Lai Châu đang dần khẳng định vị thế trên bản đồ du lịch với cảnh quan thiên nhiên hùng vĩ, hệ sinh thái nguyên sơ cùng những cung đường và đỉnh núi nổi tiếng. Bên cạnh đó, địa phương này còn thu hút du khách nhờ hạ tầng ngày càng hoàn thiện, sản phẩm du lịch đa dạng và bản sắc văn hóa đặc sắc của cộng đồng các dân tộc, tạo nên sức hấp dẫn riêng cho vùng đất Tây Bắc.

Vừa qua, tại Hà Nội, Sở Tài chính cùng Sở Văn hóa thể thao và du lịch tỉnh Lai Châu tổ chức Hội nghị xúc tiến du lịch năm 2026 với chủ đề “Lai Châu - Kỳ vĩ ngàn mây, đong đầy bản sắc”.

ĐÁNH THỨC TIỀM NĂNG DU LỊCH TỪ THIÊN NHIÊN HÙNG VĨ

Thông tin tại hội nghị, ông Nguyễn Đình Hùng, Phó Giám đốc Sở Tài chính tỉnh Lai Châu, cho biết Lai Châu từ lâu nổi tiếng với những cung đường huyền thoại như đèo Ô Quy Hồ và các đỉnh núi cao hàng đầu Việt Nam và Đông Nam Á như Pu Si Lung, Pu Ta Leng, Bạch Mộc Lương Tử. Bên cạnh đó, Lai Châu còn sở hữu hệ sinh thái nguyên sinh phong phú cùng những cánh rừng hoa đỗ quyên rực rỡ, tạo nên vẻ đẹp hoang sơ, hùng vĩ đặc trưng của núi rừng Tây Bắc.

Giai đoạn 2021-2025, Lai Châu đón trên 5 triệu lượt khách, tổng doanh thu ước đạt hơn 3.800 tỷ đồng. Hạ tầng du lịch ngày càng được đầu tư đồng bộ với hơn 138 cơ sở lưu trú, 1.255 phòng, trong đó có 4 khách sạn từ 3 sao trở lên và khoảng 150 nhà hàng đạt chuẩn phục vụ khách du lịch”.

Ông Nguyễn Đình Hùng, Phó Giám đốc Sở Tài chính tỉnh Lai Châu.

Những năm gần đây, Lai Châu dần khẳng định vị thế trên bản đồ du lịch với nhiều điểm đến hấp dẫn như Khu du lịch Cầu kính Rồng Mây, Cổng trời Ô Quy Hồ, quần thể hang động Pusamcap; trải nghiệm dù lượn “Bay lên nóc nhà Đông Dương” tại bản Sì Thâu Chải; hay khám phá du lịch cộng đồng tại bản Sin Suối Hồ đạt chuẩn ASEAN.

Không chỉ có thiên nhiên kỳ vĩ, Lai Châu còn là vùng đất giàu truyền thống lịch sử - văn hóa, nơi sinh sống của 20 dân tộc anh em với bản sắc đa dạng. Chính sự chân chất, hiền hòa, mến khách của người dân đã trở thành “tài nguyên mềm” quý giá, góp phần tạo nên sức hút riêng cho du lịch địa phương.

Trên nền tảng tiềm năng và các sản phẩm du lịch đã hình thành, Lai Châu mong muốn tăng cường kết nối với các nhà đầu tư, doanh nghiệp lữ hành để xây dựng sản phẩm đặc trưng, mở rộng thị trường và thu hút du khách.

Ông Cứ A Chu, Bí thư Chi bộ bản Lao Chải 1, cho biết Bản Lao Chải 1 (xã Khun Há, tỉnh Lai Châu) nằm ở độ cao hơn 1.300m, đã trở điểm đến du lịch cộng đồng giàu bản sắc của người Mông. Người dân nơi đây vẫn gìn giữ nguyên vẹn nếp sống truyền thống từ kiến trúc, trang phục đến phong tục, lễ hội và nghề thủ công. Lao Chải 1 hấp dẫn du khách bởi cảnh quan thiên nhiên trong lành, ruộng bậc thang uốn lượn và khí hậu mát mẻ quanh năm. Sau gần 8 năm phát triển, hiện bản có 8 hộ làm homestay, phục vụ 120-150 khách lưu trú, cùng các dịch vụ tắm lá thuốc, ngâm chân, cà phê.

Bà Trần Kiều Oanh, Giám đốc điều hành Khu du lịch Sinh thái Cổng trời Ô Quy Hồ, cho biết Khu du lịch này nằm trên đỉnh đèo Ô Quy Hồ - một trong “tứ đại đỉnh đèo” Tây Bắc, ở độ cao 2.035m, nối Lào Cai và Lai Châu. Khu du lịch được quy hoạch thành tổ hợp đa dạng gồm tham quan, vui chơi, nghỉ dưỡng và tâm linh. Khu vui chơi - nghỉ dưỡng có nhiều trải nghiệm hấp dẫn như hồ vô cực, suối - thác tự nhiên, hầm ánh sáng, phim 12D, trò chơi mạo hiểm và xe điện xuyên rừng.

Ngoài ra còn có khu văn hóa Tây Bắc, chợ vùng cao và các hoạt động trải nghiệm bản sắc địa phương. Hệ thống lưu trú gồm khoảng 150 bungalow gỗ, kết hợp dịch vụ chăm sóc sức khỏe như thiền, spa, tắm lá thuốc, bể bơi nước nóng.

GIỮ HỒN BẢN SẮC, TÌM LỐI ĐI BỀN VỮNG CHO DU LỊCH

Tại hội nghị, nhiều doanh nghiệp lữ hành, dịch vụ du lịch tại Hà Nội đã góp ý về thực trạng phát triển du lịch Lai Châu. Một trong những vấn đề được nêu là tình trạng bê tông hóa và “homestay hóa” diễn ra nhanh chóng, làm suy giảm cảnh quan tự nhiên và không gian sống truyền thống. Việc người dân chuyển đổi đất vườn sang xây dựng homestay, chặt bỏ cây xanh khiến bản làng mất đi vẻ nguyên bản, giảm sức hấp dẫn đối với du khách. Bên cạnh đó, các nghề thủ công truyền thống tại một số điểm du lịch như bản Lao Chải chưa được duy trì thường xuyên, chủ yếu mang tính trình diễn, thiếu tính sinh kế bền vững.

Trước những vấn đề này, lãnh đạo Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Lai Châu, cho biết tỉnh đã nhận diện rõ thách thức và đang triển khai các giải pháp đồng bộ. Trọng tâm là lập quy hoạch chi tiết đối với một số bản du lịch tiêu biểu nhằm phân định rõ các loại đất, kiểm soát phát triển, hạn chế bê tông hóa và giữ gìn không gian cảnh quan.

Song song với đó, Lai Châu chú trọng bảo tồn nghề thủ công truyền thống bằng việc dự kiến hỗ trợ mỗi bản ít nhất một hộ duy trì nghề, tạo điểm trải nghiệm cho du khách. Mức hỗ trợ khoảng 40 triệu đồng/hộ, nhằm đảm bảo đời sống ban đầu, giúp người dân gắn bó với nghề, từ đó phát triển thêm sản phẩm và dịch vụ du lịch, góp phần nâng cao thu nhập và gìn giữ bản sắc địa phương.

Bà Nguyễn Thị Hoa Mai, Phó Cục trưởng Cục Du lịch quốc gia Việt Nam, cho biết với định hướng của Đảng và Chính phủ, du lịch được kỳ vọng đóng góp mạnh vào tăng trưởng kinh tế, không chỉ về số lượng khách mà còn về tỷ trọng GDP. Muốn vậy, cần nâng cao chất lượng dịch vụ, kéo dài thời gian lưu trú và gia tăng chi tiêu của du khách.

Lai Châu có ba lợi thế lớn: địa hình, văn hóa dân tộc và khí hậu. Địa hình cao, hiểm trở tạo điều kiện phát triển các loại hình như leo núi, khám phá, cùng hệ sinh thái rừng nguyên sinh, thác nước, biển mây độc đáo. Điểm nổi bật là sự hoang sơ, ít đông đúc, vì vậy cần phát triển du lịch bền vững, giữ gìn môi trường và bản sắc làm giá trị cốt lõi.

Về văn hóa, với hơn 20 dân tộc, Lai Châu có tiềm năng lớn để phát triển du lịch cộng đồng và trải nghiệm. Tuy nhiên, hiện còn thiếu sản phẩm đặc trưng. Cần chuyển từ “bán sản phẩm” sang “bán trải nghiệm”, như khai thác phiên chợ vùng cao thành không gian trải nghiệm văn hóa, ẩm thực; phát triển sản phẩm làng nghề thành quà lưu niệm mang dấu ấn địa phương.