Năm 2026, địa chính trị toàn cầu biến động mạnh, gây gián đoạn nghiêm trọng cho ngành du lịch toàn cầu. Trong đó, việc đóng cửa nhiều hành lang hàng không trọng yếu tại Trung Đông ảnh hưởng trực tiếp đến các thị trường du lịch chủ lực ở Đông Nam Á…

Trong nhiều năm, các trung tâm hàng không vùng Vịnh đóng vai trò điểm trung chuyển quan trọng cho các chuyến bay đường dài giữa châu Âu, Trung Đông và Đông Nam Á. Du khách từ Saudi Arabia, UAE, Qatar hay Kuwait luôn nằm trong nhóm chi tiêu cao nhất khu vực. Khi các tuyến bay truyền thống bị gián đoạn, dòng khách quốc tế vào Đông Nam Á sẽ có sự dịch chuyển rõ rệt.

Tờ Nation Thailand mới đây nhận định, trong bối cảnh bất ổn gia tăng ở Trung Đông, các nhà đầu tư siêu giàu ngày càng tìm kiếm những nơi an toàn để đa dạng hóa tài sản. Thái Lan được xem là một trong những lựa chọn hàng đầu, vừa là điểm đến du lịch vừa là thị trường nhà nghỉ dưỡng dành cho người mua nước ngoài.

Các địa điểm có tiềm năng cao gồm Bangkok, Chon Buri, Phuket và Koh Samui. Những yếu tố hỗ trợ gồm hệ thống y tế, giáo dục của Thái Lan cùng môi trường địa chính trị tương đối ổn định. Ông Prasert Taedullayasatit, Chủ tịch Hiệp hội Chung cư Thái Lan, nói: "Thay vì là nơi trú ẩn, Dubai có nguy cơ trở thành mục tiêu trong xung đột. Điều này mở ra cơ hội lớn để Thái Lan thu hút dòng vốn đầu tư nhờ nguồn cung bất động sản hạng sang dồi dào".

Ông Prasert đề xuất chính phủ nên tận dụng thời điểm này để đưa ra các chính sách chủ động nhằm thu hút nguồn vốn từ giới siêu giàu Trung Đông và các nhà đầu tư nước ngoài. Các biện pháp có thể cân nhắc gồm thúc đẩy chương trình cư trú dài hạn, khuyến khích người nước ngoài ở lại Thái Lan trong thời gian dài hơn và tạo nguồn thu thuế rõ ràng hơn.

Nhưng đó có vẻ là chuyện của tương lai xa. Trước mắt, Bộ Du lịch và Thể thao Thái Lan cho biết, trong trường hợp xấu nhất, Thái Lan có thể mất hơn 40 tỉ baht doanh thu du lịch nếu việc đóng cửa không phận Trung Đông tiếp tục kéo dài.

Bà Natthriya Thaweevong, Thứ trưởng Bộ Du lịch và Thể thao Thái Lan, cho biết du khách từ Trung Đông và châu Âu đã bị ảnh hưởng rất nhiều bởi việc đóng cửa không phận do nhiều chuyến bay không thể hoạt động. Từ ngày 28/2 đến ngày 5/3/2026, trên 400 chuyến bay đến và đi từ Thái Lan đã bị hủy, chủ yếu từ sân bay Suvarnabhumi.

Bộ Du lịch nước này đã đánh giá tác động đến ngành du lịch bằng ba kịch bản: nếu không phận Trung Đông bị đóng cửa trong ba, bốn và tám tuần. Theo đó, trường hợp không phận vẫn đóng cửa trong tám tuần hoặc lâu hơn, lượng khách du lịch nước ngoài có thể giảm 595.874 người, dẫn đến thiệt hại 40,9 tỉ baht (khoảng 33.000 tỉ đồng).

Trong giai đoạn đó, các hãng hàng không đang áp dụng lịch bay mùa hè và có khả năng tăng giá vé máy bay do giá dầu tăng và tỷ giá hối đoái biến động. Điều này sẽ ảnh hưởng đến khách du lịch trên tất cả các thị trường, mặc dù chuyến bay ngắn sẽ có mức điều chỉnh ít nhất.

Trong các kịch bản ít tiêu cực hơn, nếu Trung Đông đóng cửa không phận trong bốn tuần, Thái Lan có thể mất 334.084 lượt khách đến, bao gồm 265.645 khách du lịch từ châu Âu và 68.439 khách từ Trung Đông, với tổng giá trị du lịch là 21,5 tỉ baht. 

Nếu xung đột kéo dài ba tuần hoặc ít hơn, tác động sẽ chỉ giới hạn ở mức giảm 210.973 lượt khách đến, bao gồm 188.129 khách du lịch châu Âu và 22.844 khách từ Trung Đông. Thiệt hại về doanh thu dự kiến là 13,1 tỉ baht. 

Trong bối cảnh này, Bộ Du lịch và Thể thao Thái Lan có kế hoạch tập trung hơn vào các thị trường chặng ngắn như Malaysia, Ấn Độ và Hàn Quốc; quảng bá Thái Lan như một trung tâm hàng không, kết nối các chuyến bay từ châu Á và Đông Nam Á với châu Âu. Mục tiêu của Thái Lan là duy trì dòng khách ổn định cho kỳ nghỉ Lễ Phục sinh và Tết Songkran. 

Trong nhiều năm qua, Thái Lan là một trong những quốc gia phụ thuộc mạnh nhất vào du lịch quốc tế. Đồng thời, ngành du lịch phụ thuộc rất lớn vào mạng lưới hàng không toàn cầu. Khi các tuyến bay phải đổi lộ trình hoặc bị hạn chế, hành trình du lịch lập tức trở nên phức tạp và tốn kém hơn.

Theo trang Travel Weekly Asia, Thái Lan không phải quốc gia duy nhất đối mặt với rủi ro này, bởi nhiều điểm đến nổi tiếng của Đông Nam Á có cấu trúc du lịch khá giống nhau. Bali (Indonesia), Phú Quốc của Việt Nam hay các đảo của Philippines đều phụ thuộc lớn vào du khách quốc tế. Khi xảy ra biến động toàn cầu, lượng khách có thể giảm rất nhanh.

Nhiều tuyến bay đến Đông Nam Á phải đi qua các trung tâm trung chuyển lớn như Dubai, Doha hoặc Singapore. Khi những điểm trung chuyển này bị ảnh hưởng, hành trình bay quốc tế có thể trở nên dài hơn và tốn kém hơn. Với các thị trường gửi khách quan trọng như châu Âu hoặc Mỹ, khi chi phí di chuyển tăng hoặc kinh tế suy yếu, những chuyến du lịch xa thường là thứ bị cắt giảm đầu tiên.

Hiện tại, Thái Lan, Campuchia và Philippines đã ghi nhận mức suy giảm đáng kể về lượng khách. Campuchia ghi nhận lượng khách quốc tế giảm 11,6% trong những ngày đầu tháng 3/2026 so với cùng kỳ. Philippines, vốn đã gặp khó khăn do tình trạng quá tải sân bay và hạ tầng số chưa đồng bộ, nay càng chịu thêm áp lực khi các chuyến bay từ vùng Vịnh bị gián đoạn. 

Mặt khác, trong bối cảnh xung đột, du khách ngày càng ưu tiên yếu tố an toàn và tính chắc chắn khi lựa chọn điểm đến. “Việt Nam, Malaysia và Indonesia nhờ thích ứng nhanh với xu hướng này đã thu hút thêm khách và gia tăng mức độ trung thành của du khách”, tạp chí Travel And Tour World (TTW) nhấn mạnh. “Tương lai của du lịch Đông Nam Á sẽ phụ thuộc vào khả năng cân bằng giữa an toàn, khả năng tiếp cận và trải nghiệm độc đáo”.

Trước mắt, một bộ phận du khách quốc tế buộc phải thay đổi kế hoạch do hủy tour tại những khu vực có xung đột. Theo đánh giá của nhiều chuyên gia, Đông Nam Á có khả năng trở thành lựa chọn thay thế. Theo ông Gary Bowerman, người sáng lập Công ty nghiên cứu và tiếp thị du lịch Check-in Asia, Việt Nam có tiềm năng lớn để thu hút dòng khách này nhờ sự an toàn, ổn định, chi phí phải chăng và cảnh sắc tươi đẹp.

Dù vậy, Việt Nam cần tiếp tục cải thiện môi trường du lịch và nâng cao sức cạnh tranh của ngành. Trong thời gian gần đây, Việt Nam đã mở rộng chính sách miễn thị thực cho nhiều quốc gia và kéo dài thời gian lưu trú cho du khách quốc tế. Tuy nhiên, Việt Nam vẫn cần tiếp tục đơn giản hóa thủ tục nhập cảnh và mở rộng danh sách các quốc gia được miễn visa để tăng khả năng thu hút du khách.