền kinh tế này có ngăn chặn hiệu quả hàng hóa được sản xuất bằng lao động cưỡng bức nhập khẩu vào thị trường hay không.

Theo thông báo từ Văn phòng Đại diện Thương mại Mỹ (USTR), các cuộc điều tra được tiến hành theo Mục 301 của Đạo luật Thương mại năm 1974.

Danh sách các nền kinh tế bị điều tra bao gồm Trung Quốc, Liên minh châu Âu (EU), Ấn Độ và Mexico, Algeria, Angola, Argentina, Australia, Bahamas, Bahrain, Bangladesh, Brazil, Campuchia, Canada, Ấn Độ, Indonesia, Nhật Bản, Singapore, Nam Phi, Hàn Quốc, Sri Lanka, Thụy Sỹ, Đài Loan, Thái Lan, Trinidad và Tobago, Thổ Nhĩ Kỳ, Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE), Anh, Uruguay, Venezuela...

USTR cho biết đây là 60 nền kinh tế nằm trong nhóm đối tác thương mại lớn nhất của Mỹ bị đưa vào đợt điều tra.

“Dù cộng đồng quốc tế nhìn chung đều phản đối lao động cưỡng bức, nhiều chính phủ vẫn chưa đưa ra và thực thi hiệu quả các biện pháp để ngăn hàng hóa sản xuất bằng lao động cưỡng bức nhập khẩu vào thị trường nước mình”, Đại diện Thương mại Mỹ Jamieson Greer nói.

Ông Greer cho biết các cuộc điều tra này sẽ đánh giá liệu các chính phủ nước ngoài đã hành động đủ quyết liệt để ngăn hàng hóa được sản xuất bằng lao động cưỡng bức nhập khẩu vào thị trường hay chưa, đồng thời đánh giá việc các nước không chấm dứt những hành vi mà ông gọi là "đáng lên án" này đã tác động như thế nào tới người lao động và doanh nghiệp Mỹ.

Mục 301 cho phép Chính phủ Mỹ áp thuế quan với các quốc gia bị cho là có hành vi thương mại không công bằng mà không cần Quốc hội thông qua. 

Về lâu dài, các cuộc điều tra mới này có thể trở thành cơ sở để thay thế ít nhất một phần thuế quan đối ứng của chính quyền ông Trump - chính sách mà Tòa án Tối cao Mỹ đã bác bỏ vào tháng trước.

Theo giới phân tích, ngoài việc tạo cơ sở để Mỹ tăng thuế quan, cuộc điều tra này còn có thể mở đường cho các lệnh cấm nhập khẩu trên diện rộng.

Cuộc điều tra mới về lao động cưỡng bức được Mỹ công bố chỉ một ngày sau khi Washington khởi động một loạt cuộc điều tra theo Mục 301 nhằm vào tình trạng dư thừa công suất công nghiệp tại hơn một chục nền kinh tế, gồm Trung Quốc, EU, Mexico, Nhật Bản, Ấn Độ, Đài Loan, Việt Nam, Hàn Quốc, Singapore, Thụy Sỹ, Na Uy, Indonesia, Malaysia, Campuchia, Bangladesh và Thái Lan.

Thông báo liên tiếp về các cuộc điều tra được đưa ra khi Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent chuẩn bị gặp Phó Thủ tướng Trung Quốc Hà Lập Phong tại Paris vào cuối tuần này để tiếp tục đối thoại song phương về thương mại và kinh tế. Diễn biến này cũng diễn ra chỉ vài tuần trước cuộc gặp dự kiến giữa ông Trump và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình tại Bắc Kinh.

Sau phán quyết của Tòa án Tối cao Mỹ bác bỏ thuế đối ứng vào cuối tháng 2, chính quyền ông Trump đã lập tức ban hành thuế quan toàn cầu 10%, theo Mục 122 của Đạo luật Thương mại có hiệu lực tới ngày 24/7, nhằm duy trì sức ép thương mại trong thời gian xây dựng khuôn khổ biện pháp mới.

Chính quyền ông Trump hiện dự kiến nâng mức thuế này lên 15% - mức trần mà Mục 122 cho phép áp dụng. Theo quy định, thuế quan theo cơ chế này chỉ có hiệu lực tối đa 150 ngày, trừ khi được Quốc hội Mỹ phê chuẩn gia hạn.

Theo ông Greer, các cuộc điều tra mới nhiều khả năng sẽ hoàn tất trước khi mức thuế toàn cầu tạm thời này hết hiệu lực.