Bản Bướt chuyển mình từ nông nghiệp sạch và du lịch cộng đồng
CChu Khôi
Chọn cỡ chữ
Nằm giữa núi rừng Sơn La, Bản Bướt đang khẳng định hướng đi bền vững nhờ kết hợp nông nghiệp sinh thái và du lịch cộng đồng. Lấy sản xuất sạch làm gốc rễ và du lịch làm đòn bẩy, việc giữ rừng, bảo tồn văn hóa cùng sự bình yên bản làng chính là nền tảng vững chắc để nâng tầm giá trị nông sản và phát triển du lịch địa phương...
Cánh đồng lúa ở Bản Bướt. Ảnh: Chu Khôi.
Từ quốc lộ 6 trên địa bàn xã Vân Hồ, do đường hẹp, chúng tôi
phải đổi từ xe 29 chỗ sang xe con để vào Bản Bướt (nay thuộc Bản Hợp Thành). Tới
đầu bản, ô tô phải dừng trước cây cầu suối nhỏ, đoàn đi bộ qua cầu rồi lên xe
công nông vào trong bản. Hiện ra trước mắt là cánh đồng lúa nước trải rộng như
một thung lũng phẳng, bốn phía được núi rừng bao bọc, chỉ có một lối ra vào. Vị
thế biệt lập này góp phần giúp Bản Bướt lưu giữ hệ sinh thái đa dạng với suối
cá, nhiều loài cây và chim thú.
KHÔI PHỤC SINH THÁI, ĐỒNG RỪNG MỞ LỐI ĐI RIÊNG
Từ năm 2021, người dân bản Bướt đã bắt đầu hành trình chuyển
đổi từ sản xuất nông nghiệp truyền thống sang nông nghiệp hữu cơ. Ông Hà Văn
Nguy, Giám đốc Hợp tác xã Đồng Rừng, cho biết quá trình chuyển đổi được triển
khai thông qua dự án GREAT do Australia tài trợ. Ban đầu, người dân áp dụng
trên cây lúa và đậu tương, sau đó mở rộng sang đậu đen, lạc đỏ, lạc địa phương
cùng nhiều loại rau màu khác.
Du khách trải nghiệm xe công nông ở Bản Bướt. Ảnh: Chu Khôi.
Hợp tác xã Đồng Rừng được thành lập đầu năm 2021, cùng thời
điểm bà con bắt đầu sản xuất hữu cơ. Ông Nguy cho biết hai năm đầu là giai đoạn
gian nan nhất. Do chưa chủ động được nguồn vật tư, người dân phải tốn chi phí
mua phân bón hữu cơ từ bên ngoài. Cùng lúc đó, sâu bệnh bùng phát khiến năng suất
sụt giảm mạnh, mỗi thửa ruộng 300 m2 từ mức 6–7 tạ lúa chỉ còn thu được 3-4 tạ,
khiến nhiều hộ từng có ý định từ bỏ mô hình.
Tuy nhiên, sau nhiều đợt tập huấn, bà con đã dần làm chủ kỹ thuật, biết tận dụng rơm rạ và phân chuồng để tự ủ phân hữu cơ. Kiên trì vượt qua giai đoạn thử thách, đến năm 2024, vùng sản xuất của hợp tác xã đã chính thức được chứng nhận đạt tiêu chuẩn PGS (Hệ thống Đảm bảo Cùng tham gia).
Một trong những kết quả đáng chú ý là việc khôi phục các giống
lúa bản địa như khẩu râu, nếp tan, nếp tím. Dù năng suất hữu cơ giảm gần một nửa
so với trước đây nhưng giá bán lại cao hơn khoảng ba lần. Riêng giống lúa khẩu
râu luôn được tiêu thụ ổn định, sản xuất đến đâu tiêu thụ hết đến đó. Doanh
nghiệp cung cấp giống, vật tư, hỗ trợ kỹ thuật và bao tiêu toàn bộ sản phẩm sau
thu hoạch, góp phần giúp người dân yên tâm sản xuất".
Sự thay đổi trong phương thức canh tác cũng mang lại tác động
tích cực đối với môi trường. Trước đây, việc sử dụng thuốc bảo vệ thực vật hóa
học cùng tình trạng vứt bỏ bao bì, rửa bình phun xuống suối từng ảnh hưởng
nghiêm trọng đến hệ sinh thái thủy sinh. Khi chuyển sang sản xuất hữu cơ, chất
lượng nguồn nước được cải thiện, các loài tôm, cua, ốc, cá suối dần phục hồi.
Tiêu biểu là suối cá bản Bướt, nơi được cộng đồng bảo vệ từ
năm 2014 thông qua hương ước nghiêm cấm các hình thức khai thác tận diệt. Nhờ
đó, nhiều loài cá bản địa như Pa Mốn, Pa Trạt duy trì được quần thể tự nhiên và
sinh sôi trở lại. Việc bảo tồn suối cá không chỉ nhằm gìn giữ đa dạng sinh học
mà còn góp phần trở thành địa điểm tham quan hấp dẫn du khách.
Từ nền tảng nông nghiệp hữu cơ và tài nguyên thiên nhiên được
bảo tồn, người dân bản Bướt từng bước phát triển du lịch cộng đồng. Du khách đến
đây có thể trải nghiệm sản xuất nông nghiệp, tham quan đồng ruộng, khám phá rừng,
tìm hiểu cây dược liệu và đời sống văn hóa của đồng bào dân tộc Thái.
SINH KẾ MỚI CHO NGƯỜI DÂN BẢN BƯỚT
Ông Vì Văn Phúc, Trưởng bản Hợp Thành xã Vân Hồ, cho biết trước
tháng 7/2025, Bản Bướt là một bản của xã Chiềng Yên với 58 hộ với 253 nhân khẩu,
chủ yếu là đồng bào dân tộc Thái. Trước đây, cuộc sống của người dân còn nhiều
khó khăn, năm 2019, bản được đầu tư xây dựng tuyến đường bê tông từ quốc lộ 6
qua bản đến trung tâm xã dài hơn 12 km; lắp đặt hệ thống điện lưới quốc gia cho
các hộ dân; hỗ trợ vốn, giống, hướng dẫn người dân xây dựng các mô hình kinh tế
hiệu quả, nâng cao thu nhập. Nhờ vậy, đời sống của người dân từng bước ổn định,
khác trước nhiều lắm.
Ông Vì Văn Phúc, Trưởng bản Hợp Thành xã Vân Hồ.
Sự kết hợp giữa nông nghiệp sinh thái, bảo tồn văn hóa và cảnh quan tự nhiên đã tạo tiền đề phát triển du lịch cộng đồng. Du khách đến Bản Bướt không chỉ thưởng ngoạn không gian yên bình mà còn được trải nghiệm tập quán canh tác truyền thống của người Thái.
Từ tháng 7/2025, Bản Bướt sáp nhập với Bản Cò Bá (cùng thuộc
xã ChiềngYên cũ) thành bản Hợp Thành thuộc xã Vân Hồ. Sau khi sáp nhập, bản Hợp
Thành có 163 hộ với 618 nhân khẩu, chủ yếu là đồng bào dân tộc Thái.
Dù kinh tế
vẫn dựa vào nông nghiệp với sản lượng cây trồng ước đạt trên 130 tấn/năm, nhưng
phương thức canh tác của bà con đã thay đổi đáng kể. Hiện nay, khoảng 80% hộ dân trong bản không còn sử dụng hóa
chất nông nghiệp. Thay vào đó, người dân họp bàn thống nhất lịch thời vụ, ưu
tiên phân chuồng và phân hữu cơ để bảo vệ nguồn nước và đất đai.
Hiện bản có 3 hộ làm du lịch cộng đồng với các homestay đều
là nhà sàn truyền thống của người Thái. Đoàn nhà báo chúng tôi trải nghiệm một
đêm tại Homestay Vân Hồ Agritage, trong tình trạng không có sóng wifi, tất cả
sóng điện thoại và 3G đều “câm bặt”, cơ hồ như tách biệt hẳn với thế giới bên
ngoài. Tuy nhiên, bù lại cảnh quan của homestay này tuyệt đẹp trên một quả đồi
cây cối dày đặc và xanh mướt. Homestay Vân Hồ Agritage với diện tích hơn 1 ha,
sở hữu nhà sàn cộng đồng 80m² phục vụ tới 30 khách/ngày. Trung bình mỗi tháng,
homestay này thu về khoảng 30 triệu đồng lợi nhuận và tạo việc làm ổn định cho
10 lao động địa phương với mức thu nhập 5 triệu đồng/tháng.
Thác Bằng Đông ở Bản Bướt, nơi khởi nguồn suối cá. Ảnh: Chu Khôi.
“Việc phát triển du lịch đã góp phần thay đổi diện mạo bản
Bướt, nâng cao thu nhập cho người dân và quan trọng hơn là tạo động lực để cộng
đồng cùng bảo vệ rừng, nguồn nước, suối cá và hệ sinh thái tự nhiên. Đây cũng
là nền tảng để địa phương phát triển mô hình du lịch sinh thái gắn với nông
nghiệp hữu cơ theo hướng bền vững”, ông Phúc hồ hởi chia sẻ.
HỒI SINH ĐẤT CẰN NƠI LÀNG DI SẢN BẢN BƯỚT
Được thành lập từ năm 2011 bởi chị Đinh Thị Huyền, Trung tâm
Hợp tác Phát triển Tây Bắc (TABA) đã đồng hành cùng cộng đồng vùng cao nhằm
thúc đẩy sinh kế bền vững. Năm 2017, chị Huyền thành lập thêm doanh nghiệp xã hội
Agritage. Bước ngoặt đến vào năm 2019, với sự tài trợ từ dự án GREAT của Đại sứ
quán Australia, TABA và Agritage bắt đầu xây dựng mô hình “làng nông nghiệp di
sản” tại Bản Bướt.
Bà Phạm Thị Kiều Oanh, Giám đốc RUECOChị Đinh Thị Huyền đã sát cánh cùng Bản Bướt xây dựng làng nông nghiệp di sản.
Chị Huyền cho hay mô hình phát triển dựa trên các giá trị cốt
lõi: sinh kế bền vững, đa dạng sinh học, bảo tồn tri thức bản địa, tăng cường
liên kết cộng đồng và gìn giữ văn hóa địa phương. Trong hai năm đầu, dự án tập
trung phục hồi giống lúa tẻ râu (khẩu râu) truyền thống của đồng bào Thái vốn
có nguy cơ mai một. Việc gây dựng lại vùng nguyên liệu và phát huy kinh nghiệm
canh tác bản địa đã tạo nền móng vững chắc cho hướng phát triển nông nghiệp
sinh thái gắn liền với bảo tồn văn hóa.
"Canh tác hữu cơ giữa những triền đồi dốc đứng, đất đai xói mòn và bạc màu từng là bài toán tưởng chừng không có lời giải. Thế nhưng, sau hai năm kiên trì phủ xanh hơn 1.000 cây trồng và đa dạng hóa tầng tán, tầng đất cằn cỗi đã phục hồi dinh dưỡng, đánh dấu bằng sự trở lại của loài giun đất".
Song song đó, doanh nghiệp xã hội Agritage cùng Công ty Cổ
phần Sinh thái Ruộng Rươi (RUECO) và người dân địa phương đã hợp lực cải tạo đất.
Bà Phạm Thị Kiều Oanh, Giám đốc RUECO, đã rời Hải Phòng ngược ngàn lên Vân Hồ liên kết bao tiêu nông sản cho bà con Bản
Bướt vẫn nhớ như in những ngày đầu đặt chân đến đây vào năm 2019. Khi ấy, bản
làng còn biệt lập trong gian khó, chưa có điện lưới quốc gia.
Nhìn ngắm màu xanh trù phú hôm nay, chị Oanh chia sẻ: “Vượt qua những nhọc nhằn thuở ban đầu, Bản
Bướt giờ đây đã thực sự vươn mình. Sự ra đời của Hợp tác xã Đồng Rừng cùng các
tổ sản xuất và làm du lịch chuyên trách đang mở ra tương lai phát triển bền vững
cho cộng đồng vùng cao”.
Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng yêu cầu hoàn thiện Kế hoạch phòng, chống thiên tai quốc gia giai đoạn 2026-2030 theo hướng xác định rõ trách nhiệm, nâng cao chất lượng dự báo, cảnh báo và chủ động ứng phó với từng loại hình thiên tai, giảm thiểu thiệt hại về người và tài sản...
Hơn 60 đặc sản Gia Lai và Quảng Ngãi từ cà phê, sầu riêng sấy, tỏi Lý Sơn, nước mắm truyền thống đến yến sào, sâm Ngọc Linh và nhiều sản phẩm đặc trưng khác... đã đến với người tiêu dùng Thủ đô qua chương trình “Sức sống hàng Việt”...
Giá thành sản xuất cao, chi phí đầu vào tăng và sức mua thiếu ổn định đang khiến người chăn nuôi trong nước khó duy trì lợi nhuận. Trong bối cảnh thịt nhập khẩu có lợi thế về giá, bài toán cạnh tranh không chỉ nằm ở thị trường mà còn ở năng suất và cách tổ chức sản xuất...
Trước dự báo El Niño duy trì cường độ rất mạnh trong những tháng cuối năm 2026 và đầu năm 2027, tỉnh Thanh Hóa yêu cầu các địa phương, đơn vị chủ động phương án phòng, chống hạn hán, thiếu nước, xâm nhập mặn. Dự kiến, diện tích cây trồng có nguy cơ bị ảnh hưởng lên tới 12.000 ha trong vụ Hè Thu năm 2027.
Ở giữa đảo ngọc Phú Quốc, có một mô hình trống nấm Linh Chi đỏ từ nhiều năm nay, tạo thêm một phần việc làm cho người dân địa phương. Nấm ở đây được nuôi trồng theo kỹ thuật nông nghiệp công nghệ cao, nguyên liệu được hấp thanh trùng, tiệt trùng trước khi cấy phôi giống.
Các loại hình nhà ở người nước ngoài có thể tiếp cận; điều kiện giao dịch và hạn mức sở hữu tại từng dự án; những trở ngại khi mua, thuê hoặc bố trí chỗ ở cho chuyên gia… cùng những giải pháp tháo gỡ đã được đưa ra bàn thảo công khai.
Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khoá XVI dự kiến kéo dài 28 ngày bắt đầu từ 17/10/2026. Kỳ họp với khối lượng công việc lớn, dự kiến xem xét, thông qua 43 luật, nghị quyết quy phạm pháp luật và quyết định...
Yêu cầu cốt lõi mà Nghị quyết 20 đặt ra là phải biến nước ta từ một quốc gia có biển thành một quốc gia biển mạnh, với kinh tế biển phát triển hiện đại, có năng lực cạnh tranh cao, đồng thời giữ vững...
Nhìn lại di sản và thành tựu của Thời báo Kinh tế Việt Nam - Tạp chí Kinh tế Việt Nam trong 35 năm qua, giá trị lớn nhất không chỉ đo bằng lượng thông tin phục vụ bạn đọc hàng ngày, hàng giờ, cũng...
Interactive là một sản phẩm báo chí mới của VnEconomy vừa được ra mắt bạn đọc từ đầu tháng 3/2023 đã gây ấn tượng mạnh với độc giả bởi sự mới lạ, độc đáo. Đây cũng là sản phẩm độc quyền chỉ có trên...