Kế hoạch hành động chống khai thác IUU vừa được Chính phủ ban hành với quyết tâm gỡ “Thẻ vàng” trong năm 2026. Trọng tâm là thực hiện triệt để khuyến nghị của EC, siết chặt quản lý đội tàu và minh bạch truy xuất nguồn gốc...

Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng vừa ký Quyết định số 1516/QĐ-TTg ngày 10/8/2026 ban hành Kế hoạch hành động thực hiện các biện pháp khắc phục khuyến nghị của Ủy ban châu Âu (EC) tại đợt thanh tra lần thứ 5 về chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU).

Mục tiêu của Kế hoạch nhằm khắc phục triệt để các tồn tại, hạn chế và thực hiện đầy đủ, thực chất các khuyến nghị của EC tại đợt thanh tra lần thứ 5; tạo chuyển biến căn bản trong quản lý nghề cá, ngăn chặn và tiến tới chấm dứt khai thác IUU; chuẩn bị đầy đủ hồ sơ, dữ liệu và bằng chứng thực thi để làm việc với EC, quyết tâm gỡ cảnh báo "Thẻ vàng" trong năm 2026; đồng thời phát triển ngành thủy sản Việt Nam minh bạch, có trách nhiệm và bền vững.

Về các chỉ tiêu cụ thể, Kế hoạch yêu cầu đạt 100% tàu cá đã đăng ký được cập nhật đầy đủ, chính xác và kịp thời trên Hệ thống cơ sở dữ liệu nghề cá quốc gia (VNFishbase), đảm bảo xác định rõ chủ tàu, vị trí, tình trạng hoạt động và pháp lý.

Đối với thiết bị giám sát hành trình, 100% tàu cá bắt buộc lắp Hệ thống giám sát hành trình tàu cá (VMS) phải được kiểm soát tình trạng thiết bị khi xuất, nhập bến; mọi trường hợp mất kết nối, vượt ranh giới hoặc can thiệp thiết bị phải được cảnh báo, xác minh và xử lý theo thời hạn quy định.

Trong công tác quản lý cảng, 100% lượt tàu cá có chiều dài từ 06 mét trở lên ra, vào cảng, xuất, nhập bến phải được ghi nhận trên Hệ thống truy xuất nguồn gốc thủy sản khai thác điện tử (eCDT); không cấp giấy xác nhận nguyên liệu thủy sản khai thác đối với nguyên liệu thủy sản khai thác của tàu cá không có dữ liệu hoặc dữ liệu không hợp lệ trên eCDT.

Kế hoạch cũng quy định 100% hồ sơ cấp giấy xác nhận nguyên liệu và giấy chứng nhận nguồn gốc thủy sản xuất khẩu sang các thị trường yêu cầu phải xử lý trên eCDT theo quy định tại Thông tư số 81/2025/TT-BNNMT, trừ trường hợp bất khả kháng theo quy định.

Đồng thời, 100% doanh nghiệp chế biến, xuất khẩu các loài có nguy cơ cao sang châu Âu sẽ được kiểm tra theo phương pháp đánh giá rủi ro để xử lý dứt điểm các sai lệch về nguyên liệu và hồ sơ truy xuất.

Trong nỗ lực thực thi pháp luật, 100% vụ việc vi phạm IUU phải được tiếp nhận, xác minh, xử lý đúng thẩm quyền và cập nhật kết quả kịp thời lên cơ sở dữ liệu xử phạt, không để tồn đọng hồ sơ không có lý do chính đáng.

Việt Nam đặt mục tiêu ngăn chặn, giảm tối đa và tiến tới chấm dứt tình trạng tàu cá vi phạm vùng biển nước ngoài; mọi vụ việc phát sinh đều phải được điều tra và làm rõ trách nhiệm của chủ tàu, thuyền trưởng cùng các tổ chức, cá nhân liên quan.

Để đạt được mục tiêu trên, Kế hoạch đưa ra một số nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm như: Hoàn thiện khung pháp lý; quản lý, kiểm soát đội tàu; theo dõi, kiểm tra, giám sát và kiểm soát tại cảng; thực hiện biện pháp quốc gia có cảng; truy xuất nguồn gốc thủy sản khai thác trong nước; kiểm soát nguyên liệu thủy sản nhập khẩu; thực thi pháp luật; chuyển đổi số, kết nối và chia sẻ dữ liệu; hợp tác quốc tế, thông tin và truyền thông; phát động "Tháng cao điểm" thực hiện công tác chống khai thác IUU.

Theo Kế hoạch, các ngành, địa phương liên quan sẽ quản lý chặt chẽ tàu cá đã xóa đăng ký nhưng còn khả năng hoạt động; tàu cá không đăng ký, không đăng kiểm, không có giấy phép; phân công cơ quan, đơn vị và cá nhân theo dõi từng tàu nguy cơ cao.

Kiểm tra liên ngành đối với doanh nghiệp chế biến cá kiếm, cá ngừ và các loài có nguy cơ cao xuất khẩu sang thị trường châu Âu; xác minh định mức tỷ lệ thu hồi sau chế biến phù hợp thực tế sản xuất; ban hành quy trình vận hành tiêu chuẩn kiểm soát nhà máy chế biến; xây dựng kế hoạch kiểm tra hằng năm theo đánh giá rủi ro; tăng cường kiểm tra đột xuất.

Đồng thời, tổ chức kiểm tra liên ngành, đột xuất đối với doanh nghiệp nhập khẩu, chế biến các loài có nguy cơ cao; điều tra, xử lý triệt để sai lệch giữa hồ sơ và nguyên liệu thực tế; thiết lập cơ chế thông báo ngay cho EC và quốc gia thành viên liên quan khi phát hiện lô hàng vi phạm đã xuất khẩu hoặc đang trên đường vận chuyển.

Trong "Tháng cao điểm", các bộ, ngành và địa phương tập trung xử lý dứt điểm các nhiệm vụ còn tồn tại, nhất là: quản lý, kiểm soát đội tàu; đăng ký, đăng kiểm, cấp phép; lắp đặt, duy trì kết nối và kiểm soát thiết bị VMS; kiểm soát tàu cá xuất, nhập bến; cập nhật, vận hành VNFishbase và eCDT; truy xuất nguồn gốc; kiểm soát nguyên liệu thủy sản nhập khẩu; xác minh, xử lý vi phạm quy định mất kết nối VMS, vượt ranh giới cho phép khai thác trên biển và ngăn chặn, xử lý không để phát sinh tàu cá vi phạm vùng biển nước ngoài.