Trong bối cảnh thiếu giáo viên cục bộ và khó thu hút nhân lực chất lượng cao, Bộ Giáo dục và Đào tạo vừa đưa ra dự thảo Thông tư về nhà giáo hợp đồng toàn thời gian sau khi nghỉ hưu và nhà giáo thỉnh giảng, nhằm hoàn thiện hành lang pháp lý, tận dụng nguồn lực giàu kinh nghiệm và nâng cao chất lượng giáo dục...

Bộ Giáo dục và Đào tạo vừa công bố dự thảo Thông tư quy định về nhà giáo hợp đồng toàn thời gian sau khi nghỉ hưu và nhà giáo thỉnh giảng để lấy ý kiến góp ý rộng rãi của các cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan.

GIẢI PHÁP CẤP CHO TÌNH TRẠNG THIẾU GIÁO VIÊN 

Việc xây dựng, ban hành Thông tư nhằm thể chế hóa các quy định tại Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Giáo dục, Luật Giáo dục đại học sửa đổi về nhà giáo hợp đồng toàn thời gian sau khi nghỉ hưu và nhà giáo thỉnh giảng.

Theo Bộ Giáo dục và Đào tạo, trong bối cảnh thiếu giáo viên cục bộ, việc tìm kiếm giáo viên, giảng viên có trình độ phù hợp để thỉnh giảng không dễ dàng, đặc biệt ở các bộ môn đặc thù, dẫn tới nguy cơ thiếu hụt nguồn thỉnh giảng.

Các địa phương, đặc biệt là vùng sâu, vùng xa gặp nhiều khó khăn trong việc thu hút nhà khoa học, giáo viên, giảng viên trình độ cao đến thỉnh giảng, đội ngũ nhà giáo đã nghỉ hưu, có kinh nghiệm công tác tham gia vào quá trình giảng dạy, đóng góp cho cơ sở giáo dục do hạn chế về môi trường làm việc và điều kiện cuộc sống.

Trên thực tế, hiện nay mới chỉ có văn bản quy phạm pháp luật quy định về nhà giáo thỉnh giảng, chưa có văn bản quy định về nhà giáo hợp đồng toàn thời gian sau khi nghỉ hưu. Điều này dẫn đến khó khăn trong việc xác định trách nhiệm pháp lý, phân bổ thời gian làm việc, khối lượng giảng dạy, nghĩa vụ nghiên cứu khoa học và việc tính toán các điều kiện bảo đảm chất lượng theo quy định.

Thực trạng này ảnh hưởng đến tính minh bạch trong quản lý đội ngũ giáo viên, giảng viên, gây bất cập trong công tác kiểm định chất lượng giáo dục, xếp hạng cơ sở giáo dục và quản lý nhà nước về giáo dục.

Bên cạnh đó, việc xây dựng quy định về nhà giáo hợp đồng toàn thời gian sau khi nghỉ hưu tại một cơ sở giáo dục nhằm bảo đảm tính ổn định, gắn bó lâu dài của đội ngũ; chuẩn hóa được công tác quản lý nhân sự, tạo cơ sở pháp lý rõ ràng cho công tác tuyển dụng, bố trí, phân công nhiệm vụ, đánh giá và sử dụng giáo viên, giảng viên.

Những quy định trong dự thảo Thông tư cũng giúp nâng cao hiệu lực kiểm định, bảo đảm chất lượng, tiêu chuẩn nhà giáo hợp đồng toàn thời gian sau nghỉ hưu; trở thành chỉ báo định lượng giúp cơ quan quản lý hậu kiểm thực chất, nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn nhân lực; tạo cơ sở pháp lý cho việc kiểm tra, giám sát, xử lý trách nhiệm khi có vi phạm.

Dự thảo Thông tư đưa ra các quy định cụ thể về điều kiện, hình thức hợp đồng và nguyên tắc thực hiện đối với nhà giáo hợp đồng toàn thời gian sau khi nghỉ hưu; Thời giờ làm việc và nghỉ ngơi; Chế độ và chính sách của nhà giáo hợp đồng toàn thời gian sau khi nghỉ hưu; Quyền và trách nhiệm của cơ sở giáo dục.

KHÔNG GIỚI HẠN ĐỘ TUỔI CAO NHẤT VỚI GIÁO VIÊN

Một số quy định đáng chú ý trong dự thảo như, nhà giáo hợp đồng toàn thời gian sau khi nghỉ hưu ký hợp đồng lao động tại các cơ sở giáo dục không giới hạn tuổi cao nhất.

Quyền của nhà giáo hợp đồng toàn thời gian sau khi nghỉ hưu: được hưởng tiền công, tiền lương, quyền lợi theo thỏa thuận trong hợp đồng lao động và theo quy định của pháp luật; được giảng dạy, giáo dục phù hợp chuyên môn đào tạo; tham gia xây dựng, phát triển chương trình đào tạo; được tham gia sinh hoạt chuyên môn, bồi dưỡng nghiệp vụ, tạo điều kiện thực hiện hoạt động khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo; được xem xét bổ nhiệm chức danh giáo sư, phó giáo sư; xét, phong tặng danh hiệu nhà giáo nhân dân, nhà giáo ưu tú khi đáp ứng đủ tiêu chuẩn, điều kiện theo quy định của pháp luật và quy chế tổ chức, hoạt động của cơ sở giáo dục.

Đối với cơ sở giáo dục, được sử dụng đội ngũ nhà giáo hợp đồng toàn thời gian sau khi nghỉ hưu như một nguồn lực để đánh giá năng lực của cơ sở giáo dục; được quyền huy động và sử dụng kinh nghiệm, chuyên môn của nhà giáo nghỉ hưu thông qua cơ chế hợp đồng lao động toàn thời gian để phục vụ mục tiêu phát triển giáo dục.

Đối với nhà giáo thỉnh giảng, dự thảo Thông tư quy định cụ thể về tiêu chuẩn của nhà giáo thỉnh giảng; hoạt động thỉnh giảng; định mức giờ thỉnh giảng; chế độ và chính sách của nhà giáo thỉnh giảng; quyền và trách nhiệm của cơ sở thỉnh giảng; quyền và trách nhiệm của cơ quan, tổ chức nơi nhà giáo thỉnh giảng công tác.

Theo đó, tổng số giờ thỉnh giảng của một nhà giáo thỉnh giảng trong một năm học không vượt quá tổng định mức giờ giảng dạy, nghiên cứu khoa học, phục vụ cộng đồng và giờ làm thêm theo quy định đối với nhà giáo cơ hữu thực hiện cùng nhiệm vụ. Nhà giáo thỉnh giảng là cán bộ, công chức, viên chức hoặc người lao động tại các cơ quan, đơn vị, doanh nghiệp phải đảm bảo tổng thời gian làm việc và thời gian thỉnh giảng không vượt quá định mức giờ làm việc, giờ làm thêm theo quy định của Bộ luật Lao động.

Cơ sở thỉnh giảng được sử dụng đội ngũ nhà giáo thỉnh giảng như một nguồn lực để đánh giá năng lực của cơ sở giáo dục; được quyền tiếp nhận kiến thức, chuyên môn, kinh nghiệm từ nhà giáo thỉnh giảng để nâng cao chất lượng hoạt động giáo dục, đào tạo.

Hằng năm, cơ quan, tổ chức nơi nhà giáo thỉnh giảng công tác xác định và thông báo công khai số lượng, cơ cấu cán bộ, công chức, viên chức, người lao động tham gia hoạt động thỉnh giảng. Không để cán bộ, công chức, viên chức ký hợp đồng thỉnh giảng khi họ thuộc vào một trong các trường hợp sau: đang trong thời hạn xử lý kỷ luật; đang trong thời gian thực hiện các quy định liên quan đến kỷ luật theo quy định của Đảng và của pháp luật; xếp loại không hoàn thành nhiệm vụ trong năm hoặc năm liền kề trước.