Đến tháng 8/2025, cả nước đã có 22 triệu chứng thực chữ ký số cá nhân. Đáng chú ý, gần cuối năm 2024, Việt Nam mới chỉ có khoảng 11 triệu chứng thực chữ ký số cá nhân, nhưng đến tháng 8/2025 con số được cấp đã tăng gấp đôi...

Tại Hội thảo "Vai trò của Chữ ký số và Dịch vụ tin cậy với Công chứng điện tử ngày 19/9, bà Tô Thị Thu Hương, Giám đốc Trung tâm Chứng thực điện tử quốc gia (NEAC), Bộ Khoa học và Công nghệ, thông tin đến tháng 8/2025, Việt Nam đã có 22 triệu chứng thực chữ ký số cá nhân được cấp. Điều này cũng đồng nghĩa chữ kỹ số càng ngày được phổ cập tại Việt Nam. 

Đáng chú ý, thống kế đến gần cuối năm 2024, cả nước mới chỉ có 11 triệu chứng thực chữ ký số cá nhân. Tuy nhiên, chỉ trong 8 tháng vừa qua, con số được cấp đã tăng gấp đôi, lên tới 22 triệu chứng thực chữ ký số. 

Chữ ký số mặc dù đã có mặt tại Việt Nam gần 20 năm, song công nghệ chữ ký số di động và chữ ký số từ xa chỉ mới chính thức triển khai rộng rãi từ năm 2021, tức mới 4 năm nay, do đó cần thời gian để phổ cập. 

Trong bối cảnh hạ tầng công nghệ, khung pháp lý cơ bản hoàn thiện cùng nhu cầu ngày càng gia tăng, lãnh đạo NEAC cho biết đơn vị đang nỗ lực đẩy mạnh phổ cập chữ ký số: “Chúng tôi kỳ vọng trong vòng 10 – 15 năm tới, 100% người dân Việt Nam sẽ có chứng thực chữ ký số”. 

CƠ SỞ PHÁP LÝ CHO CÔNG CHỨNG ĐIỆN TỬ 

Theo Luật Giao dịch điện tử năm 2023, chữ ký số là chữ ký điện tử, sử dụng thuật toán khóa không đối xứng để xác nhận chủ thể ký và khẳng định sự chấp thuận của chủ thể ký đối với nội dung đã ký. 

Do đó, chữ ký số bảo đảm tính xác thực, tính toàn vẹn và tính chống chối bỏ do đó Luật Giao dịch điện tử khẳng định chữ ký số có giá trị pháp lý tương đương chữ ký tay trong giao dịch truyền thống. 

Trong khi đó, Luật Công chứng năm 2024 quy định văn bản công chứng điện tử có hiệu lực kể từ thời điểm được ký bằng chữ ký số của công chứng viên và chữ ký số của tổ chức hành nghề công chứng. 

Như vậy, hai bộ luật được ban hành, đã bổ sung, hình thành hành lang pháp lý thống nhất cho việc chuyển đổi hoạt động công chứng sang môi trường số. Trong đó, chữ ký số nói riêng và các dịch vụ tin cậy nói chung đã trở thành hạ tầng pháp lý – kỹ thuật cốt lõi, vừa bảo đảm tính hợp pháp và minh bạch của công chứng điện tử, vừa thuận tiện hơn so với phương thức truyền thống.

Bà Nguyễn Thị Thơ, Phó Chủ tịch điều hành Hiệp hội công chứng viên Việt Nam, cũng khẳng định nếu thiếu chữ ký số, công chứng điện tử sẽ không thể triển khai thành công. Tuy nhiên, bà Thơ cũng kiến nghị Cơ chế pháp lý cần tiếp tục được hoàn thiện, đồng bộ với Luật Công chứng 2024, Luật Giao dịch điện tử 2023 và các văn bản liên quan, nhất là hạ tầng kỹ thuật phải bảo đảm an ninh mạng ở cấp độ cao. 

CÔNG CHỨNG ĐIỆN TỬ - LỜI GIẢI CHO VẤN NẠN GIẢ MẠO 

Bà Lê Thị Mỹ Hạnh, Đại diện Phòng Thẩm tra và Chính sách, Trung tâm Chứng thực điện tử quốc gia, thông tin hiện nay, tình trạng giả mạo giấy tờ, giả mạo người yêu cầu công chứng, giả mạo tổ chức hành nghề công chứng, trong đó, các vụ việc giả mạo liên quan đến chữ ký của công chứng viên và giả mạo con dấu tổ chức hành nghề công chứng có dấu hiệu gia tăng phức tạp, tinh vi. 

Do đó, bà Hạnh nhấn mạnh việc sử dụng chữ ký số công cộng trong giao dịch công chứng điện tử sẽ giúp xác thực chủ thể ký số trên thông điệp dữ liệu, bảo đảm tính chống chối bỏ của chủ thể ký với thông điệp dữ liệu và bảo đảm tính toàn vẹn của thông điệp dữ liệu được ký. Nhờ đó, giải quyết được vấn đề giả mạo trong giao dịch công chứng điện tử.

Trước mắt, nhiều giao dịch đơn giản đã có thể thực hiện trực tuyến với chữ ký số và dịch vụ tin cậy, giúp người dân tiết kiệm thời gian, giảm giấy tờ.

Trong giai đoạn tiếp theo, khi hạ tầng kỹ thuật, quy trình nghiệp vụ và kỹ năng số của công chứng viên ngày càng hoàn thiện, phạm vi công chứng điện tử sẽ được mở rộng sang những hợp đồng, giao dịch phức tạp hơn như bất động sản, thừa kế, thế chấp. Cách tiếp cận này vừa tạo điều kiện thuận lợi cho người dân, vừa bảo đảm an toàn pháp lý và tính minh bạch trong mọi giao dịch.