Hội nghị thường niên Diễn đàn Chứng khoán châu Á lần thứ 31 (ASF AGM 2026) sẽ diễn ra từ ngày 30/9 đến 3/10 tại Hà Nội, quy tụ các hiệp hội, định chế tài chính và thành viên thị trường trong khu vực. Điểm nhấn của sự kiện là Diễn đàn “Đầu tư vào Việt Nam – Vươn mình trong Kỷ nguyên mới”, tập trung thảo luận triển vọng đầu tư, chiến lược huy động vốn và những điều kiện để Việt Nam đón dòng vốn quốc tế dài hạn…

Việc Việt Nam đăng cai ASF AGM 2026 diễn ra trong bối cảnh thị trường chứng khoán vừa được FTSE Russell nâng hạng từ thị trường cận biên lên thị trường mới nổi thứ cấp, đồng thời phù hợp với định hướng phát triển thị trường chứng khoán đến năm 2030 theo Quyết định 1726/QĐ-TTg.

Sự kiện là cơ hội để các tổ chức tài chính, hiệp hội chứng khoán và nhà đầu tư quốc tế cập nhật những cải cách của thị trường vốn Việt Nam, đồng thời tăng cường kết nối, trao đổi kinh nghiệm về chứng khoán, trái phiếu, tài chính xanh, ESG và chuyển đổi số.

CẢI THIỆN TÍN NHIỆM CÓ THỂ MỞ ĐƯỜNG CHO 10 - 20 TỶ USD VÀO THỊ TRƯỜNG TRÁI PHIẾU

Theo bà Hoàng Hải Anh, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký VASB, việc thị trường chứng khoán được nâng hạng tạo điều kiện thuận lợi hơn để Việt Nam tiếp cận dòng vốn quốc tế, nhưng chưa đủ để thu hút dòng vốn lớn và dài hạn.

“Nâng hạng là một điều kiện cần nhưng chưa đủ”, bà Hải Anh nhấn mạnh.

Đại diện VASB đánh giá vấn đề tiếp theo là Việt Nam sẽ định vị mình như thế nào trên bản đồ thị trường vốn khu vực và tạo ra lợi thế gì để nhà đầu tư quốc tế lựa chọn. Thực tế, một số thị trường châu Á đã xây dựng được những thế mạnh riêng: Singapore trở thành cửa ngõ kết nối vốn quốc tế vào châu Á, Malaysia tạo dấu ấn với thị trường vốn Hồi giáo, trong khi Thái Lan phát triển lợi thế về thanh khoản.

Với Việt Nam, bên cạnh tiếp tục hoàn thiện hạ tầng và cơ chế thị trường, chất lượng doanh nghiệp là yếu tố quan trọng. “Chúng ta phải nâng cao năng lực của doanh nghiệp, đặc biệt là năng lực quản trị doanh nghiệp”, bà Hải Anh nói.

Theo bà, kinh nghiệm từ Nhật Bản và Hàn Quốc cho thấy cải thiện quản trị doanh nghiệp không chỉ nâng chất lượng từng doanh nghiệp mà còn góp phần gia tăng sức hấp dẫn của cả thị trường đối với nhà đầu tư.

Ông Phạm Phú Khôi, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký VBMA, cho rằng câu chuyện thu hút vốn quốc tế càng trở nên quan trọng khi Việt Nam đặt ra nhu cầu rất lớn về nguồn vốn trung và dài hạn cho giai đoạn phát triển tới.

Theo ông Khôi, các phân tích và thảo luận tại VBMA cho thấy giữa nguồn vốn của Chính phủ, tín dụng và khả năng cung ứng của hệ thống ngân hàng với tổng nhu cầu vốn của nền kinh tế vẫn tồn tại một khoảng trống đáng kể.

“Để bù đắp khoảng trống đó, chúng ta phải xác định rõ nguồn tiền sẽ đến từ đâu”, ông Khôi đặt vấn đề.

Tuy nhiên, sự tham gia của nhà đầu tư nước ngoài trên thị trường trái phiếu Việt Nam hiện còn hạn chế. Khác với thị trường cổ phiếu, đối với nhiều nhà đầu tư trái phiếu quốc tế, xếp hạng tín nhiệm quốc gia và của tổ chức phát hành là điều kiện quan trọng trong quyết định phân bổ vốn.

Vì vậy, ông Khôi kỳ vọng hiệu ứng từ việc nâng hạng thị trường cổ phiếu sẽ được nối tiếp bằng quá trình cải thiện xếp hạng tín nhiệm của Việt Nam và các doanh nghiệp phát hành trái phiếu. Theo ông, khi tín nhiệm được cải thiện, Việt Nam có thể mở rộng tập nhà đầu tư quốc tế, đồng thời huy động vốn với những điều kiện thuận lợi hơn.

“Khi xếp hạng tín nhiệm được nâng lên, lãi suất huy động có thể giảm và kỳ hạn huy động có thể kéo dài hơn”, ông Khôi nói.

Đại diện VBMA cho rằng dư địa thu hút vốn vào trái phiếu có thể lớn hơn đáng kể so với cổ phiếu do quy mô thị trường trái phiếu toàn cầu lớn hơn. Theo kỳ vọng của ông, nếu các điều kiện về tín nhiệm được cải thiện, dòng vốn vào thị trường trái phiếu Việt Nam có thể đạt khoảng 10 - 20 tỷ USD, tương đương 10 - 20 lần lượng vốn mà ông ước tính có thể vào thị trường cổ phiếu sau nâng hạng.

BIẾN ĐỘNG TOÀN CẦU VỪA TẠO SỨC ÉP, VỪA MỞ CƠ HỘI HÚT VỐN

Trước câu hỏi về xu hướng thị trường vốn toàn cầu và tác động tới dòng vốn vào Việt Nam, ông Phạm Phú Khôi, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký VBMA, cho rằng những biến động địa chính trị, giá năng lượng và chính sách tiền tệ đang tạo ra môi trường không thuận lợi cho thị trường trái phiếu.

Theo ông Khôi, xung đột tại Trung Đông và chiến sự Nga - Ukraine đẩy giá dầu tăng, làm gia tăng áp lực lạm phát. Trong bối cảnh đó, triển vọng lãi suất tại Mỹ và nhiều nền kinh tế lớn thay đổi theo hướng bất lợi hơn đối với dòng vốn trái phiếu.

Điều này đặc biệt đáng lưu ý với các doanh nghiệp Việt Nam có kế hoạch huy động vốn trên thị trường quốc tế. Theo ông Khôi, lợi suất trái phiếu Chính phủ Mỹ thường được sử dụng làm mức tham chiếu khi doanh nghiệp Việt Nam phát hành trái phiếu ra nước ngoài. Khi mặt bằng lợi suất quốc tế ở mức cao, chi phí huy động vốn cũng trở nên đắt đỏ hơn.

Dù vậy, ông cho rằng điều kiện thị trường chưa thuận lợi không có nghĩa doanh nghiệp Việt Nam nên trì hoãn việc chuẩn bị cho thị trường quốc tế.

“Chúng ta không vì thế mà không nghĩ đến việc vươn ra thị trường quốc tế. Đây là giai đoạn cần chuẩn bị để nâng cao nội lực”, ông Khôi nhấn mạnh.

Ông Khôi cho rằng đây chính là giai đoạn Chính phủ và doanh nghiệp Việt Nam cần ra sức chuẩn bị, nhanh chóng cải thiện xếp hạng tín nhiệm. Khi các điều kiện quốc tế thuận lợi trở lại, nền tảng tín nhiệm tốt hơn sẽ giúp các tổ chức phát hành Việt Nam có vị thế tốt hơn khi tiếp cận nguồn vốn bên ngoài.

Ở một góc nhìn khác, bà Hoàng Hải Anh, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký VASB, cho rằng những biến động về địa chính trị, thương mại và chính sách tiền tệ toàn cầu không chỉ tạo ra rủi ro mà cũng có thể mở ra cơ hội cho những thị trường đang bước vào giai đoạn tăng trưởng mới.

Theo bà, trong môi trường nhiều biến động, dòng vốn quốc tế có xu hướng tìm kiếm những điểm đến vừa có tiềm năng tăng trưởng, vừa bảo đảm được mức độ an toàn và ổn định. Việt Nam có cơ hội đón dòng vốn này, nhưng cơ hội chỉ trở thành hiện thực nếu có chiến lược chủ động và được chuẩn bị từ sớm.

“Đối với một bài toán chiến lược, các vấn đề phải được tính toán đồng bộ và triển khai song song”, bà Hải Anh nói.

Theo bà, câu chuyện không nên dừng ở việc thị trường được nâng hạng rồi mới tính cách thu hút vốn. Cùng với nâng hạng, Việt Nam cần đồng thời phát triển các định chế trung gian, đặc biệt là ngành quản lý quỹ và phát triển nhà đầu tư tổ chức – những chủ thể đóng vai trò cầu nối giữa nguồn vốn quốc tế với thị trường trong nước.

Bên cạnh vốn ngoại, bà Hải Anh cho rằng cần khai thác tốt hơn nguồn lực trong nước. Bà dẫn kinh nghiệm Nhật Bản với chương trình tài khoản đầu tư NISA, qua đó thúc đẩy một phần dòng tiền chuyển từ tiết kiệm sang đầu tư, và đặt vấn đề Việt Nam có thể xây dựng những cơ chế phù hợp để huy động nguồn lực trong dân cư vào thị trường vốn.

Ngoài các yếu tố nền tảng của thị trường, bà cho rằng ESG, chuyển đổi số và trí tuệ nhân tạo (AI) sẽ ngày càng tác động đến hướng dịch chuyển của dòng vốn. Trong đó, ESG không chỉ là yêu cầu về phát triển bền vững mà đang trở thành một yếu tố cạnh tranh đối với cả quốc gia, thị trường và doanh nghiệp trong quá trình thu hút vốn quốc tế.