Việc sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả là một trong những giải pháp quan trọng nhằm bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia, nâng cao năng lực cạnh tranh, giảm phát thải và thúc đẩy phát triển bền vững...

Sáng ngày 14/8, tại Đà Nẵng, Cục Đổi mới sáng tạo, Chuyển đổi xanh và Khuyến công (Cục ĐCK), Bộ Công Thương tổ chức Hội nghị Sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả toàn quốc năm 2026. Sự kiện thu hút sự tham dự của đại diện các Bộ, ngành Trung ương; Sở Công Thương và đơn vị chuyên môn của các tỉnh, thành phố; các tổ chức quốc tế, ngân hàng, quỹ, tổ chức tài chính, hiệp hội, viện nghiên cứu, trường đại học, chuyên gia và doanh nghiệp…

Hội nghị là diễn đàn trao đổi giữa các cơ quan quản lý nhà nước, địa phương, ngành điện, tổ chức tài chính, chuyên gia và cộng đồng doanh nghiệp nhằm đánh giá kết quả triển khai Chương trình quốc gia về sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả, đồng thời xác định các nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm trong giai đoạn tới.

THÚC ĐẨY SỬ DỤNG NĂNG LƯỢNG TIẾT KIỆM VÀ HIỆU QUẢ TRÊN PHẠM VI CẢ NƯỚC

Phát biểu khai mạc Hội nghị, ông Đặng Hải Dũng, Phó Cục trưởng Cục Đổi mới sáng tạo, Chuyển đổi xanh và Khuyến công (Cục ĐCK), Bộ Công Thương nhấn mạnh, sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả là một trong những giải pháp quan trọng nhằm bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia, nâng cao năng lực cạnh tranh, giảm phát thải và thúc đẩy phát triển bền vững. Mỗi đơn vị năng lượng tiết kiệm được không chỉ giúp giảm chi phí sản xuất, kinh doanh mà còn góp phần giảm áp lực lên hệ thống cung ứng năng lượng và nguồn lực của toàn xã hội.

Chương trình quốc gia về sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả giai đoạn 2019–2030, được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt tại Quyết định số 280/QĐ-TTg, đặt mục tiêu tiết kiệm từ 8–10% tổng tiêu thụ năng lượng toàn quốc. Qua hơn nửa chặng đường triển khai, Chương trình đã tạo được những chuyển biến tích cực.

Tuy nhiên, ông Dũng cũng thẳng thắn nhìn nhận kết quả giữa các ngành, địa phương và doanh nghiệp vẫn chưa đồng đều; tiềm năng tiết kiệm còn lớn; việc tiếp cận công nghệ và nguồn vốn cho các dự án tiết kiệm năng lượng vẫn còn những khó khăn cần tiếp tục tháo gỡ.

Năm 2026 đánh dấu bước chuyển quan trọng khi Nghị định số 30/2026/NĐ-CP có hiệu lực và Chỉ thị số 09/CT-TTg của Thủ tướng Chính phủ tiếp tục đặt ra yêu cầu triển khai quyết liệt các giải pháp tiết kiệm năng lượng, tiết kiệm điện và hoàn thiện hồ sơ thành lập Quỹ Thúc đẩy sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả.

Khung pháp lý mới này tạo cơ sở để tăng cường trách nhiệm của cơ quan quản lý, địa phương và cơ sở sử dụng năng lượng; thúc đẩy kiểm toán năng lượng, áp dụng hệ thống quản lý năng lượng, đầu tư đổi mới công nghệ và huy động nguồn lực xã hội. Yêu cầu đặt ra trong giai đoạn tới là đưa các quy định và giải pháp tiết kiệm năng lượng vào thực tiễn một cách đồng bộ, thực chất, có khả năng giám sát và đo lường kết quả.

Để hoàn thành các mục tiêu của Chương trình, ông Dũng đề nghị các Sở Công Thương và đơn vị chuyên môn tại địa phương tiếp tục làm tốt công tác tham mưu, hướng dẫn, kiểm tra việc chấp hành pháp luật; hỗ trợ các cơ sở sử dụng năng lượng trọng điểm thực hiện kiểm toán và áp dụng hệ thống quản lý năng lượng.

Đối với doanh nghiệp, tiết kiệm năng lượng không chỉ giúp giảm chi phí sản xuất, kinh doanh mà còn góp phần nâng cao hiệu quả vận hành, đáp ứng các yêu cầu ngày càng cao về sản xuất xanh và tham gia chuỗi cung ứng toàn cầu. Vì vậy, các doanh nghiệp cần chủ động xây dựng dự án, đầu tư thiết bị hiệu suất cao và ứng dụng công nghệ số.

Đối với các ngân hàng, quỹ, tổ chức tài chính và đơn vị tư vấn cần phát triển các sản phẩm phù hợp, đồng hành cùng doanh nghiệp trong quá trình triển khai.

Với sự tham gia tích cực, trách nhiệm của các cơ quan quản lý, địa phương, ngành điện, tổ chức tài chính, các chuyên gia và cộng đồng doanh nghiệp, Bộ Công Thương tin tưởng Hội nghị sẽ đạt được mục tiêu đề ra, góp phần thúc đẩy sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả trên phạm vi cả nước.

HUY ĐỘNG NGUỒN LỰC TÀI CHÍNH VÀ ỨNG DỤNG CÔNG NGHỆ SỐ

Một trong những nội dung trọng tâm được trao đổi tại Hội nghị là cơ chế huy động nguồn lực cho các dự án tiết kiệm năng lượng. Trong đó, mô hình Quỹ Thúc đẩy sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả được kỳ vọng tạo thêm công cụ hỗ trợ các dự án có tiềm năng nhưng còn gặp khó khăn về vốn, kỹ thuật hoặc khả năng tiếp cận tín dụng.

Tuy nhiên, theo chuyên gia, việc hình thành Quỹ cần gắn với cơ chế quản trị công khai, minh bạch, phương thức vận hành phù hợp và sự tham gia của các ngân hàng, tổ chức tài chính.

Đáng chú ý, các ý kiến tại hội nghị đề cao vai trò quan trọng của công nghệ trong nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng. Các giải pháp số, IoT và trí tuệ nhân tạo có thể hỗ trợ doanh nghiệp theo dõi tiêu thụ năng lượng theo thời gian thực, phát hiện bất thường, dự báo nhu cầu và tối ưu hóa vận hành. Mặc dù vậy, các chuyên gia cũng lưu ý việc ứng dụng công nghệ cần xuất phát từ nhu cầu thực tế, phù hợp với quy mô và bảo đảm hiệu quả đầu tư của doanh nghiệp.

Trong khuôn khổ Hội nghị, các đại biểu trao đổi về kết quả thực hiện Chương trình quốc gia về sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả giai đoạn 2019-2030 (VNEEP3) đến tháng 6/2026 và định hướng năm 2027; mô hình Quỹ Thúc đẩy sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả; kết quả triển khai chương trình tiết kiệm điện;

Các chuyên gia cũng chia sẻ kinh nghiệm quản lý ủy thác, cho vay đối với các dự án tiết kiệm năng lượng; giải pháp tiết kiệm năng lượng trong doanh nghiệp và ứng dụng IoT, trí tuệ nhân tạo trong đánh giá, giám sát, tối ưu hóa sử dụng năng lượng.

Thông qua việc kết nối cơ quan quản lý, địa phương, ngành điện, tổ chức tài chính, chuyên gia và cộng đồng doanh nghiệp, đã góp phần thúc đẩy chia sẻ kinh nghiệm, nhân rộng các mô hình hiệu quả và tăng cường huy động nguồn lực cho các hoạt động sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả trên phạm vi cả nước…

Phó cục trưởng Đặng Hải Dũng khẳng định các ý kiến tại Hội nghị là nguồn thông tin thực tiễn quan trọng để Cục Đổi mới sáng tạo, Chuyển đổi xanh và Khuyến công tiếp tục nghiên cứu, tham mưu lãnh đạo Bộ Công Thương hoàn thiện cơ chế, chính sách và nâng cao hiệu quả triển khai Chương trình.

Ông Dũng cũng đề nghị các địa phương cần tăng cường hướng dẫn, kiểm tra việc chấp hành quy định pháp luật và hỗ trợ các cơ sở sử dụng năng lượng trọng điểm; doanh nghiệp cần chủ động xây dựng dự án, đầu tư thiết bị hiệu suất cao và áp dụng công nghệ số; các ngân hàng, quỹ, tổ chức tài chính và đơn vị tư vấn cần phát triển sản phẩm phù hợp, đồng hành với doanh nghiệp.