Trong nỗ lực hiện thực hóa cam kết phát thải ròng bằng “0” vào năm 2050, Việt Nam đang tìm kiếm các kênh huy động tài chính hiệu quả cho giảm phát thải. Trong đó, cơ chế chuyển giao kết quả giảm phát thải được quốc tế công nhận (ITMO) theo Điều 6 của Thỏa thuận Paris được kỳ vọng trở thành “đòn bẩy”, giúp kết nối nguồn vốn quốc tế và khu vực tư nhân với các dự án khí hậu trong nước...

“Việt Nam đang thể hiện quyết tâm mạnh mẽ với các mục tiêu khí hậu đầy tham vọng, đặc biệt là cam kết đạt phát thải ròng bằng “0”. Các cơ quan quản lý cùng các đối tác liên quan đang tích cực phối hợp để hiện thực hóa mục tiêu này. Tuy nhiên, đây là một lộ trình nhiều thách thức, không chỉ riêng Việt Nam mà còn với nhiều quốc gia đang phát triển khi phải cân bằng giữa yêu cầu tăng trưởng kinh tế và cắt giảm phát thải khí nhà kính”.

Đây là nhận định của ông John Robert Cotton, Phó Giám đốc Chương trình Đối tác Chuyển dịch Năng lượng Đông Nam Á (ETP), Văn phòng Dịch vụ Dự án Liên hợp quốc (UNOPS) tại tọa đàm “Thúc đẩy hợp tác trao đổi quốc tế tín chỉ carbon hướng tới thực hiện cam kết giảm phát thải của quốc gia và doanh nghiệp” tổ chức chiều ngày 23/7.

Theo đó, Việt Nam hiện xác định thị trường carbon là công cụ quan trọng nhằm hỗ trợ giảm phát thải khí nhà kính, thực hiện các mục tiêu trong Đóng góp do quốc gia tự quyết định (NDC), hướng tới mục tiêu phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050.

Song song, cơ chế này còn góp phần tối ưu chi phí giảm phát thải, thúc đẩy hình thành nền kinh tế carbon thấp và nâng cao khả năng thích ứng với biến đổi khí hậu.

Nhằm hoàn thiện hành lang pháp lý cho hoạt động trao đổi hạn ngạch phát thải và tín chỉ carbon trong nước và quốc tế, ngày 1/4/2026, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 112/2026/NĐ-CP về chuyển giao quốc tế kết quả giảm nhẹ phát thải khí nhà kính và tín chỉ carbon, có hiệu lực từ ngày 19/5/2026.

Đây là văn bản pháp lý chuyên biệt đầu tiên của Việt Nam liên quan đến việc triển khai Điều 6 của Thỏa thuận Paris, được xây dựng trên cơ sở Luật Bảo vệ môi trường năm 2020 cùng các nghị định liên quan. Qua đó, Việt Nam có cơ sở tham gia sâu hơn vào các cơ chế hợp tác quốc tế về khí hậu theo hướng minh bạch, hiệu quả và tiết kiệm chi phí.

Phó Giám đốc ETP cho biết chương trình được triển khai nhằm kết nối các đối tác Chính phủ và tổ chức quốc tế, thúc đẩy quá trình chuyển dịch năng lượng theo hướng công bằng và bền vững tại Đông Nam Á, phù hợp với Thỏa thuận Paris và các Mục tiêu Phát triển bền vững. Trọng tâm của chương trình là hỗ trợ các quốc gia đẩy nhanh tiến trình giảm phát thải, đồng thời bảo đảm hài hòa với mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội.

"Trọng tâm của ETP là hỗ trợ kỹ thuật nâng cao năng lực thực hiện Điều 6 Thỏa thuận Paris, đồng thời xây dựng hệ thống tiêu chuẩn cho tín chỉ carbon. Tại Việt Nam, chương trình tập trung tổng hợp kinh nghiệm quốc tế, phân tích các phương án kỹ thuật nhằm có cơ sở khách quan cho cơ quan chức năng hoàn thiện chính sách phù hợp với thực tiễn".

Ông Cotton đánh giá trong bối cảnh các quốc gia đang tăng tốc thực hiện cam kết khí hậu, Điều 6 của Thỏa thuận Paris đóng vai trò quan trọng trong thúc đẩy hợp tác quốc tế về giảm phát thải.

"Đặc biệt, cơ chế yêu cầu về chất lượng đối với kết quả giảm nhẹ phát thải khí nhà kính được chuyển giao quốc tế (ITMO) được kỳ vọng trở thành kênh huy động tài chính hiệu quả, kết nối nguồn lực với các dự án giảm phát thải tại các quốc gia đang phát triển", Phó Giám đốc Chương trình Đối tác Chuyển dịch Năng lượng Đông Nam Á (ETP) nhấn mạnh.

Thông qua ITMO, các quốc gia không chỉ có thêm dư địa để hoàn thành các mục tiêu theo Đóng góp do quốc gia tự quyết định (NDC) mà còn tạo điều kiện thu hút khu vực tư nhân tham gia vào các lĩnh vực có khả năng cắt giảm phát thải lớn.

Tuy vậy, để cơ chế này phát huy hiệu quả, yêu cầu đặt ra là phải bảo đảm tính minh bạch trong giao dịch, thực hiện đầy đủ các điều chỉnh tương ứng và tuân thủ nghiêm ngặt các quy trình đo lường, báo cáo, xác minh nhằm bảo đảm tính xác thực của lượng phát thải được giảm.

Dù hệ thống chính sách về khí hậu và năng lượng của Việt Nam đang từng bước được hoàn thiện theo hướng chủ động và tham vọng hơn nhưng thách thức lớn nhất vẫn là đưa các định hướng này vào thực tiễn. Theo ông Cotton, việc chuyển hóa cam kết thành kết quả cụ thể không chỉ phụ thuộc vào năng lực triển khai mà còn đòi hỏi nguồn lực tài chính, công nghệ và sự tham gia sâu rộng của khu vực tư nhân.