Du lịch y tế cũng không phải bài toán riêng của ngành y tế. Để hình thành một hệ sinh thái đủ sức cạnh tranh, cần sự tham gia của bệnh viện, doanh nghiệp lữ hành, hàng không, bảo hiểm cùng các đơn vị cung cấp thuốc, thiết bị và công nghệ y tế…

Một bệnh nhân nữ 69 tuổi, quốc tịch Campuchia, gặp phải tình trạng hoa mắt, chóng mặt và mệt mỏi, đã khám chữa bệnh trong nước một thời gian dài. Gần đây, bệnh nhân nhận thấy bàn tay phải ngày càng yếu, bà được người nhà đưa sang bệnh viện ở Việt Nam tìm cơ hội điều trị.

Tại phòng khám Ngoại thần kinh, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM, kết quả chụp cộng hưởng từ (MRI) sọ não ghi nhận khối u màng não vùng đỉnh trái, nằm liên quan vùng vận động và gây chèn ép nhu mô não lân cận. Sau khi hội chẩn, ê-kíp của ThS.BSCKII Huỳnh Văn Vũ, Trưởng khoa Ngoại Thần kinh, quyết định phẫu thuật.

Dưới hỗ trợ kính hiển vi phẫu thuật, các bác sĩ tiếp cận khối u qua đường mở sọ vùng thái dương - đỉnh trái, sau đó tiến hành bóc tách cẩn thận khỏi nhu mô não và các cấu trúc thần kinh lân cận. Trải qua thời gian chăm sóc tại khoa Ngoại Thần kinh, sức khỏe bệnh nhân ổn định, tình trạng chóng mặt giảm và chức năng vận động bàn tay phải cải thiện. Bệnh nhân xuất viện chỉ sau vài ngày.

Mới đây, một sản phụ người Maroc đang mang thai ở tuần 39 trong chuyến du lịch qua nhiều quốc gia châu Á, đã quyết định sang Việt Nam sinh con. Theo thông tin từ Bệnh viện Phụ sản Trung ương, trong hơn 9 tháng thai kỳ, sản phụ chỉ khám thai 4 lần nên chưa được theo dõi đầy đủ các mốc sàng lọc trước sinh.

Tại thời điểm nhập viện, huyết áp của sản phụ ở mức 170/110 mmHg. Kết quả xét nghiệm ghi nhận protein niệu. Các bác sĩ chẩn đoán sản phụ bị tiền sản giật nặng và chỉ định nhập viện theo dõi, điều trị bằng phác đồ phối hợp 2 loại thuốc hạ áp. Sau điều trị, huyết áp vẫn ở mức 150/100 mmHg. Trong bối cảnh thai đã đủ tháng nhưng huyết áp chưa được kiểm soát, ê-kíp trực hội chẩn và quyết định mổ lấy thai chủ động.

Ca phẫu thuật được thực hiện khẩn trương. Bé trai nặng 3,3 kg chào đời khỏe mạnh. Trong quá trình mổ, các bác sĩ phát hiện thêm khối u buồng trứng phải kích thước khoảng 7cm. Ê kíp phẫu thuật tiến hành bóc tách khối u ngay trong ca mổ, đồng thời bảo tồn buồng trứng cho sản phụ. Theo Bệnh viện Phụ sản Trung ương, sản phụ và trẻ sơ sinh sau phẫu thuật đều ổn định. 

Tương tự, một nam doanh nhân 67 tuổi người Indonesia đã sang TP.HCM điều trị ung thư đại tràng sau khi được chẩn đoán mắc bệnh kèm biến chứng tắc ruột. Người giới thiệu bệnh nhân sang Việt Nam lại chính là bác sĩ điều trị tại Indonesia. Vị bác sĩ này từng có thời gian học tập về phẫu thuật ung thư đại trực tràng tại Bệnh viện Đại học Y Dược TP.HCM.

Sau thăm khám, các bác sĩ tiến hành phẫu thuật cắt bỏ đoạn ruột chứa khối u cho người bệnh, tái lập lưu thông tiêu hóa mà không cần mở hậu môn nhân tạo. Sau điều trị, tình trạng tắc ruột được giải quyết hoàn toàn, bệnh nhân ăn uống trở lại và sức khỏe dần ổn định...

Thực tế, du khách quốc tế sử dụng dịch vụ y tế tại Việt Nam hiện ước tính khoảng 300.000 lượt mỗi năm. Tổng chi tiêu của nhóm này khoảng 1 - 2 tỷ USD, bao gồm cả chi phí y tế và các khoản lưu trú, đi lại, ăn uống đi kèm - chưa bóc tách được riêng phần y tế. Hoạt động tập trung chủ yếu tại TP.HCM và Hà Nội.

Thị trường du lịch y tế tại Việt Nam được Bộ Y tế đánh giá "nhiều tiềm năng" song Việt Nam chưa có khung pháp lý riêng, đồng bộ cho toàn bộ chuỗi du lịch y tế. Các quy định đang nằm rải rác trong pháp luật về khám chữa bệnh, du lịch, giá, xuất nhập cảnh, bảo hiểm và bảo vệ dữ liệu cá nhân.

Trong bối cảnh này, Bộ Y tế đã xây dựng đề án với nhiều giải pháp hướng đến mục tiêu giữ chân người bệnh và thu hút người nước ngoài đến Việt Nam du lịch y tế. Đề án sẽ tập trung hoàn thiện sáu nhóm cơ chế gồm tạo thuận lợi tiếp cận dịch vụ và thủ tục hành chính; tài chính và giá dịch vụ; quản lý chất lượng; hợp tác, đầu tư; quản trị dữ liệu; bảo vệ quyền lợi và giải quyết tranh chấp. Trong đó, sẽ nghiên cứu cơ chế thị thực, nhập cảnh và lưu trú phù hợp với người bệnh và người đi cùng.

Đề án cũng hoàn thiện cơ chế giá tại cơ sở y tế công lập; thúc đẩy thanh toán trực tiếp với bảo hiểm quốc tế; xây dựng bộ tiêu chuẩn đánh giá và công nhận cơ sở cung ứng dịch vụ du lịch y tế. Định hướng tăng hợp tác công tư, khuyến khích đầu tư, phát triển các sản phẩm bảo hiểm phù hợp. Hệ thống bảo đảm chia sẻ dữ liệu y tế xuyên biên giới theo quy định pháp luật và xây dựng cơ chế xử lý tranh chấp có yếu tố nước ngoài.

Tại lễ khai mạc triển lãm y tế quốc tế Việt Nam - Pharmedi VietNam 2026 mới đây, Thứ trưởng Bộ Y tế Đỗ Xuân Tuyên nhấn mạnh Bộ Y tế cũng đang tích cực triển khai các giải pháp ứng dụng công nghệ số, trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn trong quản lý và cung cấp dịch vụ y tế. Đồng thời đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính, tạo điều kiện thuận lợi để các doanh nghiệp phát triển các sản phẩm, dịch vụ y tế chất lượng cao, đáp ứng yêu cầu hội nhập quốc tế.

Chia sẻ tại triển lãm, TS.BS Dương Huy Lương, Phó Cục trưởng Cục Quản lý Khám, chữa bệnh (Bộ Y tế), cho biết du lịch y tế không thể chỉ dừng ở dịch vụ khám, chữa bệnh mà phải được tổ chức thành chuỗi hoàn chỉnh. Từ khi khách quốc tế hạ cánh tại sân bay, cần có dịch vụ đưa đón, khám và điều trị tại bệnh viện, kết hợp nghỉ dưỡng, tham quan cho đến hỗ trợ trở về nước. Mục tiêu là tạo trải nghiệm đủ tốt để khách quay trở lại Việt Nam, thay vì chỉ sử dụng dịch vụ một lần.

Để biến tiềm năng thành thị trường thực sự, TS.BS Dương Huy Lương cho rằng chính sách thị thực, thời gian lưu trú dài ngày là một vấn đề cần được nghiên cứu. Ngoài ra, cần xây dựng thương hiệu du lịch y tế, chuẩn hóa các gói dịch vụ, nâng cao năng lực chuyên môn và ngoại ngữ cho nhân viên y tế. Chuyển đổi số, tư vấn từ xa và chuẩn hóa dữ liệu có khả năng kết nối quốc tế sẽ giúp khách hàng tìm hiểu, tiếp cận dịch vụ từ nước ngoài.

Tại dự thảo Đề án Phát triển du lịch y tế giai đoạn 2026-2030 đang được Bộ Y tế lấy ý kiến, Việt Nam đặt mục tiêu đến năm 2030 đón khoảng 750.000 lượt khách du lịch y tế, doanh thu trực tiếp từ khám chữa bệnh và chăm sóc sức khỏe đạt khoảng 1 tỷ USD. Tổng chi tiêu của du khách và người đi cùng, gồm lưu trú, đi lại, ăn uống, mua sắm, nghỉ dưỡng.., được đặt mục tiêu đạt khoảng 2,5 tỷ USD vào năm 2030.