Chi phí sinh hoạt tăng cao đang khiến nhiều người Mỹ mệt mỏi, đặt ra sức ép đòi hỏi Cục Dự trữ Liên bang (Fed) có hành động quyết liệt...

Chủ tịch Fed Kevin Warsh đã cam kết đưa lạm phát trở lại mục tiêu 2%, nhưng áp lực lạm phát ở Mỹ hiện nay chủ yếu đến từ vấn đề nguồn cung, mà những công cụ mà Fed có trong tay để chống lại dạng lạm phát này lại rất hạn chế.

Lạm phát hiện tại ở Mỹ không giống như những gì đã xảy ra sau đại dịch Covid-19.

Khi đó, Fed đã tăng mạnh lãi suất bắt đầu từ năm 2022 để làm nguội nhu cầu quá nóng, tạo cơ hội cho nguồn cung bắt kịp.

Mức lạm phát hiện nay đang dao động khoảng 3,5%, cao gần gấp đôi so với mục tiêu của Fed là 2%, nhưng còn thấp hơn nhiều so với mức 9,1% vào giữa năm 2022. Nền kinh tế hiện tại không còn tăng trưởng quá nóng và nhu cầu cũng không bùng nổ như trong thời gian sau đại dịch. Hoạt động tuyển dụng yếu và tăng trưởng tiền lương đã hạ nhiệt, chỉ vừa đủ để theo kịp giá cả.

Không phải do nhu cầu quá nóng như đợt lạm phát trước, lạm phát ở Mỹ hiện nay chủ yếu là hệ quả từ các vấn đề về nguồn cung khiến nhiều mặt hàng trở nên đắt đỏ hơn. Cuộc chiến với Iran đã làm gián đoạn dòng chảy năng lượng từ Trung Đông, đẩy giá dầu diesel, xăng và nhiên liệu máy bay lên cao. Thuế quan cao cũng đã làm tăng chi phí của một số hàng hóa, mặc dù mức tăng không lớn như nhiều người lo ngại.

Trao đổi với hãng tin CNN, nhà kinh tế trưởng Mark Zandi của công ty phân tích kinh tế Moody’s Analytics nói: “Các nguyên tắc cơ bản của chính sách tiền tệ chỉ ra rằng khi xảy ra cú sốc nguồn cung, không nên can thiệp. Hãy cứ làm theo kịch bản đã định. Cách làm này đã phát huy hiệu quả khá tốt. Tóm lại, tôi cho rằng Fed không nên tăng lãi suất”.

Ông Zandi cảnh báo rằng tăng lãi suất để làm suy yếu nhu cầu có thể đảo ngược xu hướng tăng điểm của thị trường chứng khoán, kéo theo sự sụt giảm của thị trường việc làm. “Đó là một trò chơi nguy hiểm. Thị trường lao động đang yếu rồi và chỉ cần một tác động nhỏ cũng có thể đẩy nền kinh tế rơi vào suy thoái”, ông nói.

Thị trường việc làm ở Mỹ đã đi vào ổn định sau khi suy yếu nhanh trong năm 2025, nhưng hoạt động tuyển dụng vẫn còn chậm chạp.

Cựu Chủ tịch Fed Janet Yellen đã lập luận rằng chiến lược mặc định của Fed nên là "bỏ qua các cú sốc nguồn cung", thay vì bị cuốn vào việc tăng lãi suất. Cũng theo bà Yellen, trường hợp ngoại lệ là khi kỳ vọng lạm phát tăng vọt. Điều này quan trọng vì nếu công chúng và các nhà đầu tư bắt đầu cho rằng lạm phát sẽ không trở lại mức bình thường, người lao động có thể yêu cầu tăng lương nhiều hơn và các công ty có thể đẩy nhanh việc tăng giá hàng hóa - dịch vụ. Hệ quả sẽ là một vòng xoáy tăng lương - tăng giá tự mạnh lên.

Tuy nhiên, các nhà kinh tế cho rằng kỳ vọng lạm phát, đặc biệt là các thước đo dựa trên thị trường, hiện tại không gần vùng nguy hiểm. Moody's ước tính rằng khoảng 0,66 điểm phần trăm trong mức lạm phát được dự báo cho cuối năm nay sẽ do cuộc chiến Iran gây ra. Một phần khác là 0,17 điểm phần trăm đến từ thuế quan và hạn chế thương mại, và phần lượng nhỏ hơn từ chính sách nhập cư hạn chế.

Ngoài ra, làn sóng đầu tư vào trí tuệ nhân tạo (AI) cũng đang góp phần làm tăng giá cả. Nhu cầu đối với AI đã đẩy giá bộ nhớ và các thành phần khác lên cao. Moody's ước tính AI sẽ tăng lạm phát khoảng 0,25 điểm phần trăm, phần lớn do lượng tài nguyên khổng lồ được đổ vào cơ sở hạ tầng mà AI cần. Apple gần đây đã tăng mạnh giá MacBook, iPad và các sản phẩm khác, với lý do là "sự gia tăng nhu cầu bất thường đối với bộ nhớ và lưu trữ" liên quan đến việc xây dựng trung tâm dữ liệu khi các công ty đổ xô vào thị trường AI.

Đứng trước bài toán lạm phát hóc búa, ông Warsh đã nêu rõ quan điểm rằng Fed sẽ không phát tín hiệu trước về đường đi của lãi suất.

Chiến lược gia David Kelly, chiến lược gia toàn cầu tại công ty JPMorgan Asset Management, cho rằng lạm phát ở Mỹ hiện nay chưa đủ dai dẳng để đảm bảo rằng chắc chắn Fed sẽ tăng lãi suất trong thời gian tới. “Lạm phát sẽ giảm nhưng chậm”, ông nhận định.

Theo vị chuyên gia này, điều đó không có nghĩa là giá cả sẽ trở lại mức trước Covid như nhiều người Mỹ mong muốn. Thay vào đó, lạm phát sẽ chậm lại, và người tiêu dùng có thể hấp thụ thông qua việc họ được tăng lương.

"Cách duy nhất để đưa giá cả trở lại là gây ra suy thoái. Vấn đề khả năng chi trả chỉ có thể được giải quyết bằng cách cách tăng thu nhập, không phải giảm giá”, ông Kelly nói.