Sáng 3/5/2026, Thủ tướng Nhật Bản Takaichi Sanae rời Hà Nội, kết thúc chuyến thăm chính thức Việt Nam từ ngày 1–3/5. Những kết quả đạt được qua chuyến thăm cho thấy quan hệ Việt Nam – Nhật Bản đang bước vào một giai đoạn phát triển mới, chuyển dịch rõ nét sang kinh tế, công nghệ và an ninh kinh tế.

Trong khuôn khổ chuyến thăm, Thủ tướng Takaichi Sanae đã thực hiện đầy đủ các hoạt động mang tính biểu tượng và chính trị, từ vào Lăng viếng Chủ tịch Hồ Chí Minh, đặt vòng hoa tại Đài tưởng niệm các Anh hùng liệt sỹ, đến các cuộc hội đàm, hội kiến với lãnh đạo cấp cao Việt Nam.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã tiếp Thủ tướng Nhật Bản; Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng chủ trì lễ đón, hội đàm và cùng gặp gỡ báo chí; Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn tiến hành hội kiến. Việc tiếp xúc nói trên cho thấy sự triển khai đồng bộ mối quan hệ Việt – Nhật trên cả ba trụ cột: Đảng – Nhà nước, Chính phủ và Quốc hội.

 ĐỊNH HÌNH CẤU TRÚC HỢP TÁC VIỆT - NHẬT

Tại các cuộc tiếp xúc cấp cao, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh định hướng chiến lược của Việt Nam, đó là: Việt Nam kiên trì đường lối đối ngoại độc lập, tự chủ, hòa bình, hợp tác và phát triển, đa phương hóa, đa dạng hóa, chính sách quốc phòng bốn không, thúc đẩy quan hệ với các đối tác ngày càng đi vào chiều sâu, hiệu quả, trong đó luôn coi Nhật Bản là một trong những đối tác chiến lược quan trọng hàng đầu, tin cậy, ổn định lâu dài.

Đây không chỉ là tuyên bố chính trị, mà còn là cơ sở định hình chiều sâu của quan hệ song phương trong giai đoạn mới với 6 định hướng lớn để tăng cường hợp tác chiến lược giữa hai nước, trong đó có việc tăng cường tin cậy chính trị, hợp tác giữa các kênh Đảng, Chính phủ và ở cấp độ địa phương; củng cố hợp tác quốc phòng - an ninh thực chất và hiệu quả; tăng cường liên kết kinh tế, bảo đảm an ninh kinh tế, an ninh lương thực và năng lượng, đồng thời mở rộng sang các lĩnh vực mới như: chuyển đổi số, chuyển đổi năng lượng, chuyển đổi xanh, bán dẫn, AI… gắn liền với thế mạnh của Nhật Bản về khoa học công nghệ; triển khai hiệu quả các nội dung hợp tác về khoa học, công nghệ thông qua đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao, thúc đẩy nghiên cứu chung; thúc đẩy hợp tác nguồn nhân lực thông qua hợp tác lao động, giáo dục, địa phương, văn hóa-xã hội, du lịch và giao lưu nhân dân.

Ở cấp độ triển khai, hội đàm giữa hai Thủ tướng đã cụ thể hóa các định hướng này bằng những mục tiêu rõ ràng: đưa đầu tư Nhật Bản vào Việt Nam đạt khoảng 5 tỷ USD mỗi năm và kim ngạch thương mại song phương đạt 60 tỷ USD vào năm 2030.

Sáu văn kiện hợp tác được ký kết trong các lĩnh vực từ hạ tầng thích ứng biến đổi khí hậu, thủy lợi, chuyển đổi số đến công nghệ vũ trụ cho thấy phạm vi hợp tác không chỉ mở rộng mà còn đi sâu vào các lĩnh vực nền tảng của nền kinh tế tương lai.

Đáng chú ý, nội dung hợp tác đã vượt ra khỏi khuôn khổ truyền thống để tập trung vào các yếu tố mang tính chiến lược như an ninh năng lượng, chuỗi cung ứng, công nghệ cao và tăng trưởng carbon thấp. Những khái niệm như “tự chủ kinh tế” và “khả năng chống chịu” được cả hai bên nhấn mạnh, phản ánh sự thích ứng với bối cảnh quốc tế đang biến động mạnh.

Ở góc độ thể chế, vai trò của Quốc hội được khẳng định thông qua việc thúc đẩy hoàn thiện khuôn khổ pháp lý, tạo điều kiện thuận lợi cho đầu tư, ODA thế hệ mới và các dự án công nghệ cao. Điều này giúp bảo đảm các cam kết hợp tác không chỉ dừng ở tuyên bố mà có khả năng triển khai thực chất.

Có thể nói chuyến thăm của Thủ tướng Nhật Bản Takaichi Sanae đã định hình một cấu trúc hợp tác mang tính hệ thống, đó là định hướng chiến lược – triển khai thực chất – bảo đảm thể chế, tạo nền tảng cho quan hệ Việt Nam – Nhật Bản phát triển theo chiều sâu.

FOIP 2026  - THÔNG ĐIỆP CHIẾN LƯỢC VỀ TẦM NHÌN KHU VỰC CỦA NHẬT BẢN

Một trong những điểm nhấn quan trọng của chuyến thăm là bài phát biểu chính sách của Thủ tướng Takaichi Sanae tại Đại học Quốc gia Hà Nội. Tại đây, nhân kỷ niệm 10 năm sáng kiến FOIP của Thủ tướng Abe (2016), Thủ tướng Takaichi Sanae đã công bố những cập nhật mới của Tầm nhìn Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương tự do và rộng mở (FOIP- 2026).

Thông qua bài phát biểu này, Thủ tướng Takaichi Sanae đã gửi đi thông điệp rõ ràng về định hướng chiến lược trong giai đoạn mới: Xây dựng cơ sở hạ tầng kinh tế cho kỷ nguyên AI và dữ liệu; Củng cố chuỗi cung ứng năng lượng và vật liệu; Tăng cường hợp tác nhằm bảo đảm ổn định và phát triển bền vững.

Việc lựa chọn Việt Nam là điểm công bố những cập nhật 2026 này cho thấy Nhật Bản coi vai trò của Việt Nam ngày càng quan trọng trong cấu trúc khu vực. Không chỉ là một đối tác kinh tế năng động, Việt Nam còn được nhìn nhận như một mắt xích quan trọng trong chuỗi cung ứng và trong các sáng kiến khu vực do Nhật Bản thúc đẩy.

Sự gắn kết giữa FOIP với các nội dung hợp tác song phương – từ chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo, bán dẫn đến năng lượng và tăng trưởng xanh, cho thấy quan hệ Việt Nam – Nhật Bản đang được đặt trong một không gian rộng hơn, vượt ra khỏi khuôn khổ song phương để trở thành một phần của cấu trúc khu vực đang định hình.

Trong bối cảnh cạnh tranh chiến lược gia tăng và những thách thức về an ninh kinh tế, năng lượng ngày càng rõ nét, việc hai nước tăng cường phối hợp tại các diễn đàn quốc tế như Liên hợp quốc, ASEAN, tiểu vùng Mekong… không chỉ mang ý nghĩa hợp tác mà còn góp phần duy trì ổn định và cân bằng trong khu vực.

Thủ tướng Takaichi Sanae kết thúc chuyến thăm Việt Nam không chỉ khép lại một hoạt động ngoại giao cấp cao, mà còn mở ra một giai đoạn hợp tác mới trong quan hệ Việt Nam – Nhật Bản.

Từ những định hướng chiến lược được xác lập ở cấp cao nhất, đến các cam kết cụ thể về kinh tế, công nghệ và năng lượng, chuyến thăm đã tạo ra những động lực mới cho hợp tác song phương. Quan trọng hơn, nó cho thấy sự chuyển dịch rõ rệt của quan hệ hai nước sang các lĩnh vực mang tính nền tảng của phát triển và an ninh kinh tế.

Trong giai đoạn tới, việc hiện thực hóa các cam kết này thành kết quả cụ thể sẽ là yếu tố quyết định để quan hệ Việt Nam – Nhật Bản thực sự bước sang chiều sâu chiến lược, như kỳ vọng đã được đặt ra trong chuyến thăm lần này của Thủ tướng Nhật