Khủng hoảng tại eo biển Hormuz và căng thẳng tại Biển Đỏ khiến nhiều tàu đổi hướng qua Suez, giúp doanh thu của kênh đào này phục hồi mạnh...

Chiến tranh tại Vùng Vịnh và đe dọa từ Houthi ở phía Nam Biển Đỏ khiến nhiều tàu đổi tuyến qua kênh đào Suez, giúp doanh thu của kênh đào này trong tháng 7 tăng 42% so với một năm trước.

Theo cơ quan thống kê Ai Cập CAPMAS, kênh đào Suez thu về 505 triệu USD trong tháng 7, cao hơn mức 355 triệu USD cùng kỳ năm 2025 và 438 triệu USD vào tháng 6. Đây là doanh thu theo tháng cao nhất của tuyến đường thủy này kể từ tháng 12/2023.

Số tàu qua kênh đào cũng tăng lên 1.340 chiếc, cao hơn 27% so với tháng 7/2025 và mức 1.208 chiếc của tháng 6. Kết quả này nối dài đà phục hồi từng bước bắt đầu từ đầu năm 2026.

Đà tăng chủ yếu đến từ các tàu chở dầu. Trong tháng 7, có 526 tàu chở dầu đi qua Suez, tăng từ 485 chiếc một tháng trước đó.

Lưu lượng tàu dầu tăng một phần do Saudi Arabia liên tiếp phải điều chỉnh tuyến xuất khẩu. Sau khi chiến tranh Iran khiến hoạt động vận tải eo biển Hormuz bị gián đoạn nghiêm trọng, nước này đã chuyển phần lớn dầu thô xuất khẩu sang cảng Yanbu ở bờ Biển Đỏ.

Tuy nhiên, đến tháng 7, lực lượng Houthi tại Yemen, đồng minh trong khu vực của Iran, tuyên bố áp đặt lệnh phong tỏa hàng hải đối với Saudi Arabia, ngăn hàng hóa từ nước này được vận chuyển qua phía Nam Biển Đỏ và eo biển Bab el-Mandeb. Sau khi một số tàu dầu của Saudi Arabia bị tấn công, các hãng vận tải nước này và phương Tây phải đổi tuyến để tránh khu vực này.

Tác động của lệnh phong tỏa nhanh chóng thể hiện trên hoạt động hàng hải. Theo dữ liệu của Lloyd’s List Intelligence, số tàu qua eo biển Bab el-Mandeb trong tuần bắt đầu từ ngày 20/7 đã giảm 24%, từ 354 xuống còn 269 chiếc. Ngược lại, số tàu dầu siêu lớn đi qua kênh đào Suez tăng gấp 4 lần trong tuần từ ngày 27/7 đến 2/8, cho thấy các hãng vận tải bắt đầu chuyển tàu lên phía bắc để tránh khu vực do Houthi đang đe dọa.

Thay vì đi về phía Nam qua eo biển Bab el-Mandeb, nhiều tàu chở dầu từ cảng Yanbu đã chuyển hướng lên phía Bắc, tới cảng Ain Sukhna của Ai Cập và kênh đào Suez.

Do giới hạn về mớn nước của kênh đào Suez, các tàu dầu siêu lớn không thể đi qua khi chở đầy hàng. Vì vậy, các tàu phải nhận ít dầu hơn tại Yanbu hoặc dỡ bớt tại Ain Sukhna. Sau khi qua kênh đào, các tàu đến cảng Sidi Kerir để nhận lại phần dầu được chuyển tới bằng đường ống SUMED.

Một số tàu chở dầu thô của Saudi Arabia sang châu Á thậm chí phải đi về phía Bắc qua Suez, vào Địa Trung Hải rồi vòng quanh châu Phi để trở lại Ấn Độ Dương. Tuyến đường này dài hơn nhiều nhưng giúp các tàu tránh eo biển Bab el-Mandeb.

Suez là tuyến đường biển ngắn nhất giữa châu Âu và châu Á. Cùng với du lịch và kiều hối, kênh đào này từ lâu là một trong những nguồn thu ngoại tệ quan trọng nhất của Ai Cập.

Theo hãng tin Bloomberg, lưu lượng qua Suez bắt đầu giảm mạnh vào đầu năm 2024, khi Houthi tấn công tàu quốc tế ở phía Nam Biển Đỏ nhằm gây sức ép lên Israel trong cuộc chiến với Hamas tại Gaza.

Dù gần đây phục hồi, số tàu và doanh thu của kênh đào vẫn thấp hơn nhiều so với trước khi xung đột Gaza nổ ra. Năm 2023, Suez đạt doanh thu kỷ lục 10,2 tỷ USD. Riêng tháng 4 năm đó, khoảng 2.300 tàu đi qua kênh đào, so với 1.340 chiếc vào tháng 7 năm nay.

Sự sụt giảm của hoạt động hàng hải qua Suez đã gây tổn thất lớn cho Ai Cập. Theo Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF), gián đoạn thương mại tại Biển Đỏ khiến nguồn thu ngoại tệ của nước này từ kênh đào giảm khoảng 6 tỷ USD trong năm 2024. Lưu lượng hàng hóa qua Suez có thời điểm chỉ còn bằng khoảng 1/3 mức trước khủng hoảng.

Ông Osama Rabie, chủ tịch Cơ quan Quản lý Kênh đào Suez dự báo doanh thu năm 2026 sẽ tăng lên 5,8-6 tỷ USD, từ mức 4,1 tỷ USD năm ngoái.

Ông Mohamed Abu Basha, Giám đốc phân tích kinh tế vĩ mô tại ngân hàng đầu tư EFG Hermes, cho rằng đà phục hồi có thể tiếp diễn trong những tháng tới.

“Triển vọng này được hỗ trợ bởi việc dầu xuất khẩu sang châu Á tiếp tục phải đổi tuyến, trong khi một số hãng vận tải châu Âu đã thông báo nối lại một phần dịch vụ qua Biển Đỏ”, ông Abu Basha nhận định với Bloomberg.

Việc các hãng tàu lớn dần quay lại Suez cũng có thể hỗ trợ đà phục hồi. Hãng vận tải biển Maersk của Đan Mạch và Hapag-Lloyd của Đức đã nối lại một tuyến vận tải kết nối châu Á, Địa Trung Hải và châu Âu qua kênh đào này từ tháng 7. Sang tháng 8, hai hãng tiếp tục đưa thêm một tuyến chung trở lại Biển Đỏ và kênh đào Suez.