Thống đốc Ngân hàng Nhà nước yêu cầu các tổ chức tín dụng khai thác dữ liệu để đổi mới cách đánh giá khách hàng, quản trị tín dụng; qua đó giúp doanh nghiệp nhỏ và vừa, hộ kinh doanh và người dân có phương án khả thi, dòng tiền minh bạch tiếp cận vốn thuận lợi hơn, với chi phí hợp lý hơn...

Đây là những yêu cầu đáng chú ý được Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Phạm Đức Ấn đưa ra tại sự kiện Chuyển đổi số ngành Ngân hàng năm 2026, diễn ra ngày 18/8 tại TP. Hà Nội.

BIẾN CÔNG NGHỆ THÀNH NĂNG SUẤT, DỮ LIỆU THÀNH NGUỒN LỰC

Trong 6 nhóm nhiệm vụ trọng tâm giao cho toàn ngành, Thống đốc yêu cầu xác định chuyển đổi số phải trực tiếp phục vụ người dân, doanh nghiệp và thúc đẩy tài chính toàn diện.

Theo đó, các ngân hàng cần khai thác dữ liệu tốt hơn để đổi mới phương thức đánh giá khách hàng, quản trị tín dụng và phát triển sản phẩm phù hợp với doanh nghiệp nhỏ và vừa, hộ kinh doanh, hợp tác xã, người lao động và khu vực nông thôn.

Mục tiêu là tạo điều kiện để khách hàng có phương án kinh doanh khả thi, dòng tiền minh bạch có thể “tiếp cận vốn thuận lợi hơn với chi phí hợp lý hơn”.

Yêu cầu này đáng chú ý trong bối cảnh ngành Ngân hàng đang chuyển từ giai đoạn số hóa sang khai thác dữ liệu, ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) và phát triển hệ sinh thái số.

“Phải làm rõ AI giải quyết vấn đề gì, tạo ra giá trị gì và rủi ro được kiểm soát như thế nào”, Thống đốc nhấn mạnh.

Các ngân hàng được yêu cầu nghiên cứu ứng dụng AI trong phân tích dữ liệu, quản trị rủi ro, phát triển sản phẩm, tối ưu hóa quy trình và chăm sóc khách hàng. Tuy nhiên, cùng với việc thúc đẩy ứng dụng, ngành Ngân hàng cần sớm hình thành các nguyên tắc quản trị AI phù hợp, bảo đảm khả năng kiểm soát, trách nhiệm giải trình, bảo vệ dữ liệu và quyền lợi hợp pháp của khách hàng.

Người đứng đầu Ngân hàng Nhà nước đồng thời yêu cầu mỗi nhiệm vụ chuyển đổi số phải rõ mục tiêu, sản phẩm, người chịu trách nhiệm, nguồn lực, thời hạn và có chỉ tiêu đo lường.

“Không làm dàn trải, không làm theo phong trào, phải đánh giá bằng những vấn đề đã được giải quyết và những giá trị thực tế đã tạo ra”, Thống đốc Phạm Đức Ấn nhấn mạnh. 

Theo Thống đốc, ngành ngân hàng phải hướng tới “biến công nghệ thành năng suất, biến dữ liệu thành nguồn lực, biến đổi mới sáng tạo thành sản phẩm, dịch vụ, biến chuyển đổi số thành sự thuận tiện cho người dân, cơ hội cho doanh nghiệp và năng lực cạnh tranh mới của nền kinh tế”.

Cùng với khai thác dữ liệu và AI, Thống đốc đặt an ninh, an toàn và niềm tin số là một trong những nhiệm vụ trọng tâm. Các ngân hàng phải chuyển mạnh từ ứng phó sự cố sang chủ động phòng ngừa từ sớm, từ xa; đầu tư tương xứng cho an ninh mạng, an ninh dữ liệu và phòng, chống gian lận. Trong bối cảnh tội phạm sử dụng AI, deepfake và các thủ đoạn công nghệ ngày càng tinh vi, Thống đốc yêu cầu “không đánh đổi an toàn, quyền riêng tư và niềm tin của người dùng để tăng trưởng về chuyển đổi số”.

Người đứng đầu Ngân hàng Nhà nước cũng yêu cầu xây dựng kiến trúc dữ liệu ngành ngân hàng thống nhất, nâng cao chất lượng dữ liệu theo hướng “đúng, đủ, sạch, sống”, thống nhất và có khả năng chia sẻ; đẩy mạnh kết nối với Trung tâm Dữ liệu quốc gia và các cơ sở dữ liệu quốc gia, chuyên ngành.

HƯỚNG TỚI BỘ QUY CHUẨN eKYC THỐNG NHẤT CỦA QUỐC GIA

Từ thực tiễn phối hợp giữa Bộ Công an và ngành ngân hàng, Thiếu tướng Vũ Văn Tấn, Cục trưởng Cục Cảnh sát quản lý hành chính về trật tự xã hội (C06), Bộ Công an cho rằng dữ liệu dân cư, định danh điện tử và việc kết nối dữ liệu đã tạo ra những thay đổi quan trọng trong hoạt động ngân hàng, đặc biệt trong xác thực giao dịch và phòng, chống tội phạm.

Tuy nhiên, khi các biện pháp công nghệ và xác thực được tăng cường, tội phạm cũng thay đổi phương thức hoạt động. Thiếu tướng Vũ Văn Tấn lưu ý một vấn đề mới là người dân có thể tự để lộ, thậm chí bán dữ liệu của mình, tạo điều kiện cho các đối tượng lợi dụng. Theo ông, giải pháp công nghệ vì vậy phải đi cùng nâng cao kỹ năng số. Ngành ngân hàng cần tiếp tục đồng hành, giúp người dân có khả năng tự bảo vệ dữ liệu cá nhân của mình.

Trong giai đoạn tiếp theo, Thiếu tướng Vũ Văn Tấn đề cập một số nhiệm vụ mà Bộ Công an và ngành ngân hàng cần tiếp tục phối hợp triển khai.

Trước hết là tiếp tục hoàn thiện hành lang pháp lý, đồng thời chú trọng việc đưa các quy định vào thực tiễn và giám sát hiệu quả thực thi. Cùng với đó là yêu cầu tiếp tục hoàn thiện các cơ sở dữ liệu theo hướng không còn tồn tại riêng lẻ mà từng bước hình thành hệ sinh thái dữ liệu. Mục tiêu là dữ liệu không chỉ được khai thác và chia sẻ trong ngành ngân hàng mà còn có khả năng kết nối, chia sẻ với nhiều ngành, lĩnh vực khác.

Một nhiệm vụ cụ thể khác là xây dựng bộ quy chuẩn về định danh khách hàng điện tử (eKYC) thống nhất. Theo Thiếu tướng Vũ Văn Tấn, hiện ngành ngân hàng, Bộ Công an và Bộ Khoa học và Công nghệ đang có các bộ quy chuẩn riêng. Trong thời gian tới, Bộ Công an sẽ phối hợp với Ngân hàng Nhà nước Việt Nam và Bộ Khoa học và Công nghệ để xây dựng một bộ quy chuẩn eKYC cho Việt Nam.

“Chúng ta sẽ thống nhất làm sao đó lấy cái quy chuẩn không những đặc thù của Việt Nam mà chúng ta sẽ mang những quy chuẩn của thế giới để chúng ta ban hành riêng cho Việt Nam của chúng ta một bộ quy chuẩn này”, Thiếu tướng Vũ Văn Tấn nói.

Theo lãnh đạo C06, chính đặc thù gắn với dòng tiền và giao dịch thực tế khiến kết quả chuyển đổi số của ngành ngân hàng được phản ánh bằng những hoạt động thực, qua đó ông bày tỏ kỳ vọng ngân hàng Việt Nam tiếp tục tiên phong và có thể sánh vai với các ngân hàng trên thế giới trong chuyển đổi số.