Xung đột Trung Đông đang gây “nghẽn mạch” tuyến vận tải Á - Âu, khiến cước phí vận tải tăng mạnh, bảo hiểm siết chặt và nguy cơ đứt gãy chuỗi cung ứng đang tạo sức ép lớn lên doanh nghiệp xuất khẩu nông, thủy sản Việt Nam.

Trung Đông từ lâu đã được coi là thị trường tiêu thụ lớn và giàu tiềm năng đối với nông sản Việt Nam. Theo Bộ Nông nghiệp và Môi Trường, dự kiến đến năm 2025, xuất khẩu nông sản của Việt Nam sang khu vực này sẽ đạt khoảng 1,2 tỷ USD, tăng 22,5% so với năm trước. Đặc biệt, thị trường UAE được kỳ vọng sẽ đạt hơn 445 triệu USD, với các mặt hàng chủ lực như hạt điều, hồ tiêu, gạo và rau quả. Tuy nhiên, xung đột leo thang giữa Iran và Israel, cùng với sự can dự của Hoa Kỳ, đã làm gia tăng rủi ro cho hoạt động thương mại trong khu vực.

Ngành thủy sản Việt Nam cũng không nằm ngoài vòng ảnh hưởng. Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP) cho biết, kim ngạch xuất khẩu thủy sản sang Trung Đông dự kiến đạt 401 triệu USD vào năm 2025, tăng 9,6% so với năm 2024. Cá tra và cá ngừ là hai mặt hàng chủ lực, chiếm khoảng 70% tổng giá trị xuất khẩu sang khu vực. Tuy nhiên, căng thẳng quân sự đã biến thành cú sốc đối với vận tải và bảo hiểm hàng hải, khiến chi phí tăng cao và nguy cơ đứt gãy chuỗi cung ứng lạnh trở nên rõ rệt.

Các doanh nghiệp xuất khẩu hồ tiêu, gia vị, điều và rau quả cũng đang phải "nín thở" theo dõi diễn biến xung đột. Chi phí vận chuyển và logistics có thể tăng mạnh nếu xung đột kéo dài, ảnh hưởng đến khả năng giao hàng đúng hạn và uy tín với đối tác. Ông Lê Việt Anh, Tổng Thư ký Hiệp hội Hồ tiêu và Cây gia vị, cho biết nhiều doanh nghiệp lo ngại cước tàu biển sẽ tăng do một số tuyến vận chuyển phải điều chỉnh hoặc tạm ngừng.

Trước tình hình này, các hiệp hội ngành hàng nông sản khuyến nghị doanh nghiệp cần khẩn trương xây dựng kịch bản ứng phó dài hạn và đa dạng hóa thị trường xuất khẩu. Việc tìm kiếm những thị trường có nhu cầu tương tự để thay thế là giải pháp cấp thiết trong bối cảnh rủi ro địa chính trị gia tăng. Đồng thời, doanh nghiệp cần chủ động phân tích tình hình, thường xuyên trao đổi thông tin với các bộ, ngành liên quan để kịp thời thống nhất phương án xử lý.

Trong bối cảnh thương mại toàn cầu tiềm ẩn nhiều biến động, sự chủ động và linh hoạt sẽ là yếu tố then chốt giúp doanh nghiệp nông sản, thủy sản Việt Nam duy trì ổn định hoạt động xuất khẩu và bảo vệ tăng trưởng bền vững. Xung đột tại Trung Đông không chỉ là thách thức mà còn là cơ hội để các doanh nghiệp tái cấu trúc, nâng cao năng lực cạnh tranh và mở rộng thị trường ra ngoài khu vực truyền thống.

Nội dung đầy đủ bài viết được đăng tải trên Tạp chí Kinh tế Việt Nam số 10-2026 phát hành ngày 09/3/2026. Kính mời Quý độc giả tìm đọc tại đây:

Link: https://premium.vneconomy.vn/dat-mua/an-pham/tap-chi-kinh-te-viet-nam-so-10-2026.html