Trung Quốc, nước nhập khẩu dầu lớn nhất thế giới, phụ thuộc lớn vào nguồn cung từ Nga, Saudi Arabia và Iran...

Trung Quốc là nước nhập khẩu dầu thô lớn nhất thế giới, với lượng mua vào khoảng 11,1 triệu thùng/ngày để phục vụ nền kinh tế, phần lớn đến từ Trung Đông. Điều này tạo ra rủi ro lớn cho nền kinh tế lớn thứ hai thế giới, đặc biệt trong bối cảnh nguồn cung từ Trung Đông bị gián đoạn.

Rủi ro đó càng trở nên rõ hơn khi eo biển Hormuz - tuyến hàng hải huyết mạch nằm giữa Oman và Iran - hiện gần như tê liệt sau hơn 1 tuần chiến sự tại Iran nổ ra và lan ra nhiều nước Vùng Vịnh. Trong năm 2024, khoảng 20,7 triệu thùng dầu/ngày đi qua eo biển Hormuz, phần lớn hướng tới châu Á, trong đó có Trung Quốc.

Dựa trên dữ liệu từ Cơ quan Thông tin Năng lượng Mỹ (EIA), đồ thị thông tin dưới đây cho thấy Trung Quốc đã nhập dầu thô và khí ngưng tụ từ những quốc gia nào trong năm 2024. Dữ liệu này phản ánh mức độ phụ thuộc của Trung Quốc vào từng nguồn cung dầu nhập khẩu.

Theo đó, Nga là nhà cung cấp dầu thô và khí ngưng tụ lớn nhất cho Trung Quốc, chiếm khoảng 20% tổng lượng nhập khẩu của quốc gia châu Á này. Xếp sau là Saudi Arabia với 14%, còn Iran chiếm 11%. Các nhà sản xuất khác ở Trung Đông như Iraq, Oman và Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE) cũng chiếm tỷ trọng đáng kể.

Tính chung, Trung Đông chiếm 54% lượng dầu thô và khí ngưng tụ nhập khẩu của Trung Quốc. Điều này cho thấy nguồn cung của Trung Quốc đang tập trung lớn vào một khu vực, qua đó dễ chịu tác động nếu dòng chảy năng lượng tại đây bất ngờ bị gián đoạn.

Trong khi đó, Brazil và Angola là hai nguồn cung giúp Trung Quốc đa dạng hóa nhập khẩu, lần lượt chiếm 6% và 5%.

An ninh năng lượng lâu nay luôn là một ưu tiên của Trung Quốc. Vì vậy, những năm gần đây, nước này đẩy mạnh phát triển năng lượng tái tạo, đồng thời duy trì sản lượng than trong nước. Dù vậy, trong năm 2024, Nga, Iran và Venezuela vẫn chiếm tới 33% lượng dầu thô nhập khẩu của Trung Quốc. Cả ba quốc gia này đều đang chịu các biện pháp trừng phạt của Mỹ, cho thấy một phần đáng kể nguồn cung dầu của Trung Quốc vẫn gắn với các thị trường có rủi ro địa chính trị cao.

Kể từ khi châu Âu giảm dần phụ thuộc vào năng lượng Nga sau khi Moscow mở chiến dịch quân sự tại Ukraine, Nga đã đẩy mạnh quan hệ năng lượng với châu Á. Một phần lớn năng lượng của Nga được vận chuyển qua đường ống, nhờ đó không quá phụ thuộc vào các tuyến hàng hải dễ trở thành điểm nghẽn khi căng thẳng địa chính trị leo thang. Với Trung Quốc, điều đó đồng nghĩa nước này có thêm một nguồn cung nhập khẩu ít bị ảnh hưởng hơn bởi các rủi ro trên biển.