Nền kinh tế của Thẩm Quyến tỏa sáng khi Trung Quốc nỗ lực dịch chuyển lên cao hơn trong chuỗi cung ứng

Hồng Kông có thể sớm bị Thẩm Quyến - địa phương trước đây từng là một làng chài nghèo nàn của Trung Quốc đại lục - “qua mặt” về quy mô nền kinh tế.

Theo hãng tin Bloomberg, đây là một sự hoán đổi vị trí đã được dự báo từ lâu, dựa trên nguồn cung lao động giá rẻ dồi dào của Trung Quốc và nguồn vốn ưu đãi mà Chính phủ nước này dành cho Thẩm Quyến.

Nằm cách trung tâm của Hồng Kông chưa đầy 20 dặm về phía Bắc, Thẩm Quyến sẽ có tổng sản phẩm quốc nội (GDP) đạt mức 350 tỷ USD vào năm 2018, so với mức GDP dự báo 345 tỷ USD của Hồng Kông. Đây là nhận định được đưa ra trong một phân tích mới đây của ông Michael Parker, trưởng bộ phận chiến lược khu vực châu Á-Thái Bình Dương, công ty tư vấn Sanford C. Bernstein.

Nhưng dù Thẩm Quyến đã minh chứng khả năng tuyệt vời trong việc đưa mô hình kinh tế kết hợp giữa thương mại và sản xuất mà Hồng Kông áp dụng trước kia lên tầm cao mới, vẫn có một lĩnh vực quan trọng mà Hồng Kông tiếp tục dẫn trước Thẩm Quyến một khoảng cách lớn.

Hồng Kông hiện vẫn là một trong những trung tâm tài chính hàng đầu thế giới, mà sức ảnh hưởng được thể hiện gần đây nhất qua việc Hồng Kông mở chương trình giao dịch trái phiếu Bond Connect - một cửa ngõ dẫn vào thị trường trái phiếu của Trung Quốc đại lục, cho phép các nhà đầu tư trái phiếu ở đại lục và nước ngoài có thể giao dịch trên thị trường trái phiếu của nhau.

“Sẽ là sai lầm nếu nói bên này sẽ thay thế bên kia, dù hai bên có cạnh tranh ở nhiều lĩnh vực khác nhau. Hồng Kông tiếp tục hưởng lợi từ vị trí địa lý gần với đại lục, còn Thẩm Quyến đang phát triển dựa trên các ngành dịch vụ và công nghệ”, ông Parker nói.

Trong vòng chưa đầy 40 năm, dân số của Thẩm Quyến đã tăng lên hơn 11 triệu người từ 30.000 người, theo số liệu của Chính phủ Trung Quốc. Dân số của Hồng Kông hiện ở mức gần 7,4 triệu người.

Từ năm 2010 đến nay, GDP của Thẩm Quyến tăng trung bình gần 10% mỗi năm. Trong khi đó, GDP của Hồng Kông chỉ tăng trung bình khoảng 3% trong 7 năm qua do một số khó khăn như chi tiêu của du khách giảm, phong trào biểu tình đòi dân chủ vào năm 2014, và giá nhà đất tăng cao. Theo dự báo của Bloomberg, kinh tế Hồng Kông sẽ tăng trưởng dưới 3% mỗi năm trong 2 năm tới.

Tuy nhiên, sự khác biệt giữa hai thành phố nằm bên hai bờ sông Châu Giang cho thấy thách thức mà Trung Quốc gặp phải khi học theo sự phát triển hạ tầng tài chính đẳng cấp quốc tế, cho dù kinh tế Trung Quốc tăng trưởng với tốc độ trên 6% mỗi năm.

“Hồng Kông sẽ luôn là trung tâm tài chính và là cửa ngõ. Vai trò đó sẽ không bao giờ mất đi”, ông Stephen Innes, trưởng bộ phận giao dịch khu vực châu Á-Thái Bình Dương thuộc công ty Oanda Corp. ở Singapore, nhận xét. “Cũng giống như London vượt qua Brexit vậy. Rõ ràng là London sẽ không còn là một nơi như trước nữa, nhưng vẫn sẽ là trung tâm tài chính”.

Nền kinh tế của Thẩm Quyến tỏa sáng khi Trung Quốc nỗ lực dịch chuyển lên cao hơn trong chuỗi cung ứng, từ chỗ chỉ sản xuất những mặt hàng giá rẻ như đồ chơi và hàng dệt may. Thẩm Quyến giờ là một trung tâm công nghệ thông tin, với những tập đoàn công nghệ khổng lồ như Tencent, ZTE và Huawei đều đặt trụ sở ở đây - một điều mà Hồng Kông đã cố gắng nhưng chưa thể làm được.

Theo ông Dong Chen, chuyên gia kinh tế cấp cao khu vực châu Á của Pictet Wealth Management, cho rằng vai trò của Hồng Kông là cầu nối giữa các nhà đầu tư nước ngoài với tài sản ở Trung Quốc đại lục sẽ đóng vai trò chìa khóa cho tương lai của thành phố này. Khi các nhà kinh doanh mở rộng hoạt động làm ăn ở Thẩm Quyến, chắc chắn họ sẽ cần đến nguồn nhân sự dịch vụ tài chính cao cấp ở Hồng Kông.

Với chuyên môn sâu trong những ngành như ngân hàng đầu tư và dịch vụ pháp lý, Hồng Kông vẫn đang giữa khoảng cách lớn với Thẩm Quyến về sản lượng kinh tế bình quân đầu người. Khoảng cách này được ông Chen dự báo ở mức 60% trong năm 2018.

Vào năm 2016, GDP bình quân đầu người của Hồng Kông là gần 44.000 USD, so với mức khoảng 25.000 USD của Thẩm Quyến - theo số liệu của Hội đồng Phát triển thương mại Hồng Kông.

“Sự phát triển của Thẩm Quyến nói chung sẽ mang lại lợi ích cho Hồng Kông”, ông Chen nói. “Có thể nói, bằng cách tạo ra thị trường tự do, Hồng Kông giống như một hình mẫu cho nhiều thành phố ven biển của Trung Quốc, trong đó có Thẩm Quyến. Chắn chắn Thẩm Quyến là một học trò rất giỏi”.