Trong bối cảnh giá năng lượng duy trì ở mức cao, nhập siêu 6 tháng đầu năm chạm 16,66 tỷ USD. Bộ Tài chính cho rằng diễn biến này phần lớn xuất phát từ yếu tố bên ngoài và xu hướng mở rộng sản xuất trong nước…

Theo số liệu từ Cục Hải quan, nhập siêu trong 6 tháng đầu năm 2026 lên tới 16,66 tỷ USD đang thu hút sự chú ý của dư luận. Tại Hội nghị giao ban báo chí thông tin về tình hình kinh tế - xã hội 6 tháng đầu năm, phương hướng nhiệm vụ 6 tháng cuối năm 2026 tổ chức ngày 14/7, Thứ trưởng Bộ Tài chính Trần Quốc Phương đã làm rõ thêm nguyên nhân của diễn biến này.

Thứ trưởng Bộ Tài chính cho biết, dù xuất hiện những lo ngại về tình trạng nhập siêu, song mức tăng nhập khẩu thời gian qua chủ yếu xuất phát từ hai yếu tố chính.

Trước hết là tác động từ thị trường quốc tế khi giá hàng hóa, đặc biệt là năng lượng, duy trì ở mức cao, kéo chi phí nhập khẩu đi lên.

Trong khi đó, Việt Nam vẫn phụ thuộc lớn vào nguyên liệu đầu vào từ nước ngoài, cộng thêm chi phí vận chuyển quốc tế chưa giảm rõ rệt, áp lực lên cán cân thương mại là khó tránh khỏi. Đặc biệt là trong bối cảnh xung đột tại Trung Đông tiếp tục làm gián đoạn nguồn cung toàn cầu và là nguyên nhân đẩy giá năng lượng lên cao

Yếu tố thứ hai đến từ nhu cầu nội tại của nền kinh tế. Việc nhiều tập đoàn công nghệ nước ngoài bước vào giai đoạn triển khai tại Việt Nam đã kéo theo nhu cầu lớn về máy móc, thiết bị và linh kiện. Song song đó, doanh nghiệp trong nước cũng chủ động gia tăng nhập khẩu nguyên liệu để chuẩn bị cho giai đoạn sản xuất và xuất khẩu cao điểm vào cuối năm.

"Lượng nguyên liệu, thiết bị công nghệ được nhập khẩu trong giai đoạn này được kỳ vọng sẽ tạo ra động lực tăng trưởng mới và là nền tảng để xuất khẩu tăng mạnh vào những tháng cuối năm, từng bước giảm áp lực nhập siêu do giá năng lượng tăng cao", Thứ trưởng Bộ Tài chính Trần Quốc Phương nhấn mạnh.

Từ góc độ điều hành, Thứ trưởng cho rằng tăng trưởng chỉ bền vững khi các trụ cột như đầu tư công, khu vực tư nhân, FDI, tiêu dùng và xuất khẩu vận hành đồng bộ. Thực tế đã xuất hiện tình trạng lệch nhịp khi một số địa phương thu hút vốn ngoại tốt nhưng tăng trưởng chưa tương xứng do tiến độ giải ngân đầu tư công còn chậm.

Bước sang nửa cuối năm, hoạt động sản xuất, đầu tư và thương mại được dự báo bước vào giai đoạn tăng tốc. Tuy nhiên, đây cũng là thời điểm áp lực điều hành gia tăng, đặc biệt trong kiểm soát lạm phát và ổn định vĩ mô.

Với mục tiêu CPI khoảng 4,5%, dư địa chính sách không còn nhiều, đòi hỏi việc điều chỉnh giá các mặt hàng do Nhà nước quản lý phải được cân nhắc theo lộ trình phù hợp, tránh tạo hiệu ứng lan tỏa lên mặt bằng giá.

Theo Thứ trưởng Bộ Tài chính, các mặt hàng và dịch vụ do Nhà nước quản lý như điện, giáo dục, y tế sẽ được cân nhắc kỹ trước khi điều chỉnh. Đồng thời, việc phối hợp giữa các cơ quan quản lý được yêu cầu chặt chẽ nhằm tránh tình trạng tăng giá dồn dập, gây tác động lan tỏa lên chỉ số giá tiêu dùng.

Đối với mặt hàng xăng dầu, Chính phủ tiếp tục ưu tiên các biện pháp điều hành linh hoạt để hạn chế ảnh hưởng từ biến động quốc tế. Công cụ bình ổn giá vẫn được duy trì, trong đó Quỹ Bình ổn giá xăng dầu đóng vai trò hỗ trợ điều tiết thị trường. Trường hợp nguồn lực của quỹ suy giảm, phương án bổ sung từ tạm ứng ngân sách đã được Bộ Tài chính báo cáo cấp có thẩm quyền xem xét.

Song song đó, trước rủi ro kéo dài của các yếu tố địa chính trị, cơ quan quản lý đã chủ động đề xuất điều chỉnh chính sách thuế nhập khẩu xăng dầu theo hướng giảm về mức 0% để tạo thêm dư địa kiểm soát giá trong nước. Việc chủ động xây dựng kịch bản và phối hợp đồng bộ các giải pháp đã giúp giảm bớt tác động từ bên ngoài, góp phần giữ ổn định kinh tế vĩ mô và hỗ trợ đà tăng trưởng trong nửa đầu năm, Thứ trưởng Bộ Tài chính cho biết