Thủ tướng Canada Mark Carney vừa công bố thành lập quỹ đầu tư quốc gia có tên “Canada Strong Fund” với quy mô 25 tỷ đôla Canada, tương đương 18,4 tỷ USD...

“Canada Strong Fund” nhằm cấp vốn cho các dự án lớn có tầm quan trọng quốc gia và mang lại nguồn lợi tài chính cho người dân Canada.

Đây là quỹ đầu tư quốc gia đầu tiên ở cấp liên bang của Canada, do chính phủ cấp vốn. Sáng kiến này nằm trong kế hoạch của Thủ tướng Carney nhằm củng cố động lực tăng trưởng và đưa Canada trở thành “nền kinh tế mạnh nhất Nhóm 7 nước công nghiệp phát triển (G7)”, trong bối cảnh chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump áp thuế quan cao với nhiều mặt hàng xuất khẩu chủ lực của nước này.

Vào thứ Hai (27/4), ông Carney cho biết quỹ “Canada Strong Fund” sẽ phối hợp với khu vực tư nhân để cấp vốn cho 15 dự án hạ tầng do Văn phòng Các dự án lớn (MPO) của Chính phủ điều phối. Cơ quan này được thành lập vào tháng 8 năm ngoái nhằm thúc đẩy các dự án có tầm quan trọng quốc gia.

“Theo thời gian, quỹ sẽ mở rộng quy mô thông qua việc tái sử dụng nguồn vốn từ các tài sản hiện có và tái đầu tư lợi nhuận, qua đó tạo thêm cơ hội cho các thế hệ tương lai”, ông Carney nói.

Thủ tướng Canada cũng cho biết người dân nước này cũng có thể tham gia đầu tư vào quỹ thông qua một sản phẩm đầu tư dành cho nhà đầu tư cá nhân.

“Nhiều nước giàu tài nguyên thiên nhiên, như Na Uy, đều có quỹ đầu tư quốc gia. Canada thì chưa”, ông Carney phát biểu.

Tại Canada, quyền quản lý tài nguyên thiên nhiên chủ yếu thuộc về các tỉnh, thay vì chính phủ liên bang. Tỉnh Alberta đã thành lập quỹ Alberta Heritage Savings Trust Fund vào năm 1976 để quản lý nguồn tài sản gắn với dầu mỏ. Canada sở hữu trữ lượng dầu đã được chứng minh lớn thứ ba thế giới và phần lớn nằm ở tỉnh Alberta.

“Canada Strong Fund được so sánh với quỹ đầu tư quốc gia của Na Uy hoặc quỹ của Alberta”, ông Jon Shell, Chủ tịch tổ chức Social Capital Partners có trụ sở tại Toronto, nhận xét với tờ báo Financial Times.

Tuy nhiên, theo ông Shell, khác biệt nằm ở mục tiêu hoạt động. Quỹ đầu tư quốc gia của Na Uy và quỹ của Alberta được thiết kế để bảo vệ và gia tăng nguồn của cải từ tài nguyên thiên nhiên. Trong khi đó, quỹ đầu tư quốc gia của Canada - nếu được triển khai đúng hướng - sẽ đóng vai trò nguồn vốn cho chiến lược công nghiệp nhằm tăng năng lực tự chủ kinh tế của đất nước.

“Cùng được gọi là quỹ đầu tư quốc gia, nhưng mục tiêu rất khác nhau”, ông Shell nói.

Thông báo thành lập quỹ đầu tư quốc gia của ông Carney được đưa ra ngay trước khi Canada công bố bản cập nhật kinh tế mùa xuân - văn kiện có tính chất như một bản ngân sách thu nhỏ. Bộ trưởng Tài chính Francois-Philippe Champagne sẽ trình văn kiện này lên Quốc hội Canada vào thứ Ba (28/4).

Năm 2025, thâm hụt ngân sách của Canada tăng lên 78 tỷ đôla Canada, từ mức 42 tỷ đôla Canada của năm trước đó. Nguyên nhân một phần đến từ việc chi tiêu quốc phòng của Canada tăng lên mức kỷ lục. Ottawa dự báo thâm hụt ngân sách của nước này sẽ giảm còn 57 tỷ đôla Canada vào năm tài khóa 2029-2030.

Ông Carney cho biết bản cập nhật kinh tế mùa xuân sẽ có “tin tốt” về thâm hụt ngân sách. Canada được cho là đã hưởng lợi từ đà tăng mạnh của giá dầu, sau khi chiến sự Iran đẩy giá năng lượng toàn cầu lên cao.

Đầu tháng này, ông Carney cũng công bố kế hoạch tổ chức hội nghị thượng đỉnh đầu tư đầu tiên tại Toronto vào tháng 9 tới. Sự kiện này nằm trong kế hoạch của Ottawa nhằm thúc đẩy tổng vốn đầu tư nước ngoài (FDI) vào Canada đạt 1 nghìn tỷ đôla Canada trong 5 năm tới.

Tuy nhiên, nhiều ngành công nghiệp lớn tại Canada bày tỏ thất vọng về quá trình cải cách quy định của chính phủ vẫn diễn ra chậm chạp. Việc đơn giản hóa và đẩy nhanh các thủ tục này được xem là điều kiện quan trọng để ông Carney giúp Canada giảm tác động từ cuộc chiến thương mại với Mỹ dưới thời chính quyền Tổng thống Trump.

Khi được hỏi liệu quỹ mới có trùng lặp với Ngân hàng Hạ tầng Canada (CIB), được thành lập năm 2017 dưới thời chính phủ tiền nhiệm, hay không, ông Carney nói CIB chủ yếu “cung cấp vốn vay”, trong khi sáng kiến mới hướng tới việc tạo ra lợi nhuận theo cơ chế thị trường cho người dân.

“Đây là quỹ của người dân Canada và tất cả chúng ta đều hưởng lợi”, ông nói.