Những số liệu thống kê mới nhất một lần nữa cho thấy sự phụ thuộc của Trung Quốc vào xuất khẩu để bù đắp cho tiêu dùng và đầu tư trong nước đều đang trì trệ...

Kinh tế Trung Quốc đã mất đà khi bước sang 6 tháng cuối năm nay, thể hiện qua sản lượng công nghiệp và doanh thu bán lẻ tăng chậm lại do thời tiết khắc nghiệt và nhu cầu nội địa suy yếu kéo dài. Tình trạng này đặt ra áp lực mới đối với các nhà hoạch định chính sách Trung Quốc trong việc tăng cường kích thích kinh tế.

Loạt dữ liệu kinh tế Trung Quốc không mấy khả quan được công bố vào ngày 17/8 - sau khi tăng trưởng tổng sản phẩm trong nước (GDP) quý 2 giảm xuống mức thấp nhất trong 3 năm rưỡi - một lần nữa cho thấy sự phụ thuộc của Trung Quốc vào xuất khẩu để bù đắp cho tiêu dùng và đầu tư trong nước đều đang trì trệ. Tình trạng phụ thuộc đó duy trì ngay cả khi lĩnh vực xuất khẩu của Trung Quốc đối mặt với những trở ngại từ thuế quan của Mỹ và xung đột ở Trung Đông.

Theo số liệu từ Tổng cục Thống kê Trung Quốc (NBS), sản lượng công nghiệp của nước này chỉ tăng 4,5% trong tháng 7 so với cùng kỳ năm trước, thấp hơn so với mức.tăng 5,3% trong tháng 6 và dự báo tăng 4,8% mà các nhà kinh tế đưa ra trong một cuộc thăm dò của hãng tin Reuters.

Ông Xu Tianchen, nhà kinh tế cao cấp tại công ty nghiên cứu kinh tế Economist Intelligence Unit (EIU), nhận định với Reuters: "Hiệu suất tăng trưởng kém một phần do việc sử dụng không hiệu quả các biện pháp chính sách hiện có. Chẳng hạn như chi tiêu tài khóa đã bị tụt lại phía sau. Những dữ liệu này kêu gọi các nhà hoạch định chính sách cần chi tiêu mạnh hơn”.

Ông Xu cũng nhấn mạnh rằng Trung Quốc sẽ đặc biệt chú ý tới sự suy giảm đầu tư, bởi đầu tư giảm mạnh sẽ là một vấn đề “không thể chấp nhận được” đối với Bắc Kinh.

Đầu tư tài sản cố định đã giảm 6,7% trong 7 tháng đầu năm 2026, so với mức dự báo giảm 6%, và sau khi giảm 5,7% trong 6 tháng đầu năm.

Ông Fu Linghui, phát ngôn viên của NBS, cho biết trong một cuộc họp báo rằng nhà chức trách sẽ tăng cường điều chỉnh chính sách chống chu kỳ để thúc đẩy nhu cầu nội địa.

Theo giới phân tích, việc khuyến khích khoảng 1,4 tỷ dân Trung Quốc chi tiêu trở lại sẽ không dễ dàng khi lĩnh vực bất động sản của nước này vẫn đang chìm trong khủng hoảng, với giá nhà mới trong tháng 7 giảm 3,2% so với cùng kỳ năm trước và giảm 0,1% so với tháng 6.

Các nhà kinh tế ước tính rằng khoảng 52% tài sản hộ gia đình ở Trung Quốc đang bị ràng buộc trong bất động sản, một tỷ lệ còn cao dù đã giảm trong những năm gần đây khi suy thoái thị trường địa ốc kéo dài đẩy các nhà đầu tư chuyển hướng sang vàng và các tài sản khác.

Doanh thu bán lẻ tháng 7 chỉ tăng 0,6%, chậm lại từ mức tăng 1% trong tháng 6 mặc dù có chi tiêu du lịch trong kỳ nghỉ hè. Các nhà phân tích đã dự báo mức tăng trưởng 1,5%. Theo một số chuyên gia, sự sụt giảm này có thể một phần do chương trình kích cầu đổi hàng cũ lấy hàng mới các sản phẩm hàng tiêu dùng trong năm ngoái đã đẩy nhu cầu lên sớm hơn.

Ngoài ra, các nhà hoạch định chính sách Trung Quốc cũng phải đối mặt với các yếu tố bất lợi ngoài tầm kiểm soát của họ, chẳng hạn như thời tiết. Sản lượng công nghiệp và doanh thu bán lẻ có khả năng đã bị ảnh hưởng bởi thời tiết khắc nghiệt bất thường trong tháng 7, với ba cơn bão đổ bộ và hàng triệu người phải di dời ở các trung tâm sản xuất phía Đông và Nam Trung Quốc.

Doanh số bán ô tô ở Trung Quốc giảm tháng thứ 10 liên tiếp trong tháng 7, mặc dù với tốc độ chậm hơn, trái ngược với nhu cầu bên ngoài mạnh mẽ khi các nhà sản xuất xe ở nước này đẩy mạnh việc rộng ra thị trường nước ngoài để bù đắp cho sự yếu kém trong nước.

Các chỉ số kinh tế Trung Quốc được công bố cho đến nay đã cho thấy một khởi đầu yếu kém cho quý 3. Chỉ số nhà quản trị mua hàng (PMI) của khu vực sản xuất đã chuyển sang phản ánh trạng thái suy giảm, trong khi tăng trưởng xuất khẩu và nhập khẩu tháng 7 đều giảm so với tháng 6 dù vẫn duy trì ở mức hai con số.

Tuy nhiên, ông Fu tự tin rằng tình hình thời tiết bất lợi gần đây sẽ không ảnh hưởng đến mục tiêu của Bắc Kinh về đưa nền 20 nghìn tỷ USD đạt tốc độ tăng trưởng từ 4,5-5% trong năm nay. Ông khẳng định rằng các yếu tố nền tảng của nền kinh tế Trung Quốc vẫn vững chắc.

Tốc độ tăng trưởng xuất khẩu vẫn mạnh mẽ, được thúc đẩy bởi sự phát triển cơ sở hạ tầng trí tuệ nhân tạo (AI) toàn cầu, đang tiếp tục hỗ trợ các nhà máy của Trung Quốc. Nhưng nhu cầu nội địa yếu còn là một rủi ro lớn khiến nền kinh tế dễ bị tổn thương trước các cú sốc như gián đoạn thời tiết và rào cản thương mại.

Trung Quốc đã có thêm một tháng thặng dư thương mại hơn 100 tỷ USD vào tháng trước, với tổng số cả năm dự kiến sẽ vượt 1 nghìn tỷ USD trong năm thứ hai liên tiếp.

Thặng dư thương mại khổng lồ của Trung Quốc đang gây ra mối lo ngại lớn đối với các đối tác thương mại của nước này. Trong đó, Liên minh châu Âu (EU) đang cân nhắc các biện pháp mạnh mẽ hơn để kiềm chế thâm hụt thương mại của khối với Trung Quốc, còn Mỹ vẫn không ngừng đưa ra các biện pháp thuế quan mới đối với hàng hóa Trung Quốc.

Các nhà lãnh đạo Trung Quốc cam kết hỗ trợ nền kinh tế đang giảm tốc bằng cách tăng chi tiêu tài khóa và triển khai các chính sách mới "một cách kịp thời", nhưng cho đến nay vẫn chưa có dấu hiệu cho thấy Bắc Kinh sẽ tung ra các biện pháp kích thích mới với quy mô lớn và trên diện rộng.

Ông Yuhan Zhang, nhà kinh tế tại Trung tâm Trung Quốc của tổ chức nghiên cứu The Conference Board, nhận định: “Xu hướng của kinh tế Trung Quốc bây giờ là một vài điểm mạnh giữa sự suy yếu trên diện rộng. Bởi vậy, câu hỏi được đặt ra không chỉ đơn thuần là Trung Quốc có duy trì được tăng trưởng hay không, mà liệu cuối cùng, các hoạt động kinh tế được chính sách hỗ trợ có mang lại được một sự phục hồi trên diện rộng trong chi tiêu của các hộ gia đình và đầu tư của khu vực tư nhân hay không”.