Bộ Nông nghiệp và Môi trường và Chương trình Phát triển Liên Hợp Quốc (UNDP) tại Việt Nam chính thức khởi động Dự án “Thúc đẩy bảo tồn loài hoang dã và du lịch dựa vào thiên nhiên có trách nhiệm vì sự phát triển bền vững ở Việt Nam” (WTP), với nguồn tài trợ 7,15 triệu USD từ Quỹ Môi trường toàn cầu (Global Environment Facility - GEF)...

Dự án được triển khai thông qua bốn hợp phần liên kết chặt chẽ. Hợp phần thứ nhất, tập trung hoàn thiện các hướng dẫn, tiêu chí và công cụ nhằm hài hòa phát triển du lịch dựa vào thiên nhiên với bảo tồn đa dạng sinh học.

Hợp phần thứ hai thí điểm các mô hình quản lý, hợp tác và tài chính cho du lịch dựa vào thiên nhiên tại Vườn quốc gia Núi Chúa và Vườn quốc gia Phong Nha-Kẻ Bàng.

Hợp phần thứ ba nhằm nâng cao năng lực, thay đổi hành vi của các bên tham gia chuỗi giá trị du lịch để bảo vệ các loài hoang dã và đa dạng sinh học.

Hợp phần thứ tư tập trung quản lý tri thức, giám sát, đánh giá, tổng hợp, chia sẻ và nhân rộng kết quả.

Dự án WTP kỳ vọng góp phần nâng cao hiệu quả quản lý khoảng 145.414 ha, đóng góp khoảng 15,7 triệu tấn CO₂ tương đương vào mục tiêu giảm phát thải, đồng thời tạo mới, phục hồi hoặc ổn định 1.800 việc làm xanh - trong đó 70% dành cho phụ nữ - và mang lại lợi ích trực tiếp cho khoảng 3.000 người.

Được triển khai trong giai đoạn 2026 - 2030, dự án hướng tới một cách tiếp cận mà phát triển du lịch không đánh đổi bằng suy giảm thiên nhiên. Thay vào đó, giá trị kinh tế do thiên nhiên và du lịch tạo ra có thể trở thành nguồn lực để bảo vệ hệ sinh thái, loài hoang dã và tạo thêm sinh kế bền vững cho cộng đồng địa phương.

Phát biểu tại lễ khởi động, ông Bùi Chính Nghĩa, Cục trưởng Cục Bảo tồn thiên nhiên và Đa dạng sinh học, cho biết Việt Nam là một trong 16 quốc gia được đánh giá có mức độ đa dạng sinh học cao, với sự hiện diện của hơn 62.600 loài động vật, thực vật, trong đó có nhiều loài đặc hữu, quý hiếm, có giá trị vô cùng to lớn trong việc đi hình thành các hệ sinh thái, môi trường sống đặc trưng.

Tuy nhiên, trong thời gian qua, thực trạng đa dạng sinh học của Việt Nam đang phải đối mặt với nhiều tác động, ảnh hưởng tiêu cực do sức ép của gia tăng dân số, phát triển kinh tế đã đẩy nhiều hệ sinh thái đến ngưỡng tới hạn, khiến gần 1.400 loài bị đe dọa sinh tồn theo Sách Đỏ Việt Nam năm 2024.

Theo ông Bùi Chính Nghĩa, dự án WTP được thiết kế và triển khai mang một ý nghĩa vô cùng thiết thực. Trong đó, du lịch sinh thái và du lịch dựa vào thiên nhiên được xác định là một cách tiếp cận đột phá, phù hợp nhằm dung hòa bài toán bảo tồn và phát triển.

Đây là phương thức nhằm phát huy tối đa giá trị tài nguyên, tạo cơ hội phát triển sinh kế mới, từ đó hỗ trợ nguồn lực tài chính tái đầu tư cho hoạt động bảo tồn hệ sinh thái và phát triển cộng đồng.

Tại hai khu thí điểm (Vườn quốc gia Núi Chúa và Phong Nha - Kẻ Bàng), dự án sẽ triển khai mô hình quản lý, hợp tác, tài chính và hỗ trợ để phát triển các mô hình du lịch dựa vào thiên nhiên và bảo tồn các loài hoang dã, quý hiếm.

Với tư cách là cơ quan đầu mối quốc gia và là chủ dự án, Cục Bảo tồn thiên nhiên và Đa dạng sinh học khẳng định cam kết mạnh mẽ trong quá trình tổ chức triển khai dự án, nhằm đảm bảo dự án vận hành đúng tiến độ và đạt được trọn vẹn các mục tiêu của dự án.

Về phía UNDP, bà Francesca Nardini, Phó Trưởng Đại diện Thường trú UNDP tại Việt Nam nhấn mạnh rằng du lịch thuận thiên được kỳ vọng tạo ra sự gắn kết thực tế giữa bảo tồn và phát triển, giúp lập kế hoạch và quản lý thỏa đáng các hệ sinh thái, đồng thời tạo công ăn việc làm và thu nhập cho cộng đồng địa phương.

Để đảm bảo nguyên tắc cân bằng sinh thái, cần phát triển du lịch trong phạm vi hoặc giới hạn của hệ sinh thái. Cộng đồng địa phương cần nhìn thấy các lợi ích thực tế và lâu dài, đồng thời du lịch phải đóng góp ngược lại vào việc bảo tồn thiên nhiên.

“UNDP cam kết đồng hành cùng Việt Nam nói chung và Bộ Nông nghiệp và Môi trường nói riêng để hiện thực hóa các mục tiêu về môi trường và đa dạng sinh học thành hành động thực tế”, bà Francesca Nardini khẳng định.