Từ bỏ giấc mơ Mỹ, nhiều nhân lực công nghệ Trung Quốc rời Silicon Valley, trở về quê hương

Trong nhiều năm, Thung lũng Silicon từng là “giấc mơ Mỹ” của hàng nghìn kỹ sư, nhà khoa học Trung Quốc. Nhưng ngày càng nhiều người đang từ bỏ con đường sự nghiệp ở Mỹ để quay về Trung Quốc, nơi các chương trình hỗ trợ, chính sách ưu đãi và tốc độ phát triển công nghệ tạo ra sức hút mạnh mẽ.

Theo một nghiên cứu của Đại học Stanford, gần 20.000 nhà khoa học gốc Hoa đã rời Mỹ trong giai đoạn 2010 – 2021, với số lượng lớn lựa chọn trở về Trung Quốc. Riêng năm 2021, tình trạng này tăng vọt trong nhóm kỹ sư và chuyên gia công nghệ thông tin.

Căng thẳng chính trị Mỹ - Trung được xem là một trong những nguyên nhân chính. Từ thời Tổng thống Donald Trump, những đe dọa thu hồi thị thực du học sinh Trung Quốc, siết chặt visa H-1B, hay các vụ truy tố liên quan đến “gián điệp công nghệ” đã làm giảm niềm tin của nhiều nhà nghiên cứu. Trong khi đó, Bắc Kinh chủ động tung ra các gói hỗ trợ hấp dẫn: từ phòng thí nghiệm riêng cho nhà khoa học, các quỹ tài trợ nghiên cứu, đến vườn ươm khởi nghiệp dành cho nhân tài hồi hương.

“Căng thẳng chính trị khiến môi trường làm việc và sinh sống tại Bắc Mỹ hay châu Âu không còn thoải mái và an toàn như trước đây,” bà Lili Yang, trợ lý giáo sư tại Đại học Hong Kong, nhận định trong một nghiên cứu về hiện tượng hồi hương của giới nghiên cứu gốc Hoa.

KHỞI NGHIỆP: HỆ SINH THÁI HỖ TRỢ TOÀN DIỆN CỦA CHÍNH PHỦ

Không ít kỹ sư Trung Quốc lựa chọn quay về nước để khởi nghiệp thay vì tiếp tục công việc ổn định ở các tập đoàn Mỹ. Tại Trung Quốc, các khu ươm tạo dành cho du học sinh hồi hương cung cấp văn phòng, hỗ trợ thuê mặt bằng, tư vấn thuế và cơ hội tiếp cận vốn.

Một số doanh nhân đã tận dụng lợi thế này để xây dựng doanh nghiệp xuất khẩu linh kiện kim loại. Nhờ chuỗi cung ứng tích hợp sâu và tốc độ sản xuất nhanh, Trung Quốc duy trì lợi thế cạnh tranh lớn so với các khu vực khác. Chỉ trong một thành phố, toàn bộ quy trình từ sản xuất đến lắp ráp một con ốc vít có thể hoàn tất trong vòng 1-2 ngày, điều khó có thể tìm thấy ở Đông Nam Á hay nhiều nơi khác.

Sự hỗ trợ toàn diện từ chính quyền và tính hiệu quả của hệ thống sản xuất nội địa giúp các doanh nghiệp nhỏ có thể phục vụ khách hàng từ Mỹ, Mexico, Trung Đông đến Đông Nam Á, bất chấp những căng thẳng thương mại giữa Washington và Bắc Kinh.

Ngành game là một lĩnh vực khác đang thu hút nhân sự hồi hương của Trung Quốc. Nhiều lập trình viên từng gặp trở ngại tại Mỹ vì không trúng visa H-1B đã tìm thấy cơ hội tại các công ty game Trung Quốc.

Thị trường trong nước không chỉ rộng lớn mà còn có lực lượng lập trình viên với kỹ năng nền tảng vững chắc. Điều này giúp khả năng hợp tác để phát triển game độc lập cao hơn, nhờ có sẵn đội ngũ tài năng đông đảo.

Dù mức lương ở Thượng Hải hay Bắc Kinh không đủ để đảm bảo các mục tiêu tài chính cá nhân như mua nhà hay xe, môi trường sáng tạo và tiềm năng khởi nghiệp trong ngành game lại là điểm thu hút lớn.

TRÍ TUỆ NHÂN TẠO: SÂN CHƠI MỚI CỦA NHÂN SỰ CÔNG NGHỆ TRUNG QUỐC

Trong khi Mỹ vẫn giữ vị thế mạnh về phần mềm và thuật toán, Trung Quốc ngày càng nổi bật trong lĩnh vực phần cứng và hạ tầng. Đây là lý do nhiều doanh nhân công nghệ chọn hồi hương để xây dựng công ty phần cứng, đặc biệt trong mảng kính thực tế tăng cường (AR).

Một số doanh nghiệp đã trở thành đối tác sản xuất chính cho các tập đoàn toàn cầu, như Google hay Samsung, trong lĩnh vực kính AR. Chuỗi cung ứng phần cứng của Trung Quốc – vốn tích lũy kinh nghiệm sau nhiều năm sản xuất cho Apple và các thương hiệu lớn – hiện không chỉ gia công mà còn bắt đầu dẫn dắt đổi mới.

Trái ngược với sự chậm chạp của nhiều công ty phần cứng tại Mỹ, tốc độ thử nghiệm và ra mắt sản phẩm mới tại Trung Quốc nhanh hơn đáng kể, tạo môi trường lý tưởng cho những ai muốn đưa ý tưởng vào thực tiễn.

Ngoài những trường hợp bị ảnh hưởng bởi visa, một số chuyên gia công nghệ đã có quốc tịch Mỹ nhưng vẫn lựa chọn quay về châu Á để theo đuổi lĩnh vực trí tuệ nhân tạo (AI). Tại các công ty như Sleekflow ở Hong Kong, họ được giao vai trò quản lý cấp cao, trực tiếp tham gia triển khai AI thay vì phải quay về làm từ các vị trí thấp hơn trong hệ thống doanh nghiệp Mỹ.

Những trường hợp này cho thấy, việc hồi hương không chỉ là giải pháp bất đắc dĩ, mà đôi khi còn là chiến lược sự nghiệp. Với tham vọng mở rộng sang thị trường Mỹ, các công ty công nghệ châu Á thậm chí coi nhân sự từng làm việc ở Thung lũng Silicon là cầu nối quan trọng để tiến ra toàn cầu.

Theo trang Rest of World, hiện tượng nhân tài công nghệ Trung Quốc rời Mỹ và quay về quê nhà phản ánh một thực tế: cán cân thu hút nhân tài toàn cầu đang dần thay đổi. Nếu như trước đây, Thung lũng Silicon là “điểm đến cuối cùng” của giấc mơ công nghệ, thì nay, Trung Quốc với hệ sinh thái sản xuất, nguồn lực hỗ trợ và tốc độ phát triển đang trở thành lựa chọn hấp dẫn.

Trong bối cảnh cạnh tranh khoa học – công nghệ giữa Mỹ và Trung Quốc ngày càng gay gắt, xu hướng này có thể sẽ còn tăng tốc, góp phần tái định hình bản đồ đổi mới toàn cầu trong thập kỷ tới.