Dù đã đạt bước tiến lớn khi đưa hàng loạt dịch vụ công lên môi trường số và xây dựng cơ sở dữ liệu cho 50.000 cơ sở giáo dục, tuy nhiên công cuộc chuyển đổi số của ngành giáo dục vẫn chưa thực sự bứt phá do vướng nhiều rào cản. Từ hạ tầng, an toàn thông tin đến rủi ro từ ứng dụng AI và liêm chính học thuật đang đặt ra bài toán cấp thiết cần sớm có lời giải...

Ngày 12/8, tại Trụ sở Chính phủ, Phó Thủ tướng Chính phủ Lê Tiến Châu làm việc với Bộ Giáo dục và Đào tạo cùng một số bộ, ngành liên quan về chuyển đổi số trong giáo dục, đào tạo.

Báo cáo của Bộ Giáo dục và Đào tạo cho thấy, chuyển đổi số của ngành đã có bước tiến triển đáng ghi nhận. Bộ đã ban hành Khung kiến trúc số phiên bản 4.0, Khung kiến trúc dữ liệu, Khung quản trị, quản lý dữ liệu; đã số hóa thông tin của hơn 28 triệu người học, nhà giáo thuộc hơn 50.000 cơ sở giáo dục; số hóa hơn 16 triệu học bạ năm học 2025-2026 và trên 8 triệu văn bằng, chứng chỉ; hơn 28 triệu hồ sơ người học, đội ngũ đã được xác thực căn cước với Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư.

Nhiều dịch vụ như đăng ký dự thi tốt nghiệp trung học phổ thông, tuyển sinh đại học, xét tuyển, tra cứu kết quả, nhập học đã được thực hiện trên môi trường số.

Tuy nhiên, vẫn còn một số điểm nghẽn Bộ đã nhận diện như: Chất lượng và khả năng khai thác dữ liệu chưa tương xứng với quy mô dữ liệu đã hình thành; phần mềm quản lý ở cơ sở còn tình trạng phân tán, thiếu chuẩn hóa và khó liên thông; hạ tầng và an ninh mạng, an ninh dữ liệu còn rất hạn chế; học liệu số dùng chung chưa đáp ứng yêu cầu; đặc biệt, ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) phát triển nhanh nhưng hành lang pháp lý và năng lực kiểm soát rủi ro, bảo vệ dữ liệu cá nhân, độ tin cậy của nội dung và liêm chính học thuật chưa theo kịp.

Tại cuộc làm việc, đại diện lãnh đạo các bộ, cơ quan: Tài chính, Công an, Khoa học và Công nghệ, Tư pháp, Văn phòng Chính phủ, Sở Giáo dục và Đào tạo thành phố Hà Nội... đã thảo luận, cho ý kiến một số nhóm vấn đề trọng tâm.

Cụ thể là chất lượng dữ liệu, cơ sở dữ liệu quốc gia về giáo dục và đào tạo, tiến độ chiến dịch làm sạch dữ liệu và kết nối với Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư, ứng dụng VNeID; Nền tảng số quốc gia quản trị giáo dục và đào tạo, Nền tảng giáo dục thông minh quốc gia ứng dụng AI có kiểm soát, khắc phục tình trạng phần mềm phân tán; chuyển đổi số hoạt động dạy, học, kiểm tra, đánh giá; hạ tầng, an ninh, an toàn thông tin và thu hẹp khoảng cách số, nhất là tại các điểm trường khó khăn...

Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu giao Bộ Giáo dục và Đào tạo tiếp thu đầy đủ ý kiến của các bộ, ngành và tập trung chuyển sang tổ chức thực hiện, kiểm đếm bằng sản phẩm và kết quả cụ thể. "Đổi mới giáo dục trước hết phải bắt đầu từ đổi mới phương thức quản lý, quản trị, dạy và học; chuyển đổi số chính là công cụ, động lực quan trọng để thực hiện yêu cầu đó.

Vì vậy, chuyển đổi số phải được xác định là một trong những nhiệm vụ trọng tâm hàng đầu của năm học mới, tạo chuyển biến thực chất trong từng địa phương, từng cơ sở giáo dục", Phó Thủ tướng khẳng định.

Trên tinh thần đó, Phó Thủ tướng đề nghị mỗi cơ sở dữ liệu, nền tảng số phải xác định rõ người dùng, nghiệp vụ được thay đổi, giấy tờ được cắt giảm, quyết định quản lý được hỗ trợ và lợi ích cụ thể mang lại cho người học, nhà giáo, cơ sở giáo dục và người dân.

Đồng thời, phải chuyển mạnh từ dữ liệu phân tán sang dữ liệu "đúng, đủ, sạch, sống, thống nhất, dùng chung"; từ các phần mềm riêng lẻ sang nền tảng số dùng chung; từ ứng dụng AI tự phát sang ứng dụng AI an toàn, có kiểm soát và có trách nhiệm.

Tất cả nhiệm vụ phải được tổ chức theo tinh thần "6 rõ": Rõ việc và mục tiêu; rõ người, cơ quan chủ trì và trách nhiệm; rõ sản phẩm đầu ra; rõ thời hạn; rõ nguồn lực, thẩm quyền và cơ chế phối hợp; rõ cơ chế kiểm tra, giám sát, đánh giá. Đáng chú ý, tập trung nguồn lực thực hiện các nhiệm vụ do Ban Chỉ đạo 57 giao, không để chậm, muộn.

Về tổ chức thực hiện trong năm học mới, Phó Thủ tướng đề nghị Bộ Giáo dục và Đào tạo chỉ đạo quán triệt sâu rộng đến từng địa phương, cơ sở giáo dục, cán bộ quản lý và nhà giáo, đưa chuyển đổi số thành nhiệm vụ trọng tâm của năm học 2026–2027; lựa chọn một số việc cụ thể, thiết thực để triển khai đồng bộ, tạo chuyển biến rõ nét ngay từ đầu năm học, tránh hình thức.

Về dữ liệu giáo dục, học bạ số, văn bằng, chứng chỉ số, Bộ Giáo dục và Đào tạo chủ trì, phối hợp với Bộ Công an hoàn thành đợt 1 chiến dịch rà soát, làm sạch dữ liệu toàn ngành; tiếp tục xác thực dữ liệu người học, nhà giáo, gắn mã định danh cá nhân và tổ chức.

Cùng với đó, Bộ Giáo dục và Đào tạo chủ trì, phối hợp với Bộ Tư pháp, Bộ Công an và các cơ quan liên quan rà soát, hoàn thiện cơ sở pháp lý, tiêu chuẩn kỹ thuật và quy trình khai thác học bạ số, văn bằng, chứng chỉ số thay giấy tờ. Bộ Giáo dục và Đào tạo chủ trì, phối hợp các Bộ: Công an, Nội vụ, Khoa học và Công nghệ, các địa phương và cơ sở giáo dục chuẩn hóa dữ liệu học bạ điện tử, văn bằng, chứng chỉ số, mã định danh người học, hồ sơ học tập suốt đời và tích hợp xác thực trên VNeID.

Về cơ sở dữ liệu, Bộ Giáo dục và Đào tạo chủ trì, phối hợp Bộ Công an, Bộ Khoa học và Công nghệ và các cơ quan chủ quản dữ liệu liên quan rà soát, hoàn thiện mô hình, quy trình tạo lập, cập nhật, phê duyệt, khai thác và chia sẻ đối với từng cơ sở dữ liệu.