Doanh số xe điện đã lập kỷ lục trong giai đoạn tháng 3-4 tại 37 quốc gia trên thế giới, trong bối cảnh giá nhiên liệu tăng mạnh do chiến tranh Iran khiến nhiều người tiêu dùng chuyển sang các loại xe có chi phí sử dụng thấp hơn...

Theo tờ báo Nikkei Asia, diễn biến này đánh dấu sự đảo chiều đáng chú ý của thị trường xe điện. Trước đó, doanh số tại nhiều nước giảm do các chương trình ưu đãi mua xe điện bị thu hẹp.

Tuy nhiên, cuộc khủng hoảng năng lượng hiện nay đang làm thay đổi sức hấp dẫn của xe điện, cho thấy động lực tăng trưởng của thị trường này không còn chỉ phụ thuộc vào quy định và trợ cấp, mà ngày càng được thúc đẩy bởi nhu cầu thực tế của người tiêu dùng.

Theo S&P Global Mobility - bộ phận cung cấp dữ liệu và phân tích ngành ô tô thuộc tập đoàn S&P Global - trong số 150 quốc gia được đơn vị này theo dõi, 28 nước, gồm Australia và Anh, ghi nhận doanh số xe điện theo tháng cao kỷ lục trong tháng 3. Sang tháng 4, thêm 9 quốc gia khác, trong đó có Brazil và Philippines, cũng thiết lập kỷ lục mới.

Tính chung hai tháng 3 và 4, doanh số xe điện tăng so với cùng kỳ năm trước tại 91% số quốc gia được theo dõi. Đây là lần đầu tiên kể từ tháng 4/2023, tỷ lệ quốc gia ghi nhận tăng trưởng vượt 90%.

Tại Hàn Quốc - nền kinh tế phụ thuộc nhiều vào dầu nhập khẩu từ Trung Đông - doanh số xe điện trong hai tháng 3 và 4 tăng 140% so với cùng kỳ năm trước, vượt 80.000 xe. Tỷ trọng xe điện trong tổng doanh số xe mới tăng 14 điểm phần trăm, lên 26%.

Tại Đông Nam Á, doanh số xe điện trong giai đoạn tháng 3-4 tăng 40% so với cùng kỳ năm trước, đạt 90.000 xe. Theo đó, xe điện chiếm 16% tổng doanh số ô tô mới trong khu vực. Còn tại Liên minh châu Âu (EU), doanh số xe điện cũng tăng 40%, đánh dấu sự phục hồi sau giai đoạn suy giảm trước đó.

Trái lại, Trung Quốc ghi nhận doanh số xe điện giảm 8%, xuống 1,33 triệu xe, do ưu đãi thuế mua xe bị cắt giảm từ tháng 1. Dù vậy, thị phần của xe điện tại nước này vẫn tăng 5 điểm phần trăm, lên 42%, trong bối cảnh nhu cầu ô tô nói chung suy yếu.

Tại Mỹ, nơi các chương trình trợ cấp đã dừng từ tháng 9 năm ngoái, doanh số xe điện giảm mạnh 20%.

Do sự sụt giảm tại hai thị trường lớn nhất là Mỹ và Trung Quốc, doanh số xe điện toàn cầu chỉ tăng 8%. Tuy nhiên, nếu không tính hai thị trường này, doanh số tại 148 quốc gia còn lại tăng 50% và tỷ trọng xe điện trong doanh số xe mới đạt mức kỷ lục 12%.

Tỷ trọng xe điện trong doanh số xe mới đã vượt 10% tại 38 quốc gia. Trong đó, 28 quốc gia vượt ngưỡng 16% - mức được xem là “điểm bùng phát” để xe điện bước vào giai đoạn phổ biến rộng rãi.

Tại Nhật Bản, giá xăng vẫn được chính phủ kiềm chế bằng trợ cấp, nên áp lực chuyển từ xe xăng sang xe điện không mạnh như tại nhiều thị trường khác. Dù vậy, doanh số xe điện trong giai đoạn tháng 3-4 tại nước này vẫn tăng 50%, một phần nhờ chính sách trợ cấp xe điện được điều chỉnh từ tháng 1. Tuy nhiên, mức độ phổ biến của xe điện tại Nhật Bản vẫn còn thấp, khi dòng xe này chỉ chiếm thị phần khoảng 2%.

Trong báo cáo công bố ngày 20/5, Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) nhận định cách các nước ứng phó với cuộc khủng hoảng năng lượng hiện nay “có thể định hình thị trường ô tô toàn cầu trong nhiều năm tới”.

Cuộc khủng hoảng dầu mỏ thập niên 1970 từng làm giảm sức hấp dẫn của các dòng xe cỡ lớn, tiêu tốn nhiều nhiên liệu, đồng thời tạo cơ hội để xe Nhật Bản cỡ nhỏ, tiết kiệm nhiên liệu vươn ra thị trường toàn cầu. Theo cách tương tự, cuộc xung đột tại Iran hiện nay có thể trở thành cú hích cho xe điện, ngay cả sau khi căng thẳng hạ nhiệt, nếu nhiều người tiêu dùng hơn chuyển sang sử dụng và nhận thấy lợi ích thực tế của dòng xe này.

Hiện nay, xu hướng chuyển sang xe điện cũng đang tạo thêm cơ hội cho các hãng xe Trung Quốc mở rộng hiện diện trên thị trường toàn cầu. Theo một hiệp hội ngành ô tô Trung Quốc, xuất khẩu ô tô của nước này trong tháng 4 tăng 70%, đạt 900.000 xe. Trong đó, xuất khẩu xe năng lượng mới - gồm xe điện và xe lai sạc điện - tăng hơn gấp đôi lên 430.000 xe, chiếm gần một nửa tổng lượng ô tô xuất khẩu.

Theo IEA, trong năm 2025, 55% số xe điện và xe lai sạc điện bán ra tại các thị trường ngoài Mỹ, châu Âu và Trung Quốc được nhập khẩu từ Trung Quốc. Tại Đông Nam Á - khu vực phụ thuộc nhiều vào dầu thô Trung Đông - các mẫu xe điện Trung Quốc có giá cạnh tranh đã bắt đầu gây sức ép lên các hãng xe Nhật Bản, nhóm vốn lâu nay chiếm ưu thế trong khu vực.