Những thông tin về thuế suất hiện tại mới chỉ là “khung sơ bộ”, nhiều chi tiết quan trọng vẫn chưa được thống nhất, đặc biệt là tiêu chí xác định hàng hóa “trung chuyển” (transshipping) và thuế cho các mặt hàng cụ thể.

Ngày 2/7/2025, Tổng thống Mỹ Donal Trump cho biết ông đã đạt được thoả thuận thương mại với Việt Nam. Theo thông tin này Mỹ sẽ áp thuế 20% đối với hàng xuất khẩu từ Việt Nam và 40% đối với hàng hoá trung chuyển (transshipping); trong khi đó Việt Nam sẽ cắt giảm toàn bộ thuế nhập khẩu với hàng hoá từ Mỹ xuống 0%.

Nhận định về mức thuế này, Chứng khoán KBSV cho rằng mức thuế đối ứng 20% được đánh giá cao hơn so với mức “đồn đoán” của thị trường trong những ngày qua, nhưng đây vẫn được coi là một kịch bản chấp nhận được khi mức thuế mới thấp hơn đáng kể từ mức 46% trước đó; Việt Nam là một trong 3 nước đạt thoả thuận sớm với Mỹ.

Tuy nhiên, những thông tin về thuế suất hiện tại mới chỉ là “khung sơ bộ”, nhiều chi tiết quan trọng vẫn chưa được thống nhất, đặc biệt là tiêu chí xác định hàng hóa “trung chuyển” (transshipping) và thuế cho các mặt hàng cụ thể.

Trên cơ sở đó, KBSV tạm chia cách hiểu về mức thuế mới này theo 2 kịch bản. Kịch bản 1: Mức thuế 20% là mức thuế cộng dồn chung các loại thuế cho các mặt hàng xuất khẩu từ Việt Nam sang Mỹ. 

Nếu áp dụng cách công bố thuế quan của ông Trump với mức thuế 55% đối với Trung Quốc cho trường hợp của Việt Nam, có thể hiểu mức thuế 20% này đã bao gồm mức thuế tối huệ quốc (MFN – most-favored-nation) mà hàng Việt Nam đang phải chịu khi xuất khẩu vào Mỹ là khoảng 5-15% (tuỳ mặt hàng) và phần còn lại là thuế đối ứng - ước tính khoảng ~10%.

Con số này cho thấy kịch bản thuế quan tương đối tích cực do thấp hơn đáng kể so với mức 46% được công bố áp dụng cho hàng hoá của Việt Nam ngày 2/4 và chênh lệch không nhiều so với mức ~10% áp chung cho tất cả các quốc gia trong giai đoạn tạm hoãn thuế.

Mặc dù thuế 20% được đánh giá là tương đối khả quan, mức độ ảnh hưởng đến các loại hàng hoá sẽ khác nhau, đặc biệt đối với các mặt hàng vốn chịu mức thuế nhập khẩu vào Mỹ tương đối thấp trước đó (như linh kiện điện tử- chỉ khoảng 1%...) sẽ có khoảng tăng về thuế nhiều hơn.

Kịch bản 2: 20% chỉ tính riêng thuế đối ứng, mức thuế cuối cùng cho hàng hoá Việt Nam sẽ lớn hơn. Nếu như mức 20% được hiểu là riêng thuế đối ứng, việc so sánh chênh lệch với các quốc gia khác sẽ quan trọng hơn việc Việt Nam bị áp mức thuế bao nhiêu.

Hiện tại Việt Nam là quốc gia thứ 3 đạt được thoả thuận với Mỹ (sau Anh và Trung Quốc). Mức thuế đối ứng 20% của Việt Nam vẫn cạnh tranh hơn so với mức 10- 30% áp dụng với Trung Quốc (tuỳ mặt hàng), không chênh quá nhiều so với mức thấp nhất hiện tại của Anh-10%.

Nhìn chung, theo KBSV, thông tin thuế suất công bố vừa qua không tích cực như thị trường “đồn đoán” trước đó khiến áp lực điều chỉnh có thể xuất hiện trong ngắn hạn. Tuy nhiên mức thuế 20% cũng đã thấp hơn đáng kể so với mức 46% ban đầu và tác động trên thực tế sẽ còn phụ thuộc vào mức thuế mà Mỹ áp cho các quốc gia khác.

Nếu mức thuế Mỹ áp dụng với các nước khác không thấp hơn nhiều so với Việt Nam - không quá 10%, thì tác động tiêu cực đến hoạt động Xuất nhập khẩu, dịch chuyển FDI nhìn chung sẽ giảm bớt do Việt Nam có lợi thế khác để bù đắp lại như các chính sách ưu đãi để thu hút FDI; nguồn nhân công giá rẻ; vị trí địa lý thuận lợi trong chuỗi cung ứng khu vực... Những yếu tố này giúp Việt Nam tiếp tục duy trì sức hấp dẫn trong mắt các nhà đầu tư FDI có định hướng sản xuất thực chất.

Ở chiều ngược lại, việc Việt Nam cắt giảm thuế nhập khẩu ô tô Mỹ xuống 0% sẽ làm giảm rào cản gia nhập thị trường, tăng áp lực cạnh tranh và có thể ảnh hưởng đến biên lợi nhuận của các doanh nghiệp trong nước.

Ngoài ra, mức thuế 40% sẽ áp dụng với hàng hóa “trung chuyển”, tuy nhiên định nghĩa cụ thể về “trung chuyển” vẫn chưa được công bố (hàm lượng nguyên vật liệu hay tính theo công đoạn sản xuất) – đây là yếu tố then chốt để đánh giá mức độ ảnh hưởng thực sự.

Tỷ giá cũng là yếu tố quan trọng cần được theo dõi trong thời gian tới khi những thoả thuận mới về chính sách thuế của Mỹ có thể ảnh hưởng đến sức mạnh của đồng USD trực tiếp hơn là sự luân chuyển của các dòng ngoại tệ ra vào Việt Nam.