Thị trường trái phiếu Chính phủ tháng 7 ghi nhận sức hấp thụ suy giảm khi tỷ lệ trúng thầu chỉ đạt 27,2%, trong khi lợi suất tiếp tục nhích lên. Tuy nhiên, thanh khoản hệ thống ngân hàng được kỳ vọng cải thiện có thể giúp giảm bớt áp lực lên lợi suất trái phiếu Chính phủ trong tháng cuối năm…

Theo báo cáo của Hiệp hội Thị trường Trái phiếu Việt Nam (VBMA), trong tháng 7, tổng giá trị trái phiếu Chính phủ phát hành trên thị trường sơ cấp đạt 18.604 tỷ đồng, giảm 20,41% so với tháng 6 và giảm 28,06% so với cùng kỳ năm 2025.

Kho bạc Nhà nước đã tổ chức 25 phiên đấu thầu với tổng khối lượng gọi thầu lên tới 68.500 tỷ đồng, trải rộng ở 5 kỳ hạn, song tỷ lệ trúng thầu chỉ đạt 27,2%. Điều này cho thấy dù Kho bạc Nhà nước đưa ra lượng trái phiếu chào bán khá lớn, nhưng phần được nhà đầu tư chấp nhận mua thực tế lại thấp hơn nhiều.

Nguyên nhân chủ yếu là nhà đầu tư có xu hướng yêu cầu mức lợi suất cao hơn để bù đắp rủi ro mất giá của đồng nội tệ, trong bối cảnh tỷ giá vẫn chịu áp lực và lạm phát còn tiềm ẩn những yếu tố khó lường.

Khi mức lợi suất được đưa ra chưa đủ hấp dẫn để bù đắp các rủi ro này, nhu cầu tham gia đấu thầu và khối lượng trái phiếu thực tế được hấp thụ có thể bị hạn chế. Vì vậy, khoảng cách lớn giữa khối lượng gọi thầu và khối lượng huy động thực tế phần nào phản ánh tâm lý thận trọng của nhà đầu tư, khi các tổ chức tham gia thị trường chưa sẵn sàng gia tăng tỷ trọng nắm giữ trái phiếu ở mặt bằng lợi suất hiện tại.

ÁP LỰC LỢI SUẤT TĂNG, GIÁ TRỊ PHÁT HÀNH GIẢM

Cơ cấu phát hành trong tháng 7 cho thấy Kho bạc Nhà nước tập trung chủ yếu vào các kỳ hạn trung và dài. Kỳ hạn 10 năm chiếm 51% tổng khối lượng phát hành, tương ứng 9.408,8 tỷ đồng, trong khi kỳ hạn 5 năm chiếm 46%, tương ứng 8.550 tỷ đồng.

Với cơ cấu này, kỳ hạn phát hành bình quân đạt 7,98 năm. Việc tập trung vào các kỳ hạn này giúp kéo dài thời gian huy động vốn, nhưng đồng thời khiến biến động lợi suất trung và dài hạn có ảnh hưởng trực tiếp hơn đến chi phí huy động của Chính phủ.

Đáng chú ý, trong tháng 7, Kho bạc Nhà nước gọi thầu tại 5 kỳ hạn gồm 3 năm, 5 năm, 10 năm, 15 năm và 30 năm. Cả 5 kỳ hạn đều có kết quả trúng thầu, với mặt bằng lãi suất tiếp tục nhích lên. Bình quân, lãi suất trúng thầu trong tháng đạt khoảng 4,27%/năm, tăng 2 điểm phần trăm so với tháng 6.

Cụ thể, lãi suất trúng thầu cuối tháng 7 ở mức 3,55%/năm đối với kỳ hạn 3 năm; 4,20%/năm kỳ hạn 5 năm; 4,36%/năm kỳ hạn 10 năm; 4,5%/năm kỳ hạn 15 năm và 4,59%/năm kỳ hạn 30 năm. Việc lợi suất tăng trên toàn bộ đường cong kỳ hạn, trong khi khối lượng phát hành thực tế vẫn thấp hơn đáng kể so với lượng gọi thầu, cho thấy nhà đầu tư đang yêu cầu mức sinh lời cao hơn để tham gia thị trường.

Trên thị trường thứ cấp, tổng giá trị giao dịch trái phiếu Chính phủ trong tháng 7 đạt 383.780 tỷ đồng, giảm nhẹ 0,9% so với tháng 6.

Cụ thể, giao dịch mua bán thông thường (Outright) đạt 263.324 tỷ đồng, giảm 13,7%, trong khi giao dịch mua bán lại (Repo) đạt 120.456 tỷ đồng, tăng mạnh 46,5%. Tính bình quân phiên, giá trị giao dịch Outright đạt khoảng 11.449 tỷ đồng mỗi ngày, giảm 13,7% so với cùng kỳ năm 2025, còn giao dịch Repo đạt trung bình 5.237 tỷ đồng mỗi ngày, tăng 46,5% so với cùng kỳ.

Diễn biến trái chiều giữa hai loại hình giao dịch cho thấy thanh khoản trên thị trường vẫn được duy trì, nhưng nhu cầu giao dịch mang tính tài trợ vốn ngắn hạn đang nổi lên rõ hơn. Sự gia tăng mạnh của Repo trong khi Outright suy giảm cũng phần nào phản ánh trạng thái thận trọng của nhà đầu tư trước biến động lãi suất, thay vì gia tăng vị thế nắm giữ trái phiếu, dòng tiền có xu hướng ưu tiên các giao dịch ngắn hạn và linh hoạt hơn.

Đồng thời, lợi suất trái phiếu Chính phủ trên thị trường thứ cấp tăng đồng loạt ở tất cả các kỳ hạn. Tuy nhiên, mức tăng có xu hướng thu hẹp khi kỳ hạn kéo dài.

Cụ thể, lợi suất kỳ hạn 10 năm tăng 4 điểm cơ bản lên 4,403%/năm, trong khi các kỳ hạn 1-3 năm tăng mạnh hơn, từ 5 đến 7 điểm cơ bản. Điều này cho thấy áp lực điều chỉnh lợi suất hiện rõ hơn ở khu vực ngắn và trung hạn, trong khi lợi suất dài hạn vẫn chịu sự chi phối bởi kỳ vọng lạm phát, chính sách tiền tệ và nhu cầu huy động vốn của Chính phủ.

Theo báo cáo của VBMA, trong tháng 7, Ngân hàng Nhà nước tiếp tục tạm ngừng phát hành tín phiếu, đồng thời đẩy mạnh mua giấy tờ có giá với các kỳ hạn từ 7-63 ngày thông qua kênh thị trường mở (OMO), với tổng giá trị 105.915 tỷ đồng. Động thái này góp phần cải thiện thanh khoản hệ thống liên ngân hàng và hỗ trợ mặt bằng lãi suất. Sau giai đoạn chịu áp lực, lãi suất liên ngân hàng có xu hướng hạ nhiệt trong tháng 7, đặc biệt vào tuần cuối tháng.

THANH KHOẢN CẢI THIỆN, MỞ DƯ ĐỊA ỔN ĐỊNH LỢI SUẤT TRÁI PHIẾU

Cập nhật diễn biến thị trường, các kỳ hạn dưới 2 tháng đồng loạt giảm, trong đó lãi suất qua đêm vào ngày 30/7 giảm xuống 0,5%, mức thấp nhất trong 2 năm trước khi tăng trở lại lên 6,5% vào ngày cuối tháng.

Tương tự,  lãi suất kỳ hạn 1 tuần-1 tháng dao động trong khoảng 6,8-7%, giảm lần lượt 1,55 và 0,9 điểm phần trăm so với cuối tháng 6. Trong khi đó, lãi suất kỳ hạn 6 tháng ở mức 8,1%, tăng 0,2 điểm phần trăm. Sự khác biệt giữa các kỳ hạn cho thấy điều kiện thanh khoản ngắn hạn đã có phần thuận lợi hơn, nhưng chi phí vốn ở các kỳ hạn dài vẫn chịu sức ép.

Theo chuyên gia tại VCBS, áp lực thanh khoản liên ngân hàng có thể giảm bớt trong tháng tới khi vốn FDI tiếp tục được giải ngân tích cực, trong khi triển vọng xuất khẩu cải thiện về cuối năm có thể bổ sung nguồn cung ngoại tệ, qua đó hỗ trợ cân đối trên thị trường ngoại hối.

Đáng chú ý, đà nhập khẩu tăng mạnh trong thời gian qua chủ yếu gắn với nhu cầu máy móc, thiết bị đồng bộ, công nghệ cao và nguyên vật liệu xây dựng đặc thù, trong bối cảnh Chính phủ đẩy mạnh đầu tư công và các dự án sản xuất công nghiệp mở rộng.

Theo đó, mức nhập siêu lớn gần đây không hoàn toàn phản ánh sự suy yếu của cán cân thương mại, mà còn xuất phát từ nhu cầu đầu vào phục vụ sản xuất và đầu tư.

Nếu lượng hàng hóa, máy móc và nguyên vật liệu nhập khẩu này được nhanh chóng chuyển hóa thành năng lực sản xuất và sản phẩm xuất khẩu trong giai đoạn cuối năm, dòng ngoại tệ từ xuất khẩu có thể được cải thiện, qua đó tạo thêm dư địa hỗ trợ tỷ giá và giảm áp lực lên thanh khoản VND.

Bên cạnh đó, tâm lý đầu cơ USD có xu hướng giảm dần trong bối cảnh diễn biến chiến sự bớt căng thẳng, trong khi giá vàng quốc tế đã điều chỉnh giảm mạnh kể từ tháng 3. Đây cũng là những yếu tố có thể góp phần giảm áp lực lên thị trường ngoại hối và thanh khoản VND.

Một yếu tố hỗ trợ đáng chú ý khác đến từ Quyết định 1743/QĐ-NHNN. Theo đó, tỷ lệ tiền gửi có kỳ hạn của Kho bạc Nhà nước được tính vào nguồn vốn huy động khi xác định tỷ lệ dư nợ cho vay trên tổng tiền gửi (LDR) được nâng từ 20% lên 50%.

Trong bối cảnh chênh lệch tín dụng-huy động vẫn ở mức lớn, thay đổi này được kỳ vọng tạo thêm dư địa cho các ngân hàng trong quản lý nguồn vốn, qua đó hỗ trợ thanh khoản trên thị trường liên ngân hàng.

Khi thanh khoản được kỳ vọng cải thiện, VCBS đánh giá lợi suất trái phiếu Chính phủ có thể đi ngang trong tháng tới. Một mặt, lãi suất liên ngân hàng được kỳ vọng hạ nhiệt sẽ góp phần giảm áp lực lên lợi suất trái phiếu Chính phủ. Song song, diễn biến lạm phát đang theo hướng thuận lợi hơn cũng tạo thêm dư địa cho mặt bằng lợi suất ổn định.

Chỉ số CPI tháng 7 giảm 0,12% so với tháng trước, nối tiếp đà hạ nhiệt của lạm phát sang tháng thứ hai. Khi áp lực tăng giá giảm, rủi ro sức mua của dòng tiền đầu tư vào các tài sản có thu nhập cố định, trong đó có trái phiếu Chính phủ cũng được đánh giá thấp hơn. Điều này có thể làm giảm mức lợi suất mà nhà đầu tư yêu cầu để bù đắp cho rủi ro lạm phát và mất giá tiền tệ.

Mặt khác, áp lực cung vẫn tương đối lớn khi tính đến cuối tháng 7, lượng trái phiếu Chính phủ phát hành mới chỉ đạt 16% kế hoạch quý III và 31% kế hoạch cả năm 2026. Điều này đồng nghĩa nguồn cung tăng có thể tạo thêm áp lực tăng lên đối với lợi suất, nhất là trong trường hợp nhu cầu hấp thụ của thị trường không cải thiện tương ứng.

Ở bên ngoài, diễn biến chính sách tiền tệ của Mỹ tiếp tục là yếu tố quan trọng đối với thị trường trái phiếu trong nước. Chỉ số DXY trong tháng 7 giảm khoảng 1,6%, xuống 99,8 điểm vào cuối tháng. Kỳ vọng về chính sách lãi suất của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) cũng có sự thay đổi đáng kể.

Tại cuộc họp ngày 29/7, Fed giữ nguyên lãi suất mục tiêu ở mức 3,50-3,75%, đánh dấu lần thứ năm liên tiếp duy trì mức lãi suất này. Theo CME FedWatch, xác suất Fed tăng lãi suất tại cuộc họp tháng 9 hiện ở mức 32,4%, giảm từ 50% trước đó, trong khi xác suất giữ nguyên lãi suất tăng lên 67,6%, từ 41,9% một tháng trước.