Đầu tư vào viễn thông Trung Quốc năm 2026 dự báo giảm mạnh nhất trong vòng 15 năm

Sự thay đổi này phản ánh rõ nét việc chu kỳ xây dựng mạng lưới cơ bản đang dần khép, trong bối cảnh tăng trưởng doanh thu và lợi nhuận của ngành viễn thông cũng chững lại.

DỰ BÁO CHI TIÊU LIÊN TỤC GIẢM

Theo số liệu tổng hợp, tổng chi tiêu vốn của ba “ông lớn” viễn thông gồm China Mobile, China Telecom và China Unicom, cùng với China Tower – đơn vị quản lý hạ tầng trạm phát sóng được tách ra từ ba nhà mạng – trong năm 2025 đã giảm 10,2% so với năm trước đó.

Bước sang năm 2026, con số này được dự báo tiếp tục giảm thêm 8,2%. Quy mô chi tiêu này gần quay về mức của năm 2011 – thời điểm trước khi Trung Quốc bước vào “cơn sốt” đầu tư 4G. Khi đó, tổng chi tiêu chỉ ở mức khoảng 255 tỷ nhân dân tệ, trước khi tăng vọt lên gần 440 tỷ nhân dân tệ vào năm 2015 – đỉnh điểm của chu kỳ 4G, đồng thời kéo theo quá trình tái cấu trúc và tách riêng mảng hạ tầng tháp viễn thông vào năm 2014 nhằm tiết giảm chi phí.

Sau chu kỳ 4G, một làn sóng đầu tư mới lại hình thành với 5G, đưa tổng chi tiêu của bốn doanh nghiệp niêm yết lên 384,8 tỷ nhân dân tệ năm 2023. Tuy nhiên, chỉ sau vài năm, động lực này nhanh chóng suy yếu khi mạng lưới đã đạt độ phủ rộng và nhu cầu đầu tư mới giảm dần.

Ngay từ năm 2025, cựu Chủ tịch China Mobile, ông Yang Jie, đã dự báo rằng quy mô đầu tư tổng thể trong hai đến ba năm tới sẽ tiếp tục giảm dần. Thực tế hiện nay cho thấy nhận định này đã trở thành hiện thực, khi các nhà mạng bắt đầu chuyển sang giai đoạn tối ưu hóa thay vì mở rộng ồ ạt.

CHUYỂN ĐẦU TƯ VÀO NĂNG LỰC ĐIỆN TOÁN VÀ TRÍ TUỆ NHÂN TẠO

Song song với việc cắt giảm đầu tư, các doanh nghiệp viễn thông Trung Quốc đang điều chỉnh chiến lược phân bổ vốn theo hướng ưu tiên hiệu quả và gia tăng chi trả cổ tức – một xu hướng chịu tác động mạnh từ định hướng của Nhà nước.

Lãnh đạo các doanh nghiệp đều nhấn mạnh việc kiểm soát chi tiêu và nâng cao hiệu suất sử dụng vốn. Chủ tịch kiêm CEO China Telecom, ông Ke Ruiwen, cho biết công ty sẽ “tiếp tục tối ưu hóa” chi tiêu vốn trong những năm tới. Trong năm 2025, doanh nghiệp này đã cắt giảm 14% chi tiêu thực tế và dự kiến tiếp tục giảm thêm 9,2% trong năm 2026, xuống còn 73 tỷ nhân dân tệ.

Trong khi đó, Chủ tịch kiêm CEO China Unicom, ông Dong Xin, cho biết trọng tâm của công ty là “hiệu quả đầu tư” và xây dựng “mạng lưới siêu tinh gọn”. Một trong những giải pháp là tăng cường hợp tác với China Telecom trong triển khai hạ tầng 5G nhằm tối ưu hóa chi phí trong bối cảnh nguồn lực hạn chế.

Các chuyên gia nhận định, cấu trúc chi tiêu đang thay đổi rõ rệt. Thay vì dồn vốn cho hạ tầng truyền thống, các nhà mạng đang chuyển sang đầu tư vào năng lực điện toán và trí tuệ nhân tạo (AI) – những lĩnh vực được kỳ vọng tạo ra giá trị gia tăng mới trong tương lai.

Bà Kyna Wong, chuyên gia phân tích viễn thông tại Citi, cho rằng chi tiêu vốn sẽ tiếp tục xu hướng giảm, nhưng có sự “dịch chuyển cấu trúc” sang hạ tầng AI và điện toán trong những năm tới.

Áp lực tài chính cũng là yếu tố quan trọng thúc đẩy thay đổi này. Tăng trưởng doanh thu và lợi nhuận của các nhà mạng đang ở mức rất thấp. China Telecom và China Unicom ghi nhận mức tăng trưởng dưới 1%. China Mobile – nhà mạng lớn nhất với hơn 1 tỷ thuê bao – chỉ đạt mức tăng doanh thu 0,9%, lên 1.050 tỷ nhân dân tệ, trong khi lợi nhuận ròng giảm 0,9% xuống còn 137,09 tỷ nhân dân tệ.

Dù kết quả kinh doanh không mấy khả quan, cả ba doanh nghiệp đều tăng chi trả cổ tức. China Mobile nâng cổ tức lên 5,27 đô la Hong Kong/cổ phiếu, tăng 3,5% và nâng tỷ lệ chi trả lên 75%. China Telecom cũng tăng tỷ lệ chi trả lên mức tương đương, với cổ tức 0,2720 nhân dân tệ/cổ phiếu, tăng 4,7%. China Unicom tăng cổ tức thêm 3,1% lên 0,417 nhân dân tệ/cổ phiếu.

Động lực phía sau chính là áp lực từ State-owned Assets Supervision and Administration Commission (SASAC) – cơ quan quản lý vốn nhà nước cấp trung ương. SASAC liên tục đưa ra chỉ đạo yêu cầu các doanh nghiệp nhà nước tăng chi trả cổ tức, đồng thời thực hiện thường xuyên hơn, nhằm gia tăng nguồn thu cho ngân sách.

Ngoài ra, ngành viễn thông cũng là nguồn đóng góp lớn cho ngân khố quốc gia. Bộ Tài chính Trung Quốc cho biết đã thu về 37,842 tỷ nhân dân tệ từ lĩnh vực này trong năm qua, chiếm hơn 10% tổng nguồn thu từ các doanh nghiệp nhà nước, chỉ đứng sau ngành thuốc lá và dầu khí – hóa dầu.

BIG TECH ZTE CHỊU “CÚ ĐÁNH KÉP”

Sự suy giảm chi tiêu của các nhà mạng đang tạo áp lực trực tiếp lên các nhà cung cấp thiết bị, trong đó ZTE là một trong những doanh nghiệp chịu ảnh hưởng rõ rệt nhất.

Trong năm vừa qua, ZTE ghi nhận lợi nhuận ròng giảm tới 33,3%, xuống còn 5,617 tỷ nhân dân tệ. Dù doanh thu tổng thể vẫn tăng 10,4%, đạt 133,89 tỷ nhân dân tệ, nhưng mảng kinh doanh mạng viễn thông – nguồn đóng góp lớn nhất – lại chứng kiến cả doanh thu và lợi nhuận giảm hơn 10%.

Trong báo cáo thường niên, công ty thừa nhận mảng kinh doanh này chịu áp lực do các nhà mạng trong nước cắt giảm đầu tư khi thị trường 5G bước vào giai đoạn trưởng thành.

Trước bối cảnh đó, ZTE đang đẩy mạnh chiến lược mở rộng ra thị trường quốc tế, đặc biệt là các quốc gia đang phát triển. Công ty cho biết đã giành được thị phần đáng kể trong một dự án tích hợp mạng kép tại Indonesia, đồng thời triển khai các sản phẩm 5G tại Việt Nam.

Ngoài ra, ZTE cũng mở rộng hiện diện tại nhiều thị trường khác như Bangladesh, Kazakhstan, Cameroon, Tanzania và Philippines – bất chấp những căng thẳng địa chính trị trong khu vực.

Tuy nhiên, con đường quốc tế hóa của ZTE không hoàn toàn thuận lợi. Công ty từng bị Mỹ trừng phạt dưới thời chính quyền Tổng thống Donald Trump, với khoản phạt 1,19 tỷ USD do vi phạm lệnh cấm vận khi xuất khẩu thiết bị viễn thông sang Iran và Triều Tiên. Hiện tại, ZTE vẫn không thể bán sản phẩm tại thị trường Mỹ.

Ngoài ra, doanh nghiệp này cũng cho biết đang trong quá trình làm việc với Bộ Tư pháp Mỹ liên quan đến việc tuân thủ Đạo luật chống tham nhũng ở nước ngoài (FCPA), đồng thời khẳng định sẽ bảo vệ quyền lợi của mình bằng các biện pháp pháp lý.

Các nhà phân tích tỏ ra thận trọng về triển vọng của ZTE. Ông Edison Lee từ Jefferies nhận định mức giảm chi tiêu của các nhà mạng “tệ hơn dự kiến” và xu hướng suy yếu có thể kéo dài trong giai đoạn 2026–2027, đưa ra đánh giá cổ phiếu ở mức “kém khả quan”.

Trong khi đó, bà Kyna Wong của Citi giữ quan điểm “trung lập”, nhưng cũng thừa nhận mức suy giảm của mảng kinh doanh nhà mạng “vượt quá dự báo trước đó”. Dù vậy, bà cho rằng sự tăng trưởng từ thị trường quốc tế có thể phần nào bù đắp cho sự sụt giảm trong nước.