Lãnh đạo Chính phủ khẳng định, với những người chưa có điều kiện mua nhà, Nhà nước sẽ tạo điều kiện để họ thuê nhà dài hạn, ổn định, với mức giá phù hợp với thu nhập và khả năng chi trả. Nhà ở cho công nhân phải có giá cả hợp lý, đồng thời phải được quy hoạch, xây dựng đồng bộ với các thiết chế văn hóa - xã hội...

Trong khuôn khổ Đại hội XIV Công đoàn Việt Nam, sáng 5/6, Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam tổ chức Chương trình Thủ tướng Chính phủ trao đổi, thảo luận với đại biểu dự đại hội. Chương trình với chủ đề “Công đoàn Việt Nam đồng hành với Chính phủ nâng cao năng suất lao động, thực hiện mục tiêu tăng trưởng hai con số”.

NHIỀU GIA ĐÌNH CÔNG NHÂN SỐNG THUÊ TRỌ TRONG CĂN PHÒNG CHỈ 10 – 15M2

Tại chương trình, bà Nguyễn Thị Thanh, Chủ tịch Công đoàn phường Ba Đình, Thành phố Hà Nội, nêu thực tế qua tiếp xúc với người lao động, vấn đề được họ quan tâm nhất hiện nay là nhà ở. Tại Hà Nội và nhiều địa phương, phần lớn công nhân là lao động ngoại tỉnh, đang phải thuê trọ trong những căn nhà chật chội, ẩm thấp, mùa đông thì rất lạnh, mùa hè thì quá nóng, nhất là khi nhiệt độ cao như mấy ngày qua.

“Nhiều gia đình 4-5 người sống trong những căn phòng chỉ khoảng 10-15m2, chi phí thuê nhà, điện, nước và sinh hoạt ngày càng tăng. Điều này ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống, sức khỏe, khả năng tái tạo sức lao động và năng suất làm việc, làm cho việc dịch chuyển lao động cũng diễn ra thường xuyên hơn”, bà Thanh lo ngại.

Theo khảo sát của Liên đoàn Lao động Thành phố Hà Nội, công nhân có cả 3 loại nhu cầu: thuê nhà lâu dài, mua nhà, thuê – mua. Để đáp ứng nhà ở đặc thù cho đối tượng công nhân, bà Thanh đề xuất phát triển đa dạng các loại hình và diện tích nhà ở cho thuê, thuê – mua, một bộ phận bán phù hợp với nhu cầu và khả năng chi trả của người lao động, phần lớn diện tích từ 50 -75m2.

Đồng thời, cần ưu tiên quy hoạch nhà ở gần khu công nghiệp, khu chế xuất, trong đó bảo đảm hạ tầng đồng bộ như trường học, nhà trẻ, y tế, văn hóa, thể thao, siêu thị, chợ, kết nối giao thông công cộng. Cùng với đó, có cơ chế hỗ trợ tài chính phù hợp để người lao động có cơ hội tiếp cận, thuê – mua hoặc mua nhà ở xã hội với giá hợp lý.

Nhà nước tiếp tục có các chính sách thu hút doanh nghiệp làm nhà ở xã hội, nhà ở cho công nhân thuê; tăng cường đầu tư của nhà nước vào lĩnh vực này, cũng như nghiên cứu, thiết kế, có cơ chế quản lý và vận hành nhà ở cho công nhân phù hợp với điều kiện làm ca kíp, gia đình có trẻ nhỏ, tổ chức sinh hoạt tập thể cho đối tượng công nhân.

“Người lao động cả nước rất quan tâm và kỳ vọng vào chủ trương phát triển nhà ở xã hội, nhà ở cho công nhân thuê dài hạn”, Chủ tịch Công đoàn phường Ba Đình nói, và đề nghị Thủ tướng cho biết thêm định hướng, giải pháp trọng tâm của Chính phủ trong thời gian tới để đẩy nhanh việc triển khai chủ trương hết sức ý nghĩa này.

Được Thủ tướng phân công trả lời, Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh cho biết mục tiêu phát triển 1 triệu căn nhà ở xã hội giai đoạn 2021 - 2030 hiện đang được triển khai quyết liệt thông qua nhiều cơ chế, chính sách nhằm tháo gỡ khó khăn, khuyến khích các thành phần kinh tế tham gia đầu tư.

Bộ trưởng thông tin, kết thúc năm 2025, đã và đang xây dựng 720.000 căn nhà ở xã hội, hoàn thành 180.000 căn, giải quyết nhu cầu nhà ở cho 180.000 hộ gia đình, trong đó có 42.000 căn cho thuê. Riêng 5 tháng đầu năm 2026, chỉ tiêu đăng ký của các địa phương trên toàn quốc là 158.000 căn hộ, hiện đã và đang triển khai 91.200 căn nhà ở xã hội, bao gồm cả nhà ở cho thuê.

Tuy nhiên, Bộ trưởng Bộ Xây dựng thừa nhận vẫn còn một số tồn tại, vướng mắc cần khơi thông trong thời gian tới. Thứ nhất, phân khúc nhà ở thương mại hiện đang dư thừa, trong khi phân khúc nhà ở phù hợp với người có thu nhập thấp đang thiếu. Thị trường đang lệch pha giữa cung và cầu.

Thứ hai, các sản phẩm đang thiên về nhà ở để bán, nhà ở cho thuê dài hạn chưa được tập trung nhiều. Thứ ba, về giá cả, nhà ở thương mại cao so với mức thu nhập bình quân của người lao động. Thứ tư, vấn đề tiềm thức của người dân, đối tượng thuê rất ít, đa phần thích mua nhà để sở hữu.

Theo Bộ trưởng, thực tiễn đó cho thấy nhà ở là vấn đề không thể giải quyết trong một sớm, một chiều, mà cần giải pháp căn cơ, quyết liệt.

ĐẢM BẢO GIÁ THUÊ NHÀ PHÙ HỢP VỚI THU NHẬP CỦA NGƯỜI LAO ĐỘNG

Trao đổi ngay sau đó, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng chia sẻ, cá nhân ông cũng như lãnh đạo Chính phủ, các bộ, ngành rất thấu hiểu thực tế phần lớn người lao động hiện chưa có nhà ở, phải thuê nhà trong điều kiện cơ sở hạ tầng còn hạn chế, chật hẹp, trong khi giá thuê nhà còn cao.

Cùng với đó, điều kiện chăm sóc, nâng cao sức khỏe thể chất và tinh thần của người lao động còn thiếu thốn; hệ thống trường học, nhà trẻ cho con em công nhân, người lao động còn xa nơi làm việc. Những khó khăn này ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe, sự an tâm của người lao động, đồng thời tác động đến năng suất và hiệu quả làm việc.

Thủ tướng cho biết thời gian qua, quán triệt chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước, Chính phủ và Thủ tướng Chính phủ đã khẩn trương chỉ đạo quyết liệt các nhiệm vụ, giải pháp cụ thể, nhất là phát triển nhà ở cho thuê tại các địa phương, đặc biệt là những nơi có nhiều khu công nghiệp, đông công nhân.

Vấn đề quan trọng nhất trong quá trình này là chuyển đổi tư duy. Thay vì chỉ đặt mục tiêu để mọi người, trong đó có người lao động sở hữu nhà ở, cần chuyển sang bảo đảm quyền có nhà ở.

Theo Thủ tướng, đây là bước chuyển đổi tư duy có ý nghĩa chiến lược. Với những người chưa có điều kiện mua nhà, Nhà nước sẽ tạo điều kiện để thuê nhà dài hạn, ổn định, với mức giá phù hợp với thu nhập và khả năng chi trả của người lao động, thay vì buộc họ phải cố gắng mua nhà bằng mọi giá.

Thủ tướng nhấn mạnh, nhà ở cho công nhân phải có giá cả hợp lý, đồng thời phải được quy hoạch, xây dựng đồng bộ với các thiết chế văn hóa - xã hội phục vụ chính người lao động như trường học, nhà trẻ, cơ sở y tế, nhà văn hóa.

Hiện nay, Chính phủ đang chỉ đạo các bộ, ngành, địa phương khẩn trương nghiên cứu, xây dựng và hoàn thiện các cơ chế, chính sách để phát triển thị trường nhà ở, trong đó ưu tiên nhà ở cho thuê.

Trên cơ sở kết luận chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước, Thủ tướng Chính phủ đã trực tiếp làm việc với Thành phố Hà Nội; đồng thời làm việc với các địa phương như Hải Phòng, Quảng Ninh, Ninh Bình, Hưng Yên, Bắc Ninh - những nơi tập trung đông người lao động.

Thủ tướng cho biết ông đã chỉ đạo các địa phương tổng rà soát lại quy hoạch, nhất là quy hoạch các khu công nghiệp, để trên cơ sở đó bố trí nguồn lực và triển khai ngay trong tháng 6 các dự án xây nhà cho thuê.

Trước hết, Nhà nước sẽ sử dụng ngân sách để xây dựng nhà ở cho thuê dài hạn dành cho người lao động, gắn với quy hoạch các khu công nghiệp, bảo đảm các thiết chế đi kèm, hạ tầng ổn định, giá thuê hợp lý và dài hạn, qua đó giúp người lao động yên tâm làm việc.