Đồng yên đang mất giá mạnh so với nhiều loại tiền tệ trong bối cảnh lãi suất thực âm, bất ổn chính trị và giao dịch chênh lệch lãi suất (carry-trade) dường như đã quay trở lại...

Carry-trade là chiến lược được các quỹ phòng hộ sử dụng bằng cách đi vay bằng những đồng tiền lãi suất thấp như yên Nhật và đầu tư vào những nơi khác trên thế giới. Chiến lược này đã kéo tụt giá đồng yên xuống các mức thấp kỷ lục cho tới đầu năm ngoái.

Thứ Năm tuần trước (18/9), đồng yên có thời điểm sụt mạnh xuống mức 187 yên đổi 1 franc Thụy Sỹ - một mức thấp kỷ lục. Một ngày sau đó, đồng tiền này giảm xuống khoảng 174 yên đổi 1 euro - gần chạm mức thấp kỷ lục ghi nhận vào tháng 7/2024.

Gần đây, đồng tiền của Nhật cũng giảm xuống mức gần mức thấp nhất năm nay so với bảng Anh, real Brazil và peso Mexico. USD là đồng tiền duy nhất mà yên gần như giữ vững tỷ giá, trong bối cảnh đồng bạc xanh cũng đang suy yếu do dự báo về lãi suất tại Mỹ sẽ giảm thêm.

Theo các nhà phân tích, một trong những yếu tố gây áp lực giảm lên đồng yên là sự trở lại của các giao dịch carry-trade.

Vào tháng 7/2024, giao dịch carry-trade đồng yên đã đẩy đồng tiền này xuống mức thấp nhất 37 năm so với USD. Động thái tăng lãi suất của Ngân hàng Trung ương Nhật Bản (BOJ) vào tháng sau đó đã nhanh chóng khiến các nhà đầu tư rút khỏi hình thức giao dịch này. Từ đó, hoạt động carry-trade yên Nhật giảm dần.

Giờ đây, đồng yên đang được các quỹ đầu cơ ưa chuộng trở lại trong các giao dịch bán. Dữ liệu mới nhất của BOJ cho thấy số tiền trung bình hàng tháng mà các chi nhánh ngân hàng nước ngoài tại Nhật chuyển về trụ sở chính trong 7 tháng đầu năm nay là 12,72 nghìn tỷ yên (86 tỷ USD). Đây là mức cao nhất kể từ năm 2008 và kể từ giai đoạn cuối của “cơn sốt” carry-trade gữa đồng yên và các loại tiền tệ khác những năm 2000.

Thị trường tiền tệ nhìn chung đang biến động không quá lớn và mức độ biến động của đồng yên tương đối thấp. Điều này cho phép các nhà đầu tư tập trung vào giao dịch carry-trade mà không phải lo lắng về nguy cơ biến động lớn.

“Với việc yên Nhật dịch chuyển từ vị trí một tài sản trú ẩn an toàn sang một đồng tiền cấp vốn, khả năng đồng tiền này tăng giá đáng kể so với USD là rất thấp”, ông Shoki Omori, chiến lược gia tại công ty Mizuho Securities, nhận xét trong một báo cáo gửi khách hàng tuần trước.

Lãi suất thực tại Nhật vẫn ở mức âm. Sau khi điều chỉnh theo lạm phát, lãi suất cơ bản tại quốc gia này là âm 2,2%.

“So với các quốc gia và khu vực khác, duy nhất Nhật Bản là nơi có lãi suất thực âm lớn như vậy. Đây là yếu tố chính đằng sau các giao dịch bán đồng yên, cùng với USD", chuyên viên giao dịch ngoại hối tại một ngân hàng Nhật Bản nhận xét với tờ báo Nikkei Asia.

Việc bán đồng yên cũng mang lại cho nhà đầu tư cảm giác an toàn trong bối cảnh bất ổn chính trị tại Nhật trước cuộc bầu cử tìm người thay thế Thủ tướng Shigeru Ishiba - người gần đây thông báo từ chức - làm lãnh đạo Đảng Dân chủ Tự do (LDP).

Chiến dịch tranh cử chuẩn bị cho cuộc bầu cử chủ tịch LDP ngày 4/10 được khởi động vào đầu tuần này với 5 ứng viên. Đảng  LDP và Đảng Công minh (Komeito) - liên minh cầm quyền hiện tại - hiện chiếm thiểu số ở cả hai viện của quốc hội. Điều này đồng nghĩa hai đảng này cần sự hợp tác của các phe đối lập để thông qua luật và ngân sách.

“Nhà đầu tư bán đồng yên với lập luận rằng bất kể ứng viên nào thắng cử, người này sẽ buộc phải chiều theo các đảng đối lập và ủng hộ việc mở rộng chính sách tài khóa để kích thích tăng trưởng kinh tế”, ông Daisuke Uno, chiến lược gia trưởng tại công ty Sumitomo Mitsui Banking Corp., nhận xét.

Một số nhà phân tích cho rằng nếu những dự báo về việc BOJ tiếp tục tăng lãi suất bắt đầu xuất hiện, điều này có thể tác động tới xu hướng mất giá của đồng yên. Lợi suất trái phiếu chính phủ Nhật Bản kỳ hạn 10 năm đã đạt mức cao nhất trong 17 năm sau cuộc họp hội đồng chính sách kết thúc vào thứ Sáu tuần trước. Giới quan sát thị trường dự đoán BOJ có thể tăng lãi suất ngay trong tháng tới.

Tuy nhiên, kể cả khi lãi suất tăng có thể kiềm chế nhà đầu tư bán yên, chưa rõ việc này có thể giúp ngăn sự suy giảm của đồng nội tệ Nhật hay không.

"Do đầu tư trực tiếp nước ngoài ra nước ngoài của Nhật Bản đang tăng và thâm hụt thương mại dịch vụ kỹ thuật số lớn tạo ra nhu cầu bán đồng yên, đồng tiền này có thể vẫn sẽ yếu, trừ khi BOJ tăng lãi suất đủ cao để lãi suất thực không âm quá sâu”, ông Tohru Sasaki, chiến lược gia trưởng tại tập đoàn Fukuoka Financial Group, nhận xét.