Dự thảo Luật Bưu chính (sửa đổi) hiện đề xuất chuyển từ cấp giấy phép bưu chính bản giấy sang đăng ký cung cấp dịch vụ bưu chính điện tử, giảm từ 14 thủ tục hành chính xuống còn 1 thủ tục đăng ký, qua đó tạo thuận lợi cho doanh nghiệp gia nhập thị trường...

Ông Lê Văn Chung, đại diện Vụ Bưu chính, Bộ Khoa học và Công nghệ, thông tin về một trong 5 điểm mới của Dự thảo Luật Bưu chính (sửa đổi) tại Họp báo tháng 9 Bộ Khoa học và Công nghệ.  

So với thời điểm ban hành Luật Bưu chính năm 2010, hiện nay, số doanh nghiệp bưu chính đã tăng từ 40 lên 710, tức gần 18 lần. Sản lượng bưu chính tăng từ 310 triệu lên hơn 5 tỷ bưu gửi, tức hơn 15 lần. 

Sự phát triển này không chỉ làm thay đổi quy mô thị trường mà còn làm thay đổi cả cách thức tổ chức và cung cấp dịch vụ, đặt ra yêu cầu về đổi mới phương thức quản lý nhà nước đối với lĩnh vực bưu chính. Do đó, dự thảo Luật Bưu chính tập trung vào 5 điểm mới. 

Điểm mới đầu tiên là làm rõ phạm vi dịch vụ bưu chính và phân định với vận tải và kho bãi logistics.

Theo đó, dịch vụ bưu chính được tổ chức, vận hành trên mạng bưu chính, bao gồm các công đoạn chấp nhận, chia chọn, vận chuyển, phát bưu gửi và có thể gồm các công đoạn khác liên quan trực tiếp đến từng bưu gửi trong quá trình cung cấp dịch vụ. Dịch vụ bưu chính được nhận diện thông qua việc bưu gửi được xử lý riêng lẻ, có định danh và bảo đảm khả năng theo dõi, trừ trường hợp không thực hiện định danh theo quy định; bưu gửi được phát đến người nhận theo địa chỉ hoặc địa điểm nhận theo thỏa thuận. 

Hoạt động vận tải hàng hóa, kho bãi, logistics độc lập và các dịch vụ không có những đặc trưng nêu trên không thuộc phạm vi điều chỉnh của Luật Bưu chính.

Điểm mới thứ hai của dự thảo Luật là phát triển mạng bưu chính thành hạ tầng thiết yếu của Bộ Thương mại, Điện tử và Kinh tế số.

Trên cơ sở cách thức tổ chức hoạt động, dự thảo phân loại doanh nghiệp bưu chính thành doanh nghiệp vận hành mạng và doanh nghiệp không vận hành mạng. 

Doanh nghiệp không vận hành mạng được sử dụng mạng hoặc thành phần mạng của doanh nghiệp vận hành mạng theo thỏa thuận để cung cấp dịch vụ; đồng thời được khuyến khích đầu tư, phát triển năng lực để trở thành doanh nghiệp vận hành mạng.

Dự thảo cũng xác định rõ trách nhiệm trong chuỗi cung cấp dịch vụ. Doanh nghiệp giao kết hợp đồng với người sử dụng dịch vụ chịu trách nhiệm đối với người sử dụng dịch vụ về việc cung cấp dịch vụ và bồi thường thiệt hại, kể cả khi doanh nghiệp thuê, hợp tác hoặc sử dụng mạng bưu chính của chủ thể khác. Qua đó, người sử dụng dịch vụ có một đầu mối rõ ràng để yêu cầu giải quyết khi phát sinh vấn đề.

Điểm mới thứ ba là chuyển từ cấp giấy phép bưu chính bản giấy sang đăng ký cung cấp dịch vụ bưu chính điện tử, tạo thuận lợi cho doanh nghiệp gia nhập thị trường. 

Theo dự thảo, doanh nghiệp chỉ cần thực hiện đăng ký bằng phương thức điện tử trước khi cung cấp dịch vụ. Cơ quan có thẩm quyền kiểm tra tính đầy đủ của hồ sơ, không thẩm định nội dung đăng ký. Doanh nghiệp chịu trách nhiệm về tính chính xác, trung thực của thông tin đã kê khai và việc đáp ứng các điều kiện kinh doanh trong suốt quá trình hoạt động.

Việc đáp ứng điều kiện kinh doanh được kiểm tra trong quá trình hoạt động, qua đó gắn đơn giản hóa thủ tục với trách nhiệm của doanh nghiệp và hiệu quả quản lý nhà nước.

"Với cách tiếp cận này, chúng tôi đánh giá dự thảo đã giảm từ 14 thủ tục hành chính xuống còn 1 thủ tục đăng ký, qua đó giảm thời gian, chi phí ra thị trường, cũng như bảo đảm yêu cầu quản lý nhà nước đối với bưu chính thông qua cơ chế hậu kiểm, theo đúng tinh thần chỉ đạo và các nghị quyết của Trung ương trong thời gian gần đây", ông Chung nhấn mạnh. 

Một dung mới nữa trong dự thảo là mở rộng phạm vi dịch vụ bưu chính công ích. 

Dự thảo Luật mở rộng dịch vụ bưu chính phổ cập từ thư sang gói, kiện hàng hóa để đáp ứng nhu cầu gửi, nhận của người dân trong bối cảnh thương mại điện tử phát triển.

Chính sách này nhằm bảo đảm người dân trên cả nước, đặc biệt tại vùng sâu, vùng xa, biên giới, hải đảo, được tiếp cận dịch vụ với chất lượng theo quy định và mức thu thống nhất toàn quốc, không cao hơn giá cước bình quân của dịch vụ thương mại tương đương. Người dân tại địa bàn có chi phí phục vụ cao hoặc ít bưu gửi không phải trả mức thu cao hơn chỉ vì nơi mình sinh sống.

Điểm mới thứ năm là tăng cường quản lý hoạt động hành chính dựa trên cơ sở dữ liệu định danh, truy vết và mức độ rủi ro.

Với hàng tỷ thư gửi mỗi năm, phương thức quản lý này giúp nâng cao khả năng theo dõi thư gửi, đồng thời hỗ trợ phòng ngừa, phát hiện việc lợi dụng mạng lưới bưu chính để thực hiện hành vi vi phạm pháp luật, như lợi dụng mạng lưới bưu chính để gửi hàng lậu, hàng cấm, vũ khí, chất ma túy, hàng nguy hiểm, vân vân.

Theo dự thảo, mỗi thư gửi sẽ được gắn một mã nhận dạng để theo dõi, truy vết và quản lý trong suốt quá trình cung cấp dịch vụ, vừa để nâng cao chất lượng dịch vụ, vừa để tăng cường công tác bảo đảm an toàn, an ninh bưu chính.

Doanh nghiệp có trách nhiệm thu thập thông tin hợp lệ của người gửi và lưu trữ dữ liệu định danh, truy vết dự kiến tối thiểu khoảng 1 năm kể từ ngày phát hành công.

Hiện nay, Bộ Khoa học và Công nghệ đang tiếp tục phối hợp với Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường của Quốc hội và các cơ quan liên quan tiếp thu, chỉnh lý, hoàn thiện dự thảo Luật.

Dự thảo Luật dự kiến trình Quốc hội xem xét, thông qua tại kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa XVI.