Việc lựa chọn, trồng và bố trí cây xanh đô thị cần được tính toán phù hợp với từng tuyến phố, điều kiện hạ tầng và không gian đô thị, đồng thời gắn với công tác quản lý, chăm sóc và bảo vệ lâu dài...

Bộ Xây dựng vừa ban hành Thông tư số 82/2026/VBHN-TT-BXD hướng dẫn về quản lý cây xanh đô thị.

Theo đó, tất cả các loại cây xanh đô thị phải được xác định chủ sở hữu, do tổ chức, cá nhân quản lý hoặc được giao quản lý. Việc trồng cây xanh đô thị thực hiện theo quy hoạch xây dựng đô thị hoặc quy hoạch chuyên ngành cây xanh được cấp có thẩm quyền phê duyệt.

Ngoài ra, việc lựa chọn chủng loại và trồng cây xanh phải mang bản sắc địa phương, phù hợp với điều kiện khí hậu và thổ nhưỡng, đồng thời đảm bảo đáp ứng yêu cầu về sử dụng, mỹ quan, an toàn giao thông và vệ sinh môi trường đô thị; hạn chế làm hư hỏng các công trình cơ sở hạ tầng trên mặt đất, dưới mặt đất cũng như trên không.

LỰA CHỌN CÂY XANH THEO ĐẶC ĐIỂM TUYẾN PHỐ

Từ các yêu cầu trên, cách trồng, bố trí cây xanh được hướng dẫn theo đặc điểm và từng không gian. Trong đó, đối với tuyến đường lớn có chiều rộng hè phố trên 5m, nên trồng các cây loại 2 hoặc loại 3 theo quy định phân loại cây đô thị tại địa phương. Đối với tuyến đường trung bình có chiều rộng hè phố từ 3m - 5m nên trồng các cây loại 1 hoặc loại 2 theo quy định phân loại cây đô thị tại địa phương.

Còn các tuyến đường nhỏ có chiều rộng hè phố hẹp dưới 3m, đường cải tạo, bị khống chế về mặt bằng và không gian, thì cần tận dụng những cây hiện có, hoặc trồng tại những vị trí thưa công trình, ít vướng đường dây trên không và không gây hư hại tới công trình sẵn có, có thể trồng dây leo theo trụ hoặc đặt chậu cây.

Khoảng cách giữa các cây trồng được quy định tuỳ thuộc vào việc phân loại cây, hoặc theo từng vị trí cụ thể của quy hoạch trên khu vực, đoạn đường. Tuy nhiên, cây nên trồng ở khoảng trước tường ngăn giữa hai nhà phố, tránh trồng giữa cổng, hoặc trước chính diện nhà dân đối với những nơi có chiều rộng hè phố dưới 5m.

Đối với các dải phân cách có bề rộng dưới 2m, chỉ trồng cỏ, các loại cây bụi thấp, cây cảnh. Các dải phân cách có bề rộng từ 2m trở lên có thể trồng loại cây thân thẳng có chiều cao và bề rộng tán lá không gây ảnh hưởng đến an toàn giao thông, trồng cách điểm đầu giải phân cách, đoạn qua lại giữa hai giải phân cách khoảng 3m - 5m.

Tại trụ cầu, cầu vượt, bờ tường nghiên cứu thiết kế bố trí trồng dây leo nhằm tạo thêm nhiều mảng xanh cho đô thị, có khung chất liệu phù hợp cho dây leo để bảo vệ công trình.  Tại nút giao thông quan trọng ngoài việc phải tuân thủ quy định về bảo vệ an toàn giao thông, tổ chức trồng cỏ, cây bụi, hoa tạo thành mảng xanh tăng vẻ mỹ quan đô thị.

Song song với quy tắc trồng cây xanh đường phố, khoảng cách với các công trình, hạ tầng kỹ thuật, cây xanh tiếp tục được lưu ý. Cụ thể, cây xanh trồng cách góc phố 5m – 8m, không gây ảnh hưởng đến tầm nhìn giao thông. Cây xanh trồng cách họng cứu hoả trên đường 2m - 3m; cách cột đèn chiếu sáng và miệng hố ga 1m - 2m. Với mạng lưới đường dây, đường ống kỹ thuật (cấp nước, thoát nước, cáp ngầm), cây xanh trồng cách từ 1m - 2m.

Ô đất trồng cây xanh đường phố có kích thước và loại hình sử dụng thống nhất đối với cùng một loại cây trên cùng một tuyến phố, trên từng cung hay đoạn đường; tận dụng các ô đất trồng cây bố trí trồng cỏ, cây bụi, hoa tạo thành khóm xung quanh gốc cây, hoặc thành dải xanh để tăng vẻ đẹp cảnh quan đô thị.

KHUYẾN KHÍCH XÃ HỘI HÓA QUẢN LÝ, CHĂM SÓC CÂY XANH

Bên cạnh yêu cầu về trồng và bố trí cây xanh đô thị, Thông tư cũng khuyến khích xã hội hoá công tác quản lý, trồng, chăm sóc, bảo vệ cây xanh đô thị và phát triển vườn ươm cây theo quy hoạch xây dựng hoặc quy hoạch chuyên ngành được cấp có thẩm quyền phê duyệt.

Khi đô thị hóa diễn ra ngày càng nhanh, cây xanh ngày càng được chú trọng trong tổ chức không gian đô thị, gắn với yêu cầu cải thiện môi trường, tạo bóng mát và nâng cao chất lượng không gian sinh hoạt của người dân. Từ quy hoạch, trồng mới đến chăm sóc, bảo vệ, nhiều địa phương đang triển khai các chương trình phát triển cây xanh phù hợp với điều kiện thực tế.

Tại Hà Nội, UBND TP. Hà Nội đã ban hành Kế hoạch 380/KH-UBND về tổ chức “Tết trồng cây đời đời nhớ ơn Bác Hồ” năm 2026. Thành phố phấn đấu trồng mới hơn 400.000 cây xanh các loại trong năm nay, gồm khoảng 200.000 cây bóng mát, cây lấy gỗ và 200.000 cây ăn quả. Cây xanh được trồng tại các tuyến đường giao thông, khu đô thị, trụ sở cơ quan, công viên, bệnh viện, trường học và hộ gia đình. Thành phố cũng đặt mục tiêu trồng mới 20-30ha rừng sản xuất, quản lý và bảo vệ diện tích rừng phòng hộ, rừng đặc dụng hiện có, góp phần duy trì ổn định tỷ lệ che phủ rừng trên địa bàn.

Tại TP. Hồ Chí Minh, hưởng ứng Ngày môi trường thế giới, Ban Thường trực Ủy ban MTTQ Việt Nam TP.Hồ Chí Minh vừa phối hợp Ban trị sự Giáo hội Phật giáo Việt Nam TP.Hồ Chí Minh tổ chức lễ trồng cây thực hiện công trình “Vườn cây Đại đoàn kết” tại Công viên Văn hóa Láng Le, ấp 9, xã Bình Lợi. Các đại biểu đã trồng 600 cây giáng hương trên diện tích 2ha tại khu B của công viên.

Cùng với mở rộng diện tích và nâng cao chất lượng cây xanh, công nghệ tiếp tục được đặt ra như một hướng hỗ trợ công tác quản lý. Phát biểu tại tọa đàm về quản lý công viên, cây xanh thông minh mới đây, ông Trần Ngọc Chính, Chủ tịch Hiệp hội Công viên, cây xanh Việt Nam, cho biết trong quy hoạch, kiến trúc cảnh quan và phát triển hạ tầng số, các công nghệ, gồm: hệ thống thông tin địa lý, bản sao số... có thể ứng dụng để quản lý, mô phỏng 3D hệ thống cây xanh, mặt nước. Theo ông, các công nghệ mới sẽ giúp hỗ trợ theo dõi sức khỏe cây, phát hiện và cảnh báo sớm nguy cơ gãy, đổ mùa mưa bão.