Trong khi nhiều quốc gia chùn bước vì áp lực nước, điện và môi trường, Ấn Độ lại tăng tốc đầu tư trung tâm dữ liệu AI. Dòng vốn dự kiến vượt 100 tỷ USD vào năm 2027 đưa nước này thành điểm đến chiến lược của hạ tầng AI toàn cầu, song cũng làm nổi rõ các thách thức về tài nguyên và phát triển bền vững…

Trong làn sóng bùng nổ trí tuệ nhân tạo (AI), trung tâm dữ liệu đã trở thành hạ tầng cốt lõi của kinh tế số. Tuy nhiên, trái với xu hướng thận trọng đang gia tăng tại nhiều khu vực trên thế giới, Ấn Độ lại lựa chọn tăng tốc mạnh mẽ.

Theo dự báo của Tập đoàn CBRE, tổng vốn đầu tư vào thị trường trung tâm dữ liệu của Ấn Độ có thể vượt 100 tỷ USD vào năm 2027, đưa nước này trở thành một trong những trung tâm hạ tầng AI quan trọng nhất toàn cầu.

ĐUA ĐÓN ĐẦU HẠ TẦNG AI

Làn sóng đầu tư được kích hoạt rõ nét từ năm 2024, khi OpenAI công bố kế hoạch xây dựng một trung tâm dữ liệu AI công suất 1 gigawatt tại Ấn Độ. Tiếp đó, trong quý IV/2025, hàng loạt tập đoàn công nghệ hàng đầu thế giới như Amazon, Google, Microsoft và Meta đồng loạt đưa ra các tuyên bố đầu tư lớn liên quan đến AI và điện toán đám mây tại quốc gia này.

Không chỉ các “ông lớn” công nghệ toàn cầu, những tập đoàn nội địa như Reliance Industries, Adani Group và Tata Group cũng nhanh chóng gia nhập cuộc đua. Trung tâm dữ liệu - nơi tập trung các máy chủ và hạ tầng số - đang trở thành lĩnh vực chiến lược, vận hành từ các mô hình AI tạo sinh như Chat GPT, Claude cho đến thương mại điện tử, phát trực tuyến và dịch vụ đám mây.

Với khoảng 1 tỷ người dùng Internet, trong đó hơn 700 triệu người đã tiếp cận AI dưới nhiều hình thức, Ấn Độ sở hữu một trong những thị trường người dùng AI lớn nhất thế giới. Quốc gia này hiện chỉ đứng sau Mỹ về số lượng người dùng các sản phẩm AI tạo sinh của OpenAI và Anthropic.

Điểm đáng chú ý là thời điểm bùng nổ đầu tư tại Ấn Độ diễn ra khi nhiều khu vực khác đang phải đánh giá lại chiến lược trung tâm dữ liệu. Tại Mỹ, Chile, Mexico hay Scotland, hàng loạt dự án đã bị đình hoãn hoặc vấp phải phản đối của cộng đồng địa phương do lo ngại về tiêu thụ nước và điện năng.

Trong khu vực Đông Nam Á, Singapore từng áp dụng lệnh tạm ngừng ba năm đối với các trung tâm dữ liệu mới từ 2019 đến 2022, trong khi bang Johor của Malaysia yêu cầu tạm dừng mở rộng các trung tâm dữ liệu làm mát bằng nước cho tới giữa năm 2027.

Trái ngược với xu hướng đó, tính đến tháng 10/2025, Ấn Độ đã có 153 trung tâm dữ liệu với tổng công suất khoảng 1,7 GW. Theo báo cáo của Jefferies, công suất này có thể tăng gấp năm lần, đạt khoảng 8GW vào năm 2030.

ƯU ĐÃI MẠNH TAY GIỮ CHÂN “BIG TECH”

Một trong những yếu tố then chốt giúp Ấn Độ thu hút dòng vốn lớn là chính sách ưu đãi mạnh tay của chính phủ trung ương và các bang. Năm 2024, New Delhi đề xuất miễn thuế cho các trung tâm dữ liệu trong thời gian lên tới 20 năm, kèm theo trợ cấp điện và nhiều hỗ trợ tài chính khác.

Song song đó, các bang như Maharashtra, Telangana và Andhra Pradesh đưa ra chính sách cho thuê đất gần các khu công nghệ với mức ưu đãi sâu, có nơi giảm tới 50%, cùng các gói hỗ trợ vốn và ưu đãi thuế bổ sung.

Theo bà Shweta Rajpal Kohli, Chủ tịch kiêm CEO Diễn đàn Chính sách Khởi nghiệp Ấn Độ, các ưu đãi này đã thay đổi cách nhìn của giới công nghệ toàn cầu về Ấn Độ - từ một trung tâm gia công phần mềm sang một thị trường tăng trưởng chiến lược cho hạ tầng AI.

Bên cạnh yếu tố kinh tế, chính sách nội địa hóa dữ liệu cũng đóng vai trò quan trọng. Dù tạo ra khoảng 20% dữ liệu toàn cầu, Ấn Độ hiện chỉ sở hữu khoảng 3% tổng công suất trung tâm dữ liệu thế giới. Chính phủ nước này đang thúc đẩy việc xử lý và lưu trữ dữ liệu của người dùng trong nước ngay tại lãnh thổ Ấn Độ, qua đó tạo động lực trực tiếp cho đầu tư hạ tầng.

Theo các nhà phân tích, trung tâm dữ liệu AI còn mang ý nghĩa địa chính trị. Trong bối cảnh Mỹ áp thuế cao đối với hàng hóa Ấn Độ và siết chặt thị thực lao động, các khoản đầu tư hạ tầng lớn và dài hạn từ các tập đoàn công nghệ Mỹ được xem là “tài sản bám rễ”, khó rút lui, giúp Ấn Độ gia tăng vị thế chiến lược.

BÀI TOÁN TÀI NGUYÊN VÀ PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG

Tuy nhiên, làn sóng đầu tư 100 tỷ USD cũng kéo theo những thách thức ngày càng rõ nét. Ấn Độ vốn đã đối mặt tình trạng căng thẳng nguồn nước và hạn chế về cung ứng điện. Theo Mordor Intelligence, lượng nước tiêu thụ của các trung tâm dữ liệu tại nước này dự kiến tăng từ khoảng 150 tỷ lít năm 2025 lên hơn 350 tỷ lít vào năm 2030.

Các thành phố ven biển như Mumbai và Chennai - nơi tập trung nhiều trung tâm dữ liệu do gần các tuyến cáp quang biển - lại thường xuyên thiếu nước sinh hoạt và chịu áp lực lớn về hạ tầng đô thị.

Về năng lượng, báo cáo của S&P Global cho thấy nhu cầu điện của các trung tâm dữ liệu Ấn Độ có thể tăng gần gấp năm lần vào năm 2030 so với năm 2024. Điều này làm dấy lên lo ngại về việc gia tăng phụ thuộc vào than đá, hiện vẫn chiếm gần 50% sản lượng điện của quốc gia này.

Trước những rủi ro đó, câu hỏi đặt ra không phải là có nên phát triển trung tâm dữ liệu AI hay không, mà là phát triển theo mô hình nào. Kinh nghiệm từ Singapore và Malaysia cho thấy việc mở rộng quá nhanh, thiếu phối hợp quy hoạch về nước, điện và môi trường có thể dẫn tới những hệ lụy dài hạn.

Theo giới chuyên gia, Ấn Độ đang bắt đầu điều chỉnh chiến lược. Một chính sách quốc gia về trung tâm dữ liệu đang được thảo luận, trong khi một số bang như Tamil Nadu và Maharashtra đã sớm lồng ghép các tiêu chuẩn xanh và yêu cầu bền vững vào quy hoạch.

Các startup công nghệ trong nước cũng đang phát triển các giải pháp tối ưu hóa năng lượng, quản lý tải điện và giảm phát thải cho hạ tầng số. Khử mặn được xem là một giải pháp bổ trợ, khi Chennai đã vận hành ba nhà máy và Mumbai chuẩn bị xây dựng nhà máy đầu tiên.

Làn sóng đầu tư trung tâm dữ liệu AI mang lại cho Ấn Độ cơ hội chiến lược để bứt phá trong nền kinh tế số toàn cầu. Tuy nhiên, việc cân bằng giữa tham vọng 100 tỷ USD và những giới hạn tài nguyên sẽ là phép thử lớn đối với năng lực hoạch định chính sách và phát triển bền vững của quốc gia đông dân nhất thế giới.