Các nhà đầu tư ở Phố Wall đặt cược vào “chủ nghĩa ngoại lệ Mỹ” đã hứng thất bại nặng nề trong những tuần gần đây....

Chính sách thuế quan của Tổng thống Donald Trump, triển vọng kinh tế bấp bênh, và căng thẳng địa chính trị gia tăng đã dẫn tới một cuộc bán tháo kép kéo dài và mạnh mẽ nhằm vào cổ phiếu và đồng USD.

“Chủ nghĩa ngoại lệ Mỹ” (American exceptionalism) được hiểu nôm na là quan niệm cho rằng nước Mỹ đặc biệt và thậm chí là một hình mẫu để các quốc gia khác học hỏi theo. Quan niệm này đã nổi lên mạnh mẽ khi ông Trump tái đắc cử tổng thống Mỹ vào tháng 11 năm ngoái, vì giới đầu tư tin rằng các chính sách của ông sẽ đưa nền kinh tế Mỹ - vốn đang tăng trưởng bền bỉ vượt trội so với các nền kinh tế lớn khác ở thời điểm đó - càng trở nên mạnh mẽ hơn.

TỪ HY VỌNG THÀNH THẤT VỌNG

Tuy nhiên, trái ngược với những gì được kỳ vọng, chỉ số Dollar Index đo sức mạnh đồng USD đã giảm khoảng 4% từ đầu năm đến nay. Chỉ số S&P 500 của thị trường chứng khoán Mỹ cũng giảm khoảng 4% trong cùng khoảng thời gian.

Mức độ giảm mạnh, liên tục và đồng thời như vậy của chứng khoán Mỹ và đồng USD là hiếm thấy, chỉ xảy ra một vài lần trong vòng 25 năm trở lại đây - theo một nghiên cứu của ngân hàng Goldman Sachs. Sự sụt giảm đó cũng đánh dấu một cú đảo ngược so với những gì diễn ra trong những năm gần đây, khi xu hướng đặt cược rằng tăng trưởng kinh tế Mỹ sẽ vượt trội so với các quốc gia khác đã hút mạnh dòng tiền khỏi các thị trường khác về phía các tài sản Mỹ.

“Mối lo ngại gia tăng trong những tuần gần đây về sự bền vững của chủ nghĩa ngoại lệ Mỹ đã gây ra một trong những đợt điều chỉnh nhanh nhất của thị trường chứng khoán Mỹ kể từ đầu thập niên 1970”, báo cáo của Goldman Sachs viết. Báo cáo cũng nói rằng “dù các đợt điều chỉnh của thị trường chứng khoán không phải là hiếm, nhưng việc chứng khoán điều chỉnh diễn ra đồng thời với bán tháo USD, nhất là khi cổ phiếu giảm giá nhanh như vậy, là hiếm thấy”.

Xu hướng bán tháo cả cổ phiếu Mỹ và đồng USD gần đây diễn ra khi cuộc chiến thương mại leo thang của ông Trump khiến thị trường tài chính toàn cầu rúng động và làm dấy lên mối lo ngại về sức khỏe kinh tế Mỹ. Tuần trước, Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) đã mạnh tay hạ dự báo tăng trưởng kinh tế và tăng dự báo lạm phát Mỹ, với lý do quan trọng được đưa ra là thuế quan.

Cho tới trước năm nay, chứng khoán Phố Wall đã chứng tỏ được sức tăng trưởng vượt trội toàn cầu, nhờ kỳ vọng rằng nền kinh tế Mỹ sẽ tiếp tục tăng trưởng nhanh hơn so với các nền kinh tế khác. Chỉ số MSCI của chứng khoán Mỹ tăng 54% trong thời gian 2023-2024, so với mức tăng 17% của chỉ số MSCI đo các thị trường chứng khoán phát triển không gồm Mỹ trong cùng khoảng thời gian - theo dữ liệu từ FactSet.

Sau chiến thắng của ông Trump trong cuộc bầu cử vào đầu tháng 11/2024, chứng khoán Mỹ tăng càng mạnh hơn, và đồng USD cũng nhảy vọt nhờ niềm tin rằng các chính sách thân thiện với kinh doanh của ông Trump sẽ kích thích tăng trưởng và thuế quan của ông sẽ mềm mỏng hơn so với những gì ông cảnh báo.

Nhưng sự đặt cược đó đã nhanh chóng đảo chiều sau khi ông Trump nhậm chức vào tháng 1, vì ông chủ Nhà Trắng mạnh tay áp thuế quan lên các đối tác thương mại lớn gồm Mexico, Canada và Trung Quốc, đồng thời đe dọa sẽ tung ra những kế hoạch thuế quan mới. Những động thái này làm nhà đầu tư trở nên hoài nghi về triển vọng tăng giá của các tài sản Mỹ.

CÒN QUÁ SỚM ĐỂ KẾT LUẬN

“Chủ nghĩa ngoại lệ Mỹ - chủ đề giao dịch vĩ mô chủ đạo của chu kỳ này - đã suy yếu từ đầu năm và đang kéo đồng USD giảm giá”, một báo cáo của JPMorgan Chase nhận định, nói thêm rằng “lần đầu tiên sau 4 năm, chúng tôi trở nên bi quan về tỷ giá USD”.

Các chiến lược gia của JPMorgan Chase nhấn mạnh rằng sự bấp bênh mà thuế quan gây ra, cùng tình trạng suy giảm mạnh hơn dự báo trong các hoạt động kinh tế Mỹ, là hai trong số những nguyên nhân khiến họ bi quan về tỷ giá USD. Báo cáo cũng đề cập tới kế hoạch tăng chi tiêu công cho quốc phòng và hạ tầng của Đức như một nguyên nhân đẩy đồng euro tăng giá và khiến áp lực mất giá đối với USD lớn hơn.

Tính đến thời điểm này trong năm nay, chỉ số MSCI World, không bao gồm thị trường Mỹ, đã tăng gần 9%, trong khi MSCI của chứng khoán Mỹ giảm gần 4%.

Tuy nhiên, các nhà kinh tế và phân tích nhấn mạnh rằng chưa thể khẳng định nền kinh tế Mỹ đang bước vào một thời kỳ suy giảm kéo dài. Tiền đã chảy mạnh vào thị trường trái phiếu kho bạc Mỹ trong năm nay, như một dấu hiệu mới cho thấy địa vị “hầm trú ẩn” vẫn thuộc về các tài sản USD. Tuy nhiên, phần lớn dòng tiền đó được rót vào trái phiếu kho bạc Mỹ kỳ hạn ngắn, thay vì kỳ hạn dài - điều mà giới phân tích cho là phản ánh sự thiếu chắc chắn về đường đi của kinh tế Mỹ trong tương lai.

Nhà kinh tế trưởng Eric Winograd của công ty AllianceBernstein nói rằng thị trường đang hoài nghi về khả năng duy trì của chủ nghĩa ngoại lệ Mỹ, nhưng còn quá sớm để kết luận rằng danh tiếng này của kinh tế Mỹ đã chấm hết.

“Tôi vẫn nghĩ chính sách thương mại sẽ khiến nước Mỹ bị tổn thương tương đối ít hơn so với các quốc gia khác”, ông nói, lưu ý rằng mối lo về tăng trưởng đến thời điểm này mới chủ yếu đến từ các cuộc thăm dò tâm lý thay vì dữ liệu cứng. “Cần phải có thời gian thì mới có bằng chứng để kết luận”, nhưng “mức độ của chủ nghĩa ngoại lệ Mỹ mà nhà đầu tư kỳ vọng có lẽ đã giảm đi một chút”.