OpenAI trả thù lao 1,5 triệu USD mỗi nhân viên, cao nhất lịch sử Silicon Valley

OpenAI – công ty đứng sau ChatGPT – đang trả cho nhân viên của mình mức đãi ngộ gần như không có tiền lệ trong lịch sử Thung lũng Silicon. Theo tài liệu tài chính chia sẻ với nhà đầu tư và được Wall Street Journal lần đầu tiết lộ, mức thù lao bằng cổ phiếu trung bình của OpenAI năm 2025 lên tới 1,5 triệu USD cho mỗi nhân viên.

CUỘC ĐUA NHÂN TÀI AI ĐẨY CHI PHÍ LÊN MỨC “CHƯA TỪNG CÓ”

Con số này không chỉ gây sốc vì độ lớn tuyệt đối, mà còn bởi bối cảnh lịch sử. Nếu điều chỉnh theo lạm phát, mức chi trả cổ phần của OpenAI hiện nay cao gấp nhiều lần so với những gì các “ông lớn” công nghệ như Google (Alphabet) hay Meta từng trả cho nhân viên trước khi IPO. Ngay cả trong thời kỳ bùng nổ dotcom hay kỷ nguyên mạng xã hội, chưa từng có doanh nghiệp công nghệ quy mô lớn nào trả cổ phần cho nhân viên ở mức này.

Hiện OpenAI có khoảng 4.000 nhân viên, phần lớn là các nhà nghiên cứu AI, kỹ sư mô hình nền tảng, chuyên gia hạ tầng tính toán và an toàn AI – những vị trí đang được coi là “tài sản chiến lược” trong cuộc đua trí tuệ nhân tạo toàn cầu. Với sự bùng nổ của AI tạo sinh, các cá nhân sở hữu kiến thức chuyên sâu về mô hình lớn, dữ liệu và hệ thống huấn luyện đang trở thành nhóm lao động đắt đỏ bậc nhất thế giới.

Trên thực tế, mức đãi ngộ dành cho một số cá nhân tại OpenAI và các phòng thí nghiệm AI hàng đầu đã tiệm cận, thậm chí vượt xa, những gói lương từng chỉ dành cho nhà sáng lập startup. Điều này phản ánh một thay đổi sâu sắc trong cấu trúc quyền lực của nền kinh tế công nghệ: trong kỷ nguyên AI, nhân tài cốt lõi chính là lợi thế cạnh tranh sống còn.

Cuộc đua này không chỉ diễn ra giữa OpenAI với các “ông lớn” như Google, Meta hay Microsoft, mà còn với hàng loạt phòng thí nghiệm và startup AI được hậu thuẫn bởi các quỹ đầu tư hàng đầu. Để giữ chân nhân viên hiện tại và thu hút nhân tài mới, các công ty buộc phải liên tục nâng trần đãi ngộ, kể cả khi điều đó làm xói mòn hiệu quả tài chính trong ngắn hạn.

Một ví dụ cho thấy mức độ khốc liệt của thị trường lao động AI là việc OpenAI nới lỏng các quy định nội bộ về cổ phần. Gần đây, công ty đã bỏ yêu cầu nhân viên phải làm việc đủ 6 tháng mới bắt đầu được nhận cổ phiếu – thay vào đó, cổ phần được vesting gần như ngay lập tức. Đây là sự điều chỉnh nhằm thích nghi với thực tế rằng các nhà nghiên cứu AI có thể chuyển việc rất nhanh và thường yêu cầu lợi ích tài chính tức thì, chứ không chấp nhận chờ đợi như trước đây.

CUỘC CHIẾN LƯƠNG CỦA NGÀNH AI VÀ BÀI TOÁN BỀN VỮNG CHO OPENAI

Từ góc nhìn kinh tế học, những gì đang diễn ra trong ngành AI được ví như một “cuộc chiến”. Nếu tất cả các công ty AI cùng thống nhất kìm hãm chi phí nhân sự, họ sẽ cùng hưởng lợi: chi phí thấp hơn, ít pha loãng cổ phần hơn, và hiệu quả tài chính tốt hơn. Nhưng trong thực tế, không một công ty nào dám tự kiềm chế, bởi chỉ cần chậm chân trong cuộc đua nhân tài, họ có thể tụt hậu về công nghệ – và điều đó đồng nghĩa với mất vị thế chiến lược.

Kết quả là một cuộc chạy đua vũ trang về đãi ngộ, nơi mỗi bên đều bị buộc phải leo thang chi phí, dù biết rằng điều này không bền vững về dài hạn. OpenAI, với vai trò là một trong những trung tâm AI quan trọng nhất thế giới, đang ở ngay tâm điểm của vòng xoáy đó.

Cái giá phải trả là không hề nhỏ. Theo các tài liệu mà Wall Street Journal tiếp cận, chi phí trả cổ phần cho nhân viên hiện đã chiếm khoảng 50% doanh thu hàng năm của OpenAI. Đây là tỷ lệ cực kỳ hiếm thấy trong lịch sử các công ty công nghệ quy mô lớn. Trước đây, ở giai đoạn tiền IPO, chi phí cổ phần thường chỉ chiếm vài phần trăm doanh thu, thậm chí ở mức một chữ số.

Tỷ lệ 50% không chỉ góp phần khiến OpenAI tiếp tục thua lỗ về mặt kế toán, mà còn pha loãng đáng kể lợi ích của các cổ đông hiện hữu. Và theo dự báo trong tài liệu gửi nhà đầu tư, tình trạng này chưa có dấu hiệu sớm chấm dứt. OpenAI dự kiến chi phí nhân sự sẽ còn tăng trong những năm tới, song song với các khoản đầu tư khổng lồ vào hạ tầng tính toán, trung tâm dữ liệu và huấn luyện mô hình.

Điều đó đặt ra câu hỏi lớn: chiến lược này có thể kéo dài bao lâu? Ở một góc nhìn, OpenAI đang đặt cược rằng việc sở hữu đội ngũ nhân tài xuất sắc nhất sẽ cho phép họ tạo ra giá trị vượt trội trong tương lai – đủ lớn để bù đắp cho chi phí hiện tại. Ở góc nhìn khác, mức chi tiêu này phản ánh sự mất cân đối ngày càng rõ trong nền kinh tế công nghệ, nơi một nhóm rất nhỏ lao động tinh hoa nắm giữ phần lớn giá trị gia tăng.

Lịch sử công nghệ cũng từng chứng kiến những làn sóng tương tự, nơi một số công ty tạo ra giá trị mang tính “lịch sử thế giới” và một số rất ít cá nhân thu được phần thưởng khổng lồ. Nhưng quy mô của làn sóng AI hiện nay khiến các chu kỳ trước trở nên nhỏ bé.