Làn sóng đầu tư vào trung tâm dữ liệu AI đã giúp hai nhà sản xuất chip nhớ Trung Quốc CXMT và YMTC từ chỗ liên tục thua lỗ vươn lên nắm quyền định giá ngày càng lớn...

Trong nhiều tháng qua, nhà sản xuất chip Trung Quốc ChangXin Memory Technologies (CXMT) liên tục nâng giá bán cho Huawei. Theo các nguồn tin của Reuters, Huawei đã đề nghị giảm giá nhưng CXMT không chấp thuận.

TỪ THUA LỖ ĐẾN QUYỀN LỰC ĐỊNH GIÁ

Việc CXMT không nhượng bộ một khách hàng lớn như Huawei cho thấy cán cân quyền lực trong ngành bán dẫn Trung Quốc đang thay đổi. CXMT hiện là nhà sản xuất chip nhớ lớn thứ tư thế giới, trong đó có chip DRAM dùng trong điện thoại thông minh, máy tính xách tay và máy chủ.

Chip nhớ từng là lĩnh vực có biên lợi nhuận thấp. CXMT và nhà sản xuất bộ nhớ flash Yangtze Memory Technologies Corp (YMTC) đã trải qua nhiều năm phụ thuộc vào vốn hỗ trợ của chính phủ và liên tục thua lỗ.

Tuy nhiên, làn sóng xây dựng trung tâm dữ liệu phục vụ công nghệ trí tuệ nhân tạo (AI) trên toàn cầu đã khiến chip nhớ trở thành một trong những sản phẩm được săn đón nhất thế giới. Nhu cầu tăng mạnh và nguồn cung khan hiếm giúp các nhà sản xuất Trung Quốc có thể lựa chọn khách hàng, chủ động định giá, thậm chí chào giá cao hơn Samsung và SK Hynix.

Vị thế mới của CXMT còn được thể hiện qua các hợp đồng quy mô lớn. Trong tháng này, hãng đã ký thỏa thuận cung cấp chip kéo dài 5 năm, trị giá hơn 7 tỷ USD, với ByteDance, công ty mẹ của TikTok tại Trung Quốc.

Reuters đưa ra những thông tin trên sau khi phỏng vấn hơn một chục lãnh đạo doanh nghiệp, kỹ sư, nhà cung cấp và quan chức Mỹ, đồng thời rà soát 50 văn bản chính sách của Chính phủ Trung Quốc và tài liệu công bố của các công ty. Kết quả cho thấy CXMT và YMTC, được mệnh danh là “cặp sao song sinh” của ngành chip nhớ Trung Quốc, đang gia tăng quyền lực định giá và hướng tới những thương vụ niêm yết quy mô lớn.

Vị thế ngày càng lớn của CXMT và YMTC trong chuỗi cung ứng chip khiến hai công ty bị Washington giám sát chặt chẽ hơn. Lầu Năm Góc đã xếp cả hai vào danh sách các doanh nghiệp quân sự Trung Quốc, cho rằng họ hỗ trợ chiến lược “dung hợp quân sự - dân sự” của Bắc Kinh. CXMT và YMTC đều bác bỏ cáo buộc này.

YMTC cũng bị Mỹ đưa vào Danh sách Thực thể, qua đó bị hạn chế tiếp cận các nhà cung cấp, phần mềm và thiết bị có nguồn gốc từ Mỹ phục vụ sản xuất chip nhớ.

Quốc hội Mỹ đang xem xét những biện pháp mới nhằm tiếp tục hạn chế khả năng tiếp cận thiết bị sản xuất chip của CXMT và YMTC. Tuy nhiên, theo Reuters, nội bộ chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump vẫn chia rẽ về việc có nên siết kiểm soát đối với hai công ty hay không.

Năm ngoái, một ủy ban liên ngành của Mỹ đã thông qua đề xuất đưa CXMT vào danh sách hạn chế thương mại do Bộ Thương mại quản lý, nhưng quyết định này đến nay chưa được thực hiện. Trong khi đó, Micron, đối thủ phương Tây lớn nhất của CXMT và YMTC, đang vận động các nghị sĩ Mỹ áp đặt thêm hạn chế đối với hai doanh nghiệp Trung Quốc.

NIÊM YẾT CỔ PHIẾU, TĂNG MẠNH CÔNG SUẤT

Căng thẳng địa chính trị không làm chậm kế hoạch niêm yết của hai nhà sản xuất chip Trung Quốc. CXMT dự kiến bắt đầu giao dịch trên thị trường chứng khoán Thượng Hải vào thứ Hai (27/7) sau đợt phát hành cổ phiếu lần đầu ra công chúng (IPO) trị giá 8,6 tỷ USD. Chỉ trong 6 tháng, công ty đã xóa sạch khoản lỗ tích lũy suốt một thập kỷ.

Trong quý 1, doanh thu của CXMT đạt 7,5 tỷ USD, tăng 719% so với cùng kỳ năm ngoái.

YMTC cũng đang chuẩn bị cho kế hoạch IPO. Theo hai nguồn tin của Reuters, một số lãnh đạo công ty muốn đặt mục tiêu định giá ở mức 1 nghìn tỷ nhân dân tệ, tương đương 148 tỷ USD.

Cả CXMT và YMTC đều nhận được sự hỗ trợ của quỹ đầu tư bán dẫn do Chính phủ Trung Quốc hậu thuẫn, thường được gọi là “Big Fund”. Hai doanh nghiệp còn được chính quyền địa phương và cấp tỉnh hỗ trợ, trong đó tỉnh An Huy hậu thuẫn CXMT, còn tỉnh Hồ Bắc hỗ trợ YMTC.

Các tài liệu chính sách và hồ sơ doanh nghiệp cho thấy giới chức Trung Quốc coi CXMT và YMTC là một phần của hạ tầng chiến lược, giữ vai trò trung tâm trong nỗ lực thúc đẩy khả năng tự chủ công nghệ của Bắc Kinh.

Không chỉ mở rộng tại Trung Quốc, CXMT và YMTC còn bắt đầu tiến vào những thị trường vốn do các đối thủ lớn chi phối.

Tháng trước, YMTC chính thức thâm nhập thị trường Hàn Quốc bằng việc ra mắt thương hiệu sản phẩm lưu trữ dành cho người tiêu dùng. Công ty tận dụng khoảng trống do Samsung, SK Hynix và Micron để lại, sau khi ba nhà sản xuất này thu hẹp hoạt động trong phân khúc này để tập trung vào các dòng chip tiên tiến hơn.

Trong khi đó, CXMT đặt mục tiêu tiến vào thị trường Mỹ trong dài hạn. Tuy nhiên, công suất hiện tại của hãng gần như đã được huy động tối đa để đáp ứng nhu cầu lớn trong nước.

Các nguồn tin của Reuters cho biết giới chức Trung Quốc đã yêu cầu CXMT và YMTC ưu tiên nguồn cung cho các doanh nghiệp nội địa. Dù vậy, hai công ty cũng có kế hoạch tăng công suất. Từ năm 2027, khi các nhà máy mới đi vào hoạt động, họ có thể đáp ứng nhu cầu của cả thị trường Trung Quốc và nước ngoài.

CXMT đang xây dựng hai nhà máy mới tại Thượng Hải và Hợp Phì, đồng thời đàm phán với chính quyền một địa phương khác về nhà máy thứ ba. Các dự án này sẽ giúp công suất của CXMT tăng hơn gấp đôi, lên trên 600.000 tấm wafer mỗi tháng. Một nguồn tin cho biết nếu kế hoạch được triển khai thuận lợi, công suất của CXMT có thể vượt Micron vào năm 2030.

Hồi tháng 4, Reuters cũng đưa tin YMTC có kế hoạch xây thêm 2 nhà máy, ngoài một cơ sở dự kiến hoàn thành trong năm nay.

CHIP NHỚ TRUNG QUỐC KHÔNG CÒN RẺ

Trong nhiều năm qua, giới lãnh đạo doanh nghiệp nước ngoài thường xem chip nhớ Trung Quốc là lựa chọn có giá thấp hơn sản phẩm của phương Tây và Hàn Quốc. Tuy nhiên, lợi thế này đã biến mất, thậm chí một số sản phẩm Trung Quốc hiện còn được bán với giá cao hơn.

Theo hai nguồn tin của Reuters, trong những tuần gần đây, CXMT đã áp mức giá cao hơn Samsung đối với module bộ nhớ máy chủ DDR5 dung lượng 64 GB có cấu hình tương đương. Samsung hiện bán sản phẩm này với giá khoảng 1.240 USD/module, trong khi mức giá chính xác của CXMT không được tiết lộ.

Nhu cầu đối với chip nội địa còn được thúc đẩy bởi chính sách của Chính phủ Trung Quốc. Theo hai nguồn tin, các doanh nghiệp nhà nước nước này bị hạn chế mua chip nhớ từ nhà sản xuất nước ngoài, qua đó phải ưu tiên các nhà cung cấp trong nước.

Nhu cầu lớn được thể hiện qua hàng loạt hợp đồng quy mô lớn của CXMT. Trước khi ký thỏa thuận hơn 7 tỷ USD với ByteDance, hãng chip này đã đạt thỏa thuận cung cấp trị giá hơn 3 tỷ USD với Tencent vào tháng 6.

Ông Chen Nanxiang, Chủ tịch YMTC, đã sớm dự báo về bước ngoặt này. Năm 2024, ông nói với truyền thông nhà nước Trung Quốc rằng ngành chip nhớ chưa bước vào giai đoạn tăng trưởng bùng nổ, nhưng thời điểm đó sẽ đến trong vòng 3-5 năm.

Đến đầu năm nay, YMTC lần đầu tiên ở vị thế có thể chủ động lựa chọn khách hàng. Theo hai nguồn tin, ông Chen và ban lãnh đạo công ty đã tổ chức ăn mừng khi nhận ra rằng thời kỳ bùng nổ mà họ chờ đợi đã đến.