Vào thứ Hai (23/3), Đại sứ Mỹ tại EU Andrew Puzder cảnh báo EU cần thực thi thỏa thuận thương mại với Mỹ mà không sửa đổi, nếu không khối này có thể không còn được tiếp cận nguồn khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) từ Mỹ với các điều kiện thuận lợi như hiện nay...

Tuần này, Nghị viện châu Âu dự kiến bỏ phiếu về việc có phê chuẩn thỏa thuận thương mại khung giữa Liên minh châu Âu (EU) và Mỹ - còn gọi là Thỏa thuận Turnberry, được Tổng thống Mỹ Donald Trump và Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen nhất trí tại Turnberry, Scotland, vào tháng 7/2025 - hay không.

Quá trình phê chuẩn của EU bị chậm lại do nhiều vướng mắc, trong đó có tranh cãi liên quan tới những phát ngôn của ông Trump về Greenland.

Nghị viện châu Âu dự kiến bỏ phiếu về thỏa thuận vào thứ Năm tuần này (26/3). Theo các điều khoản đã thống nhất, EU sẽ mua 750 tỷ USD sản phẩm năng lượng của Mỹ từ nay đến năm 2028, bao gồm LNG, dầu mỏ và công nghệ hạt nhân dân sự.

Ông Puzder cho rằng phần cam kết năng lượng trong Thỏa thuận Turnberry - được ký tại sân golf Turnberry của ông Trump ở Scotland - có thể bị ảnh hưởng nếu EU tìm cách điều chỉnh các điều khoản khác.

“Tôi không biết điều gì sẽ xảy ra với lĩnh vực năng lượng nếu họ không thực thi thỏa thuận. Nếu Thỏa thuận Turnberry không được thực thi, mọi việc sẽ quay lại vạch xuất phát và hướng đi tiếp theo cũng trở nên khó đoán định”, ông Puzder nhận xét.

Theo ông Puzder, Mỹ vẫn muốn tiếp tục làm ăn với châu Âu, nhưng nếu thỏa thuận không được triển khai như đã thống nhất, các điều kiện hợp tác có thể sẽ không còn thuận lợi như hiện nay. Ông cũng lưu ý rằng khi đó, môi trường kinh doanh giữa hai bên sẽ kém tích cực hơn, trong bối cảnh Mỹ vẫn còn nhiều khách hàng khác trên thị trường.

Rủi ro EU điều chỉnh thỏa thuận xuất hiện đúng vào thời điểm thị trường LNG toàn cầu đang chịu nhiều sức ép. Cạnh tranh đối với nguồn cung ngoài Vùng Vịnh ngày càng gay gắt, trong khi Qatar - nước chiếm khoảng 1/5 nguồn cung LNG thế giới - đã phải dừng xuất khẩu sau khi Iran phong tỏa eo biển Hormuz. Các cuộc tấn công vào tổ hợp LNG Ras Laffan của Qatar trong tuần trước càng làm dấy lên lo ngại rằng tình trạng khan hiếm nguồn cung có thể còn kéo dài thêm.

Theo tờ báo Financial Times, trước khi chiến sự Mỹ - Iran nổ ra, chỉ khoảng 10% lượng LNG đi qua eo biển Hormuz được chuyển tới châu Âu. Tuy nhiên, do phụ thuộc lớn vào khí đốt nhập khẩu, khu vực này vẫn dễ tổn thương khi cạnh tranh toàn cầu về nguồn cung trở nên gay gắt hơn. Một số nước thành viên EU, như Italy, thậm chí từng nhập tới 1/3 lượng LNG tiêu thụ trong nước từ Qatar.

“Cá nhân tôi cho rằng châu Âu lẽ ra nên cam kết mua các sản phẩm năng lượng của Mỹ trị giá 1 nghìn tỷ USD, bởi đây không chỉ là cam kết mua từ phía châu Âu, mà còn là cam kết bán từ phía chúng tôi. Châu Âu cần năng lượng để duy trì tăng trưởng và ổn định kinh tế, còn Mỹ có thể đáp ứng nhu cầu đó”, ông Puzder nói thêm.

Theo ông Puzder, Washington muốn xây dựng một quan hệ thương mại tạo điều kiện để hai bên mở rộng hợp tác năng lượng. Ông cũng cho rằng EU cần sửa quy định yêu cầu các nhà xuất khẩu vào khối này phải khai báo phát thải methane từ ngày 1/1/2027, bởi phần lớn nhà sản xuất Mỹ khó có thể đáp ứng.

Dù Ủy ban châu Âu (EC) cam kết bảo đảm quy định này không gây ảnh hưởng tới hoạt động nhập khẩu, ông Puzder cho biết vẫn hy vọng Brussels sẽ điều chỉnh. Theo ông, quy định hiện nay có thể đẩy chi phí nhiên liệu tăng lên và khiến châu Âu phải xem xét nới lỏng một số rào cản thương mại.

Theo Thỏa thuận Turnberry, Mỹ áp thuế quan đối ứng 15% lên phần lớn hàng nhập khẩu từ EU, đổi lại EU đồng ý đưa thuế với hàng công nghiệp Mỹ và một số nông sản về 0%.

Tuy nhiên, sau khi Tòa án Tối cao Mỹ bác bỏ các thuế quan đối ứng, ông Trump đã nhanh chóng áp một mức thuế toàn cầu mới dựa trên cơ sở pháp lý khác, có hiệu lực tới ngày 24/7/2026. Động thái này khiến mức thuế quan bình quân thực tế của Mỹ với hàng hóa EU tăng lên khoảng 15,8%.

Trong dự luật dự kiến được bỏ phiếu trong tuần này, các nghị sĩ Nghị viện châu Âu đã bổ sung một số điều khoản bảo vệ. Theo đó, Thỏa thuận Turnberry sẽ bị đình chỉ nếu ông Trump tiếp tục đưa ra đe dọa áp thuế mới và không khôi phục các ngoại lệ về thuế quan được nhất trí tại Scotland.

Dù vậy, văn bản cuối cùng vẫn phải được đàm phán với các nước thành viên EU, và nhiều khả năng các nước này sẽ phản đối những điều khoản nói trên.

Ông Puzder cho biết nếu thỏa thuận cuối cùng có bất kỳ thay đổi nào, Mỹ sẽ phải cân nhắc xem sửa đổi đó còn phù hợp với mình hay không.