Hiến chương ASEAN tạo cơ sở cho mục tiêu hình thành cộng đồng ASEAN vào năm 2015

Ngày 6/3/2008, Chủ tịch nước Nguyễn Minh Triết đã ký phê chuẩn Hiến chương ASEAN.

Tiếp đó, ngày 14/3/2008, Phó thủ tướng, Bộ trưởng Bộ Ngoại giao Phạm Gia Khiêm đã ký và gửi thư phê chuẩn Hiến chương cho Tổng thư ký ASEAN và ngoại trưởng các nước thành viên ASEAN. Thông tin này do người phát ngôn Bộ Ngoại giao Lê Dũng công bố ngày 20/3 trong cuộc họp báo thường kỳ tổ chức tại Hà Nội.

Đến nay đã có 5 nước phê chuẩn Hiến chương, gồm: Singapore, Brunei, Lào, Malaysia và Việt Nam. Việc xây dựng Hiến chương ASEAN đã được lãnh đạo các nước ASEAN nhất trí từ năm 2004 tại Hội nghị cấp cao ASEAN lần thứ 10. Việc soạn thảo Hiến chương đã được tiến hành khẩn trương trong suốt năm 2007 với 13 vòng thương lượng của Nhóm Đặc trách cao cấp (HLTF).

Tại Hội nghị cấp cao ASEAN 13 (tháng 11/2007), lãnh đạo các nước ASEAN đã ký Hiến chương ASEAN và ra Tuyên bố chung khẳng định quyết tâm hoàn tất việc phê chuẩn Hiến chương trong vòng một năm.

Hiến chương ASEAN sẽ tạo cơ sở pháp lý và khuôn khổ thể chế cho Hiệp hội gia tăng liên kết khu vực, trước hết là thực hiện mục tiêu hình thành cộng đồng ASEAN vào năm 2015.

Về tổng thể, Hiến chương sẽ làm cho ASEAN trở thành một tổ chức hợp tác khu vực có tư cách pháp nhân; tạo cơ sở pháp lý và khuôn khổ thể chế cho ASEAN gia tăng liên kết và hợp tác, trước mắt là hỗ trợ hình thành Cộng đồng ASEAN; giúp xây dựng ASEAN trở thành một tổ chức gắn kết hơn và hoạt động có hiệu quả hơn, một thực thể chính trị - kinh tế có vai trò quan trọng hơn ở khu vực.

Tuy nhiên, việc thực hiện Hiến chương ASEAN cũng đòi hỏi các quốc gia thành viên phải điều chỉnh bộ máy và phương thức hoạt động theo hướng gia tăng tính ràng buộc lẫn nhau, đòi hỏi tất cả các nước thành viên phải có nghĩa vụ tuân thủ và thực hiện nghiêm chỉnh các quy định, tập quán và các thỏa thuận của ASEAN.

Hiến chương và tiến trình xây dựng Cộng đồng ASEAN đòi hỏi mỗi nước thành viên phải sớm xác định phương hướng cũng như kế hoạch tổng thể và cụ thể hơn để tham gia hợp tác ASEAN một cách hiệu quả, nhằm bảo đảm sự gắn kết và lồng ghép hài hòa giữa các ưu tiên, chương trình quốc gia với các ưu tiên, chương trình hợp tác khu vực.