TP. Hồ Chí Minh đang tiến hành một bước đột phá trong công tác quản lý và phát triển đô thị thông qua việc triển khai bản sao số (Digital Twin), với mục tiêu hoàn thiện nền tảng dữ liệu không gian và bản sao số đô thị dùng chung đến năm 2030…

Đây là một phần trong kế hoạch lớn nhằm xây dựng đô thị thông minh, kết nối và chia sẻ dữ liệu với Trung tâm Giám sát, Điều hành đô thị thông minh (IOC) của Thành phố.

Theo kế hoạch, Sở Quy hoạch – Kiến trúc TP. Hồ Chí Minh sẽ chủ trì việc thử nghiệm mô hình bản sao số để đánh giá các phương án phát triển, cải tạo, chỉnh trang và bảo tồn đô thị tại một khu vực cụ thể. Mô hình này sẽ tích hợp dữ liệu quy hoạch đến từng ô phố, thửa đất, đồng thời chuẩn hóa các quy chuẩn, tiêu chuẩn và quy định quản lý kiến trúc. Đây là bước đi quan trọng nhằm tạo ra một hệ thống dữ liệu không gian đô thị 2D/3D thống nhất, phục vụ cho việc quản lý và phát triển đô thị một cách hiệu quả.

Ngoài ra, Sở Xây dựng cũng đóng vai trò quan trọng trong việc triển khai các bản sao số quản lý lĩnh vực giao thông công cộng và giảm ùn tắc giao thông. Việc sử dụng thống nhất hạ tầng kỹ thuật, kho dữ liệu dùng chung, nền tảng tích hợp và chia sẻ dữ liệu, cùng các dịch vụ GIS, 3D, AI, IoT sẽ giúp quản lý, giám sát và điều hành giao thông đô thị một cách hiệu quả hơn. Ngoài ra, bản sao số còn được áp dụng trong quản lý, giám sát hoạt động đầu tư xây dựng và quản lý ngập lụt đô thị.

Bên cạnh đó, Sở Khoa học và Công nghệ Thành phố được giao nhiệm vụ chủ trì tổ chức và theo dõi triển khai các nhiệm vụ của kế hoạch, đảm bảo tuân thủ Khung kiến trúc dữ liệu quốc gia và Khung kiến trúc tổng thể đô thị thông minh của Thành phố. Điều này nhằm đảm bảo rằng mọi hoạt động đều diễn ra theo đúng quy định và hướng dẫn, tạo điều kiện thuận lợi cho việc phát triển đô thị thông minh.

Trong quá trình này, ngành quy hoạch - kiến trúc được xác định có vai trò đặc biệt trong việc hình thành nền tảng không gian cho đô thị thông minh.

Theo Đề án 4714/QĐ-UBND, Sở Quy hoạch - Kiến trúc được giao chủ trì ba nhóm nhiệm vụ trực tiếp gắn với dữ liệu và công nghệ số. Sở cũng đang thử nghiệm tích hợp GIS, BIM, CIM và IoT để phục vụ dự báo ngập lụt và quy hoạch không gian ngầm, trước khi mở rộng toàn Thành phố và tích hợp với IOC trong giai đoạn 2028 - 2030. Nền tảng bản đồ quy hoạch đô thị có thể trở thành một trong những lớp nền quan trọng của đô thị thông minh, giúp xác lập cấu trúc không gian chung của Thành phố.

Với cách tiếp cận này, TP. Hồ Chí Minh không chỉ dừng lại ở việc số hóa các dịch vụ hay xây dựng những hệ thống công nghệ riêng lẻ, mà còn hướng tới hình thành năng lực "cảm nhận - hiểu - hành động". Khi dữ liệu trở thành hạ tầng thiết yếu, bản đồ số trở thành không gian kết nối và Digital Twin trở thành công cụ mô phỏng, Thành phố có cơ sở để chuyển từ quản lý đô thị theo từng lĩnh vực sang quản trị tích hợp, chủ động và có khả năng nhìn trước tác động.

Đây là bước chuyển được kỳ vọng giúp công nghệ thực sự trở thành năng lực phát triển đô thị, thay vì chỉ là những khoản đầu tư cho hạ tầng số.