Con tàu MV Hondius hiện là tâm điểm của điều tra y tế quốc tế. Không chỉ Hà Lan, Tây Ban Nha, Pháp ghi nhận các ca bệnh liên quan đến hành trình của con tàu, mà hiện các hàng khách đã tỏa về 13 quốc gia…

Theo New York Post, "bệnh nhân số 0" trong vụ bùng phát virus Hanta trên tàu du lịch có thể là nhà điểu học người Hà Lan Leo Schilperoord (70 tuổi). Ông và vợ là bà Mirjam Schilperoord (69 tuổi) đều là những gương mặt quen thuộc trong cộng đồng nghiên cứu chim tại châu Âu. Thời điểm nhiễm virus Hanta, cả 2 đang trong chuyến đi kéo dài 5 tháng đến Nam Mỹ.

Vợ chồng ông Leo đã đến Argentina ngày 27/11/2025, sau đó đi qua Chile, Uruguay rồi quay lại Argentina vào cuối tháng 3/2026. Trước khi lên tàu tại Ushuaia, tỉnh Tierra del Fuego, miền nam Argentina, vào ngày 1/4, họ được cho là đã đến một bãi rác gần thành phố này để quan sát chim. Nơi này là điểm lý tưởng của những người yêu thích ngắm chim từ khắp nơi trên thế giới, vì có thể bắt gặp các loài chim hiếm, trong đó có caracara cổ trắng.

Nhà chức trách Argentina nghi ngờ cặp vợ chồng người Hà Lan đã hít phải các hạt bụi từ phân của loài chuột lùn đuôi dài. Đây là loài chuột mang chủng Andes nguy hiểm của virus Hanta - chủng duy nhất được biết là có thể lây truyền từ người sang người. Bốn ngày sau, vào ngày 1/4, cặp đôi lên tàu MV Hondius từ Ushuaia, cùng với 112 người khác, trong đó có nhiều người cũng là những nhà điểu học.

Vào ngày 6/4, ông Leo bắt đầu có các triệu chứng như sốt, đau đầu, đau bụng và tiêu chảy rồi qua đời ngay trên tàu vào ngày 11/4. Khi tàu dừng tại đảo Saint Helena ngày 24/4, bà Mirjam rời tàu cùng thi thể chồng để trở về Hà Lan. Trong lúc chờ nối chuyến tại sân bay Johannesburg, Nam Phi, sức khỏe của bà bất ngờ xấu đi và qua đời vào ngày hôm sau.

Cuộc truy tìm lời giải cho ổ dịch hiện hướng sự chú ý về Ushuaia. Tuy nhiên, giới chức địa phương khẳng định khả năng cặp vợ chồng người Hà Lan nhiễm bệnh trong 48 giờ lưu trú tại thành phố trước khi lên tàu là "gần như bằng không". Giới chức tỉnh Tierra del Fuego cho rằng ông Leo phát bệnh sau năm ngày rời cảng, trong khi theo WHO thời gian ủ bệnh của virus Hanta phổ biến nhất là hai đến ba tuần.

Các quan chức địa phương cho biết Tierra del Fuego chưa ghi nhận ca nhiễm virus Hanta nào từ năm 1996. Loài chuột đuôi dài mang chủng Andes vốn chỉ sinh sống tại các tỉnh phía bắc Argentina. Dẫu vậy, những nghi ngờ dai dẳng vẫn gây lo lắng cho các doanh nghiệp du lịch địa phương. Quản lý một công ty tàu du lịch Angel Brisighelli nói: "Rõ ràng việc một điểm đến bị gắn với sự lây lan dịch bệnh không phải điều tốt đẹp gì".

Về phía WHO, TS. Olivier Le Polain, người đứng đầu bộ phận dịch tễ học và phân tích ứng phó của Tổ chức Y tế Thế giới, cho biết, khoảng thời gian đầu của bệnh là lúc khả năng lây nhiễm cao nhất. Ông cho rằng môi trường trên con tàu du lịch có thể thuận lợi cho việc lây truyền, đó cũng là lý do tại sao chúng ta có thể thấy sự lây lan nhiều hơn mức thông thường.

Những người nhiễm bệnh thường bắt đầu xuất hiện triệu chứng sau khoảng 3 tuần, mặc dù virus có thể tồn tại ở trạng thái ngủ đông trong thời gian dài hơn. Ông Polain nhấn mạnh rằng chính quyền không nên chờ đến khi xuất hiện triệu chứng mới tiến hành cách ly những người có khả năng tiếp xúc với virus. Quan chức WHO cảnh báo rằng có thể sẽ có thêm nhiều ca nhiễm liên quan đến ổ dịch trên tàu du lịch trong những ngày hoặc thậm chí vài tuần tới.

Thực tế đã chứng minh điều quan chức này lo ngại. Các trường hợp nghi nhiễm virus Hanta đã xuất hiện tại 13 quốc gia trải dài trên 4 châu lục. Bộ Y tế Pháp ngày 11/5 xác nhận một nữ hành khách vừa hồi hương từ đảo Tenerife (Tây Ban Nha) đang trong tình trạng "nguy kịch" do nhiễm chủng virus Andes.

Bệnh nhân này nằm trong nhóm 5 công dân Pháp vừa được đưa về nước vào ngày 10/5. Đáng chú ý, theo truyền thông địa phương, người phụ nữ này hoàn toàn không có biểu hiện bất thường trước đó, nhưng các triệu chứng bắt đầu bùng phát dữ dội ngay trên chuyến bay trở về Paris. Hiện cơ quan y tế đang theo dõi sát sao nhóm người hồi hương cùng bệnh nhân để ngăn chặn nguy cơ lây nhiễm chủng virus nguy hiểm này.

Đến nay, ổ dịch ghi nhận tổng cộng 11 trường hợp nghi nhiễm và nhiễm virus Hanta, trong đó 9 ca đã được xác nhận dương tính. Ca nhiễm mới nhất là một hành khách người Tây Ban Nha đang cách ly tại bệnh viện quân đội ở Madrid. Theo tờ Express và Daily Mirror, danh sách 13 quốc gia ghi nhận sự ảnh hưởng và cần theo dõi y tế liên quan đến tàu du lịch đến nay gồm có: Mỹ, Anh, Tây Ban Nha, Hà Lan, Đan Mạch, Đức, Thụy Sĩ, Pháp, Nam Phi, Singapore, Philippines, Argentina, Cape Verde…

Dù vậy, WHO cho biết nguy cơ đối với cộng đồng rộng lớn vẫn ở mức tối thiểu vì virus Hanta hiếm khi lây từ người sang người. Tiến sĩ Abdirahman Mahamud, Giám đốc ứng phó và cảnh báo của WHO, nhận định: "Chúng tôi tin rằng đây sẽ là một đợt bùng phát hạn chế nếu các biện pháp y tế công cộng được thực hiện nghiêm túc và có sự đoàn kết giữa tất cả các quốc gia".

Theo Bộ Y tế Việt Nam, đến nay, chưa ghi nhận công dân Việt Nam có liên quan đến chùm ca bệnh nêu trên. Cục Phòng bệnh (Bộ Y tế) đã có văn bản đề nghị các địa phương tăng cường giám sát tại cửa khẩu, giám sát tại cơ sở khám bệnh, chữa bệnh; vệ sinh, khử khuẩn phương tiện; xử lý vector, diệt chuột và chủ động các biện pháp phòng, chống bệnh phù hợp.

Đối với Việt Nam, bệnh do virus Hanta không phải là vấn đề hoàn toàn mới trong giám sát dịch tễ. Tuy nhiên, qua rà soát thông tin khoa học hiện có, Việt Nam chưa ghi nhận ca bệnh do chủng virus Andes.

Theo Cục Phòng bệnh, một số nghiên cứu trước đây cho thấy, Việt Nam chủ yếu ghi nhận bằng chứng liên quan đến một số chủng virus Hanta khác, như virus Seoul hoặc các virus Hanta phát hiện trên động vật. Vì vậy, người dân không hoang mang, lo lắng. Cần theo dõi thông tin chính thống, không suy diễn chùm ca bệnh trên tàu du lịch quốc tế thành nguy cơ dịch lan rộng trong cộng đồng tại Việt Nam.

Cục Phòng bệnh, Bộ Y tế khuyến cáo: Người dân tiếp tục thực hiện vệ sinh môi trường, phòng chống chuột để phòng mắc các bệnh lây truyền từ chuột sang người theo khuyến cáo đã được Bộ Y tế thông tin ngày 5/5/2026.