Châu Âu có thể sẽ phải đối mặt với một mùa đông 2026-2027 đầy thách thức, vì lục địa này đang chuẩn bị bước vào mùa tiêu thụ khí đốt cao điểm với mức dự trữ thấp nhất trong ít nhất 15 năm qua...

Theo dự báo của công ty tư vấn Wood Mackenzie, các cơ sở lưu trữ khí đốt trong Liên minh châu Âu (EU) có thể sẽ kết thúc giai đoạn làm đầy dự trữ khí đốt, thường diễn ra từ tháng 4 đến tháng 10 hàng năm, với mức dự trữ chỉ đạt 76% công suất. Đây sẽ là mức đỉnh thấp nhất về dự trữ khí đốt trước mùa đông của khu vực này từ ít nhất năm 2011 - theo dữ liệu từ hiệp hội hạ tầng khí đốt châu Âu Gas Infrastructure Europe (GIE)

Nguyên nhân của tình trạng này là cuộc chiến giữa Mỹ và Iran khiến việc vận chuyển khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) qua eo biển Hormuz bị gián đoạn. Đây là tuyến đường mà 1/5 nguồn cung khí đốt của thế giới được vận chuyển qua trước khi cuộc chiến bắt đầu.

Sản lượng khí đốt từ Qatar và Các Tiểu vương quốc Arab thống nhất (UAE) cũng giảm sút do hạ tầng năng lượng bị hư hại trong các cuộc tấn công bằng tên lửa và thiết bị bay không người lái từ Iran.

Năm nay, các cơ sở lưu trữ khí đốt của EU bắt đầu mùa tái dự trữ chỉ với 28% công suất sau một mùa đông đặc biệt lạnh giá, thấp hơn mức bình thường cho thời điểm này trong năm. Hiện tại, các cơ sở này trung bình chỉ đạt 48% công suất - theo GIE.

Giá khí đốt tại châu Âu đã tăng vọt sau các cuộc tấn công của Mỹ và Israel vào Iran vào cuối tháng 2, nhưng gần đây đã ổn định trở lại ngay cả trước khi Washington và Tehran đạt được thỏa thuận hòa bình tạm thời vào đầu tháng này.

Tuy nhiên, điều này đã dẫn đến một vấn đề khác, vì giá tại các trung tâm khí đốt châu Âu giảm quá thấp để thu hút các lô hàng LNG nhập khẩu, nhất là từ Mỹ.

Bà Natasha Fielding, một nhà phân tích tại công ty dữ liệu hàng hóa Argus Media, cho biết: "Bây giờ đang là giai đoạn quan trọng của mùa hè đối với kế hoạch làm đầy dự trữ khí đốt của châu Âu. Mặc dù thỏa thuận Mỹ-Iran đã đẩy giá khí đốt xuống và làm dấy lên hy vọng về sự phục hồi nguồn cung từ Vùng Vịnh trở lại thị trường, nhưng nguồn cung LNG bị hạn chế càng lâu, thì mức dự trữ khí đốt của châu Âu vào đầu mùa đông sẽ càng thấp và khả năng giá tăng đột biến vào mùa đông sẽ càng lớn”.

Giá khí đốt tham chiếu của châu Âu hiện đang ở mức khoảng 40 euro mỗi megawatt giờ (MWh), chỉ cao hơn một chút so với trước khi cuộc chiến Mỹ-Iran bắt đầu vào ngày 28/2 và nằm trong phạm vi bình thường đối với thời điểm này hàng năm. Ngay cả khi giá tăng vọt trong vài tuần đầu của cuộc chiến, giá khí đốt ở châu Âu vẫn đang thấp hơn nhiều so với mức đỉnh 342 euro/MWh thiết lập sau khi chiến tranh Nga - Ukraine bắt đầu vào năm 2022.

Việc làm đầy dự trữ khí đốt của châu Âu đã khởi đầu chậm chạp trong tháng 4, khi giá khí đốt giao trong mùa hè tăng cao khiến các công ty ít có động lực để tái dự trữ.

Cuối tuần vừa rồi, Ủy ban châu Âu (EC) cho biết rằng "mức dự trữ hiện tại không gây lo ngại ngay lập tức về an ninh năng lượng", đồng thời cho biết thêm rằng "mức dự trữ đạt 80% công suất là đủ để đảm bảo cung cấp cho mùa đông". Mức dự trữ hiện tại đang thấp hơn khoảng 10% so với mức trung bình trước khủng hoảng trong khi nhu cầu khí đốt của EU đã giảm 17% - theo một người phát ngôn của EC.

Ủy ban đã khuyến nghị các quốc gia thành viên làm đầy các cơ sở lưu trữ đến 80% công suất, hoặc thấp nhất là 75%, để giảm áp lực lên giá cả. Mục tiêu không ràng buộc này đã được đặt ở mức 90% trong những năm gần đây.

Ông Dan Jorgensen, ủy viên năng lượng EU, nói hôm 26/6: "Chúng ta cần một mức dự trữ cao để đảm bảo sẵn sàng cho mùa đông tới, nhưng cần làm thế nào để việc làm đầy dự trữ không dẫn tới việc giá khí đốt tăng trong ngắn hạn”.

Tình hình dự trữ khí đốt của châu Âu có thể thay đổi nếu nguồn cung LNG trên thị trường toàn cầu tăng mạnh.

Các tàu chở LNG của Qatar đã bắt đầu quay trở lại Vịnh Ba Tư gần như ngay lập tức sau khi thỏa thuận hòa bình sơ bộ giữa Mỹ và Iran được ký kết. Tuần vừa rồi, Thủ tướng Qatar Sheikh Mohammed bin Abdulrahman al-Thani cho biết sản lượng LNG của nước này sẽ trở lại bình thường trong vòng vài tuần từ tất cả các nhà máy ngoại trừ hai đơn vị bị Iran tấn công trong cuộc xung đột.

Tuy nhiên, các nhà phân tích đặt câu hỏi về tốc độ mà nguồn cung LNG của Qatar có thể trở lại với thị trường. Nếu các đơn vị sản xuất LNG không bị hư hại tại khu công nghiệp Ras Laffan rộng lớn của Qatar đạt công suất tối đa vào cuối tháng 7, dự trữ khí đốt của châu Âu có thể kết thúc mùa tái dự trữ với 74% công suất - theo ước tính của nhà phân tích hàng hóa Samantha Dart của Goldman Sachs.

Nếu điều đó xảy ra muộn hơn một tháng, các cơ sở lưu trữ của châu Âu có thể bước vào mùa đông chỉ với 70% công suất - bà Dart cho biết.

Tình hình ở eo biển Hormuz vẫn còn bấp bênh sau các cuộc đụng độ giữa lực lượng của Mỹ và Iran vào cuối tuần vừa rồi, dù Tổng thống Trump ngày 29/6 cho biết Mỹ và Iran sẽ có vòng đàm phán tiếp theo tại Qatar vào ngày 30/6. Ngoài ra, không ai dám chắc liệu Mỹ và Iran có thể đạt một thỏa thuận hòa bình lâu dài trong vòng 60 ngày gia hạn ngừng bắn, và sự bất định này đặt châu Âu vào một vị thế khó khăn - các nhà phân tích cảnh báo.

Các nhà đầu cơ đang gia tăng đặt cược vào sự tăng giá khí đốt trong mùa đông năm nay trên thị trường tương lai và quyền chọn - theo một báo cáo của Energy Aspects.

Ông Tom Marzec-Manser, Giám đốc phụ trách khí đốt và LNG châu Âu tại công ty Wood Mackenzie, cho biết giá khí đốt có thể giảm thêm trong những tháng tới khi nhiều lô hàng LNG xuất phát từ Vùng Vịnh, nhưng ông vẫn dự báo "giá khí đốt sẽ tăng trở lại khi bước vào mùa đông và điều này sẽ tạo ra rủi ro, đặc biệt trong kịch bản thời tiết lạnh giá" vào đầu năm 2027.

Kế hoạch của EU nhằm cấm hoàn toàn LNG của Nga, hiện chiếm khoảng 14% tổng nhập khẩu LNG của châu Âu, từ ngày 1/1/2027 cũng làm tăng khả năng xảy ra khủng hoảng khí đốt trong mùa đông tới ở lục địa này.