Hàm lượng amoni trên các tuyến sông, hồ điều hoà và kênh dẫn nước khu vực Đông Hải Phòng vượt giới hạn cho phép…

Kết quả quan trắc môi trường năm 2025 vừa được thành phố Hải Phòng công bố (tháng 10/2026) cho thấy tại khu vực Đông Hải Phòng, chất lượng nước mặt tại các sông, hồ tồn tại nhiều vấn đề, nổi bật là tình trạng amoni vượt quy chuẩn tại một số tuyến sông, trong khi nhiều hồ điều hòa và kênh dẫn nước nội thành có các thông số ô nhiễm ở mức cao.

AMONI VƯỢT NGƯỠNG TẠI NHIỀU TUYẾN SÔNG

Theo kết quả quan trắc, tại một số vị trí trên 6 tuyến sông của Hải Phòng, hàm lượng amoni vượt giới hạn cho phép. Mức vượt trung bình tại hạ lưu sông Lạch Tray là 1,46 lần, tại sông Họng – khu vực Đồ Sơn là 1,94 lần, tại khu vực cửa sông Thái Bình là 1,11 lần, sông Văn Úc tại khu vực xã Quang Trung là 1,08 lần và sông Hóa tại khu vực Cầu Nghìn là 1,05 lần.

Trong khi đó, các thông số kim loại được phân tích tại những vị trí này đều nằm trong giới hạn quy định. Kết quả cho thấy chất lượng nước không đồng đều giữa các tuyến sông và giữa các thông số quan trắc, đòi hỏi việc kiểm soát nguồn thải phải gắn với đặc điểm từng khu vực.

Đối với các sông, kênh phục vụ cấp nước sinh hoạt, kết quả đánh giá theo chỉ số chất lượng nước WQI (Water Quality Inde) cho thấy mức độ đáp ứng khác nhau. Các tỷ lệ này phản ánh kết quả phân loại chất lượng nước theo WQI, không thay thế yêu cầu xử lý và kiểm soát chất lượng nước trước khi đưa vào sử dụng.

Trên sông Giá, 63,3% kết quả cho thấy nước có thể sử dụng tốt cho mục đích cấp nước sinh hoạt, 36,7% cần áp dụng biện pháp xử lý phù hợp. Tại sông Rế, tỷ lệ tương ứng là 38,3% và 50%, còn lại 11,7% phù hợp cho tưới tiêu và các mục đích tương đương. Sông Đa Độ có 52% kết quả thuộc nhóm sử dụng tốt cho cấp nước sinh hoạt và 48% thuộc nhóm cần xử lý phù hợp.

Một số tuyến kênh và hệ thống thủy nông cũng ghi nhận amoni vượt giới hạn. Tại kênh Cẩm Văn, thông số này vượt 3,80 lần, hệ thống trung thủy nông Tiên Lãng vượt từ 1,94 - 2,3 lần, sông Chanh Dương vượt từ 1,63 - 2,21 lần, kênh Hòn Ngọc vượt từ 1,02 - 1,56 lần. Các thông số kim loại được phân tích tại những hệ thống này đều thấp hơn giới hạn tối đa quy định đối với các thông số ảnh hưởng đến sức khỏe con người.

Đánh giá theo chỉ số chất lượng nước WQI, kênh Cẩm Văn có 50% kết quả thuộc nhóm sử dụng cho cấp nước sinh hoạt nhưng cần xử lý phù hợp, 40% phù hợp cho tưới tiêu và 10% cho giao thông thủy. Tại hệ thống trung thủy nông Tiên Lãng, các tỷ lệ lần lượt là 13,3% sử dụng tốt cho cấp nước sinh hoạt, 40% cần xử lý phù hợp, 40% phù hợp cho tưới tiêu và 6,7% cho giao thông thủy.

Với sông Chanh Dương, 20% kết quả thuộc nhóm sử dụng tốt cho cấp nước sinh hoạt, 35% cần xử lý phù hợp và 45% phù hợp cho tưới tiêu. Kênh Hòn Ngọc có 32,5% kết quả sử dụng tốt cho cấp nước sinh hoạt, 42,5% cần xử lý phù hợp, 10% phù hợp cho tưới tiêu và 15% cho giao thông thủy.

KIỂM SOÁT NGUỒN THẢI, TÁCH TRIỆT ĐỂ NƯỚC THẢI KHỎI HỆ THỐNG HỒ, KÊNH

Tình trạng ô nhiễm thể hiện rõ hơn tại các hồ điều hòa và kênh dẫn nước khu vực lõi đô thị khu vực Đông Hải Phòng. Kết quả quan trắc năm 2025 cho thấy hàm lượng amoni tại 8 hồ điều hòa An Biên, Phương Lưu, Tiên Nga, Dư Hàng, Hồ Sen, Quần Ngựa, Tam Bạc, Cát Bi và 3 tuyến kênh, cửa xả các tuyến kênh An Kim Hải, kênh Đông Bắc, kênh Tây Nam đều vượt quy chuẩn từ 2,84 - 35,6 lần, tỷ lệ mẫu vượt quy chuẩn là 100%.

Ngoài amoni, tại các hồ điều hòa, tổng chất rắn lơ lửng (TSS) có 100% kết quả ở mức chất lượng xấu, COD có 87,5% ở mức rất xấu, tổng nitơ và mật độ Coliform đều có 100% kết quả ở mức rất xấu. Đánh giá theo chỉ số chất lượng nước WQI thì 12,5% nước tại hồ điều hòa thuộc nhóm có thể sử dụng cho cấp nước sinh hoạt nhưng cần xử lý phù hợp, 32,5% phù hợp cho tưới tiêu, 12,5% cho giao thông thủy và 42,5% thuộc nhóm nước ô nhiễm nặng, cần biện pháp xử lý trong tương lai.

Tại các kênh dẫn nước, amoni vượt quy chuẩn từ 18,92 - 58,79 lần, với tỷ lệ vượt 100%. Các thông số COD, tổng phốt pho, tổng nitơ và mật độ tổng Coliform đều có 100% kết quả ở mức chất lượng rất xấu.

Đánh giá theo chỉ số chất lượng nước WQI cho thấy, 4% kết quả thuộc nhóm sử dụng cho cấp nước sinh hoạt nhưng cần xử lý phù hợp, 38% phù hợp cho tưới tiêu, 16% cho giao thông thủy, 40% là nước ô nhiễm nặng và 2% thuộc nhóm nước nhiễm độc, cần biện pháp khắc phục, xử lý.

Trước kết quả quan trắc nêu trên, cơ quan chức năng cho rằng Hải Phòng cần kiểm soát nguồn thải vào hệ thống sông, hồ, kênh và mương nội thành. Sở Nông nghiệp và Môi trường thành phố kiến nghị tách triệt để nước thải sinh hoạt, nước thải công nghiệp khỏi hệ thống hồ, kênh đã được cải tạo. Đồng thời thực hiện đầu tư, vận hành hiệu quả các hệ thống xử lý nước thải tập trung để hạn chế ô nhiễm lan truyền ra sông và vùng ven biển.

Đối với khu vực phát triển nông nghiệp, cần tăng cường tuyên truyền, hướng dẫn người dân sử dụng thuốc bảo vệ thực vật đúng liều lượng và bảo đảm thời gian cách ly trước khi thu hoạch, hạn chế tồn dư trong sản phẩm cây trồng.

Sở Nông nghiệp và Môi trường TP. Hải Phòng cũng đề xuất tăng tần suất quan trắc, quản lý chặt hệ thống hồ điều hòa và kênh thoát nước, ngăn chặn hành vi lấn chiếm, đổ chất thải, đồng thời tăng cường thanh tra, kiểm tra và xử lý các nguồn gây ô nhiễm.