Từ sân chơi robot và STEM: Học sinh Việt ra đấu trường công nghệ toàn cầu

Sự kiện do Công ty Cổ phần Việt Tinh Anh, đối tác chính thức của FIRST® tại Việt Nam, tổ chức với sự hỗ trợ từ Đại sứ quán Đan Mạch. Diễn ra trong ba ngày từ 27–29/3/2026, sân chơi khoa học ứng dụng FIRST® LEGO® League Vietnam Championship 2026, thuộc Hệ thống Giải đấu Tài năng Robot - ROBOTACON® đã có hơn 200 đội thi với gần 2.000 học sinh từ nhiều tỉnh, thành tham dự.

HỌC SINH VIỆT HỘI NHẬP CÔNG NGHỆ

Đây là năm đầu tiên sân chơi được tổ chức với quy mô mở rộng tại Việt Nam, với các đội quốc tế đến từ Nhật Bản, Thái Lan, Philippines, Đài Loan, Malaysia và Hồng Kông. Điểm đáng chú ý không nằm ở quy mô hay tính cạnh tranh, mà ở cách sân chơi này trở thành “phòng thí nghiệm mở” để học sinh Việt thử nghiệm các ý tưởng công nghệ, đặc biệt trong lĩnh vực robotics.

Khác với cách tiếp cận lý thuyết truyền thống, các đội thi phải trực tiếp thiết kế, lập trình và vận hành robot để giải quyết các bài toán thực tế. Năm nay, với chủ đề “UNEARTHED™ – Khảo cổ”, học sinh được đặt vào vai những “nhà nghiên cứu trẻ”, kết hợp kiến thức lịch sử với công nghệ để đưa ra giải pháp sáng tạo.

Từ việc mô phỏng khai quật hiện vật bằng robot đến đề xuất các hệ thống lưu trữ dữ liệu khảo cổ, các dự án cho thấy học sinh không chỉ học STEM, mà đang “làm STEM” theo đúng nghĩa. Điều này phản ánh xu hướng giáo dục mới: học thông qua giải quyết vấn đề, thay vì ghi nhớ kiến thức.

Robot không còn là công cụ trình diễn, mà trở thành phương tiện để học sinh tiếp cận các kỹ năng cốt lõi của thời đại số như lập trình, tự động hóa và tư duy hệ thống. Thông qua quá trình thi, học sinh phải tối ưu thiết kế, xử lý lỗi và làm việc nhóm – những kỹ năng gần với môi trường nghiên cứu và sản xuất công nghệ thực tế.

Đáng chú ý, sự tham gia của các đội quốc tế từ Nhật Bản, Thái Lan, Malaysia hay Hồng Kông cho thấy sân chơi tại Việt Nam đang dần tiệm cận chuẩn khu vực. Việc cọ xát này giúp học sinh Việt hiểu rõ hơn về khoảng cách công nghệ, đồng thời tạo động lực nâng cao năng lực.

TỪ CUỘC THI ĐẾN HÀNH TRÌNH DÀI HẠN

Sau hai ngày thi đấu, ban tổ chức đã xác định các đội có thành tích nổi bật ở từng bảng. Ở bảng Explore, đội EDS. ROBOT STAR (Edison Schools) giành vị trí cao nhất, trong khi đội Algae Rhythms (Trường Quốc tế Canada – Sedbergh Việt Nam) dẫn đầu bảng Challenge. Với kết quả này, hai đội sẽ đại diện Việt Nam tham dự các vòng chung kết quốc tế của hệ thống FIRST® LEGO® League, gồm giải khu vực châu Á mở rộng tại Bắc Kinh và giải vô địch thế giới tổ chức tại Houston (Mỹ).

Bên cạnh đó, nhiều đội đạt thứ hạng cao tại vòng thi chính và các vòng vệ tinh tại Hà Nội, Hải Phòng cũng được lựa chọn tham gia các giải đấu quốc tế mở rộng tại một số quốc gia và vùng lãnh thổ như Úc, Hàn Quốc và Trung Quốc. Các đội tham dự đều được cấp chứng nhận từ Đại sứ quán Đan Mạch.

Sự phát triển của các sân chơi robotics cho thấy hệ sinh thái STEM trong nước đang dần hình thành, với sự tham gia của trường học, doanh nghiệp và các tổ chức quốc tế. Những nền tảng này đóng vai trò quan trọng trong việc nuôi dưỡng nguồn nhân lực công nghệ từ sớm – yếu tố then chốt trong bối cảnh Việt Nam đẩy mạnh chuyển đổi số và tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị công nghệ toàn cầu.

Từ những mô hình robot nhỏ trên bàn thi, một bức tranh lớn hơn đang dần hiện ra: thế hệ học sinh Việt Nam đang được trang bị để không chỉ sử dụng công nghệ, mà còn tạo ra công nghệ. Và đó mới là giá trị cốt lõi mà những sân chơi như FIRST® LEGO® League mang lại.