Rất khó lý giải được mức thanh khoản thấp hiếm thấy ghi nhận được trong phiên giao dịch đầu tiên của năm 2012. Khoảng 277,3 tỷ đồng giá trị khớp lệnh hai sàn là mức thấp nhất kể từ đầu tháng 3/2009.
Dĩ nhiên thời điểm của hai giai đoạn thị trường có khác nhau. Tháng 3/2009 là lúc sự suy sụp của thị trường chứng khoán Việt Nam lên tới đỉnh điểm. Còn hôm nay, khó có thể tưởng tượng được phiên giao dịch đầu tiên sau dư âm hưng phấn cuối năm trước lại lặp lại tình trạng ảm đạm như vậy? Kỳ nghỉ cũng chỉ kéo dài thêm một ngày và vốn ngoại thậm chí còn nhiệt tình hơn thời điểm 2009.
Với mức thanh khoản thấp như hôm nay, các dao động giá thường không trung thực. Cầu quá yếu khiến một lượng hàng nhỏ cũng tạo chuyển biến giá bất lợi. Điều lạ là tại sao người mua không tham gia nhiều nữa, trong khi số đông đều kỳ vọng vào một con sóng trước Tết âm lịch? Liệu tiền không đủ, hay hàng cắt lỗ đã hết, hay chỉ đơn giản là hôm nay không phải là ngày “đẹp” để xuống tiền?
Ngay cả những cổ phiếu có truyền thống đầu cơ, thanh khoản cao hôm nay cũng sụt giảm nghiêm trọng về khối lượng. Biến động giá không được tốt trên cơ sở dao động thuần túy. Dĩ nhiên nếu cầu mạnh hơn chút nữa, khả năng giá sẽ tăng tốt hơn, hoặc chí ít cũng cũng được nâng đỡ ở mức độ nhất định.
Tính trên cơ sở lượng tiền vào, ba cổ phiếu dẫn đầu HNX là PVX, VND và KLS. Dao động giá ở cả ba mã này đều không thực sự tích cực. Lực mua chỉ đủ chốt giữ vùng tham chiếu và bất kỳ nỗ lực đẩy lên cao nào đều gặp phải kháng cự mạnh. Nói đúng hơn là sức mua ở những cổ phiếu mạnh nhất thị trường này đều không đủ để giữ giá: PVX lúc đóng cửa bị ép giảm trở lại gần 3% so với giá đỉnh. VND giảm 2,9% và KLS giảm 5,1%.
Trên HSX, một số đột biến tương đối tin cậy xuất hiện tại ITA, KBC, SJS, STB. Một số cổ phiếu trong nhóm này có thanh khoản tăng so với phiên trước, một số khác có cầu đủ lớn, tạo cơ sở cho thanh khoản tăng nếu bên bán ra hàng nhiều hơn.
Thanh khoản sụt giảm một cách quá khác biệt thường dẫn đến sự nghi ngờ. Chứng kiến giao dịch tại HSX đến 9h30 mà sóng tăng đầu phiên mới chỉ có hơn 74 tỷ đồng một chút – đó là tính cả giao dịch thỏa thuận – thì không nhiều người dám chắc về một sóng tăng đủ bền. Đơn giản là chỉ cần một lượng cung nhỏ xuất hiện, cầu sẽ không đủ để đỡ giá, chứ đừng nói đến khả năng đẩy lên cao hơn.
Trong tình huống này, người bán có thể cân nhắc, nhưng chắc chắn người cầm tiền khó tìm được lý do đủ thuyết phục để tham gia mạnh hơn. Sự suy giảm trong toàn bộ thời gian còn lại của phiên giao dịch là hệ quả tất yếu của một quy mô giao dịch yếu như vậy. Đơn giản là cơ hội đảo hàng rồi mua lại tương đối chắc ăn trong những hoàn cảnh tương tự.
Khối ngoại tham gia thị trường rất yếu hôm nay nếu tính trên con số tuyệt đối. Tại HSX, giá trị mua vào qua khớp lệnh chỉ đạt 22,9 tỷ đồng, giá trị bán ra đạt 31,1 tỷ đồng. Tỉ trọng tương đối về phía mua chiếm khoảng 12,8% và phía bán chiếm 17,4%. Xu hướng bán ròng vẫn là chủ đạo, trên tất cả các blue-chip quan trọng.
Tóm lại là cả nhà đầu tư trong nước lẫn nhà đầu tư nước ngoài đều thận trọng trong phiên giao dịch đầu năm. Lý do thì chưa biết, nhưng rõ ràng tiền vào là giới hạn. Thị trường cần thêm vài phiên nữa để kiểm chứng liệu hiện tượng kiệt tiền của phiên hôm nay là cá biệt, hay vì nguyên nhân nào khác.