Phát triển 5G tại Việt Nam: An ninh mạng không thể là "tính năng bổ sung"

Theo bà Rita Mokbel, Tổng giám đốc kiêm Chủ tịch Ericsson Việt Nam, mạng 5G không chỉ là công nghệ mà còn là “xương sống” của nền kinh tế số, kết nối mọi ngành công nghiệp, nhà máy, đô thị thông minh và hệ thống dịch vụ.

Tại Việt Nam, việc phát triển một hệ sinh thái 5G đáng tin cậy đang trở thành ưu tiên chiến lược, với trọng tâm đặt vào an ninh, hợp tác và đổi mới sáng tạo. Đây không chỉ là nhiệm vụ kỹ thuật mà còn là nền tảng bảo đảm niềm tin của xã hội, duy trì sự ổn định và tăng trưởng bền vững của quốc gia.

BA YẾU TỐ CHIẾN LƯỢC CHÍNH CỦA HỆ SINH THÁI 5G VIỆT NAM

Việt Nam đang xây dựng hệ sinh thái 5G dựa trên ba yếu tố chiến lược chính. Thứ nhất, hợp tác toàn diện giữa các bên liên quan.

“Hợp tác toàn diện giữa các cơ quan, doanh nghiệp và các nhà phát triển là yếu tố then chốt để triển khai các giải pháp 5G hiệu quả, tạo ra một mạng lưới kết nối toàn diện và linh hoạt”, bà Rita Mokbel nói.

Thứ hai, đổi mới liên tục giúp Việt Nam duy trì sức cạnh tranh trên bản đồ công nghệ thế giới, sẵn sàng áp dụng các giải pháp tiên tiến nhất trong sản xuất thông minh, AI, robot và các ứng dụng dựa trên điện toán đám mây.

Thứ ba, niềm tin xã hội, bảo vệ lợi ích quốc gia và an ninh thông tin là trụ cột giúp mạng 5G trở thành nền tảng vững chắc, không chỉ bảo vệ dữ liệu người dùng mà còn củng cố niềm tin công chúng, yếu tố quyết định thành công của quá trình chuyển đổi số.

“5G mang lại tốc độ cao, độ trễ siêu thấp và độ tin cậy vượt trội, mở ra cơ hội cho các ứng dụng mới như sản xuất thông minh, giao thông tự động, AI, robot và các hệ thống dựa trên điện toán đám mây”, lãnh đạo Ericsson Việt Nam cho biết.

Theo bà Mokbel, Việt Nam đã nhanh chóng nắm bắt tầm nhìn này khi chỉ trong vòng 12 tháng, giấy phép và triển khai 5G tại các đô thị lớn đã được hoàn tất, đưa 5G trở thành trụ cột hạ tầng quan trọng. Chính phủ Việt Nam cũng đặt mục tiêu triển khai các trạm 5G cho các nhà mạng, thể hiện rõ khát vọng đưa Việt Nam trở thành quốc gia công nghệ cao, thu nhập cao.

5G TRỞ THÀNH MỤC TIÊU HẤP DẪN CỦA TỘI PHẠM MẠNG

Tuy nhiên, đi cùng với cơ hội là các rủi ro ngày càng lớn hơn. Khi mạng lưới trở nên thông minh và kết nối nhiều hơn, chúng cũng trở thành mục tiêu hấp dẫn cho tội phạm mạng. 

Liên minh Viễn thông Quốc tế (ITU) mới đây đã phát hành báo cáo chuyên sâu về an ninh mạng trên mạng 5G, xác định 5G không chỉ mở rộng về khả năng kết nối mà còn mở rộng bề mặt tấn công, đặc biệt khi có rất nhiều thiết bị kết nối (IoT), các tính năng ảo hóa, “network slicing”, và edge computing.

Mạng 5G không chỉ kết nối con người mà còn kết nối các ngành công nghiệp, nhà máy, lưới điện, đô thị thông minh, biến chúng thành hạ tầng trọng yếu của quốc gia. Trong bối cảnh đó, an ninh mạng được coi là nền móng bảo vệ tất cả hoạt động công nghệ.

Bà Rita Mokbel nhấn mạnh rằng an ninh không phải là tính năng bổ sung mà là nền tảng cốt lõi của mạng 5G. “Mạng lưới phải được tích hợp an ninh ngay từ khâu thiết kế, kiểm tra và vận hành, áp dụng cho mọi sản phẩm, dịch vụ và cơ sở hạ tầng”, bà nói.

“Việc thiết kế và thử nghiệm nghiêm ngặt ở mọi tầng mạng là yêu cầu bắt buộc nhằm đảm bảo khả năng chống chịu trước các mối đe dọa ngày càng tinh vi. Trong một nền kinh tế số, tầm quan trọng của kết nối là điều không thể phủ nhận, vì vậy việc xây dựng một mạng lưới đáng tin cậy là nhiệm vụ chiến lược không thể trì hoãn”.

Các mối đe dọa mạng ngày càng tinh vi, khi tội phạm khai thác các kết nối thông minh để đánh cắp dữ liệu cá nhân hoặc trục lợi tài chính. Dẫn các báo cáo năm 2024, bà Rita Mokbel cho biết các doanh nghiệp tại châu Á phải đối mặt trung bình khoảng 2.000 cuộc tấn công mạng mỗi tuần, tăng 15% so với năm trước. Hậu quả của các vụ tấn công có thể nghiêm trọng, từ gián đoạn giao thông, năng lượng đến ngừng trệ dịch vụ tài chính, đe dọa niềm tin công chúng.

MẠNG 5G ĐÒI HỎI CHIẾN LƯỢC AN NINH MẠNG TIÊN TIẾN, HỢP TÁC CHẶT CHẼ GIỮA NHIỀU BÊN 

Đáng chú ý, chuyên gia nhấn mạnh trong kỷ nguyên kết nối sâu rộng, “không một quốc gia nào có thể tự bảo vệ mình một cách đơn độc”. Bà Rita nhấn mạnh việc xây dựng mạng 5G an toàn không chỉ là trách nhiệm của các nhà cung cấp công nghệ mà là nỗ lực chung của toàn xã hội, từ Chính phủ, doanh nghiệp đến người dùng cuối.

ITU cũng cho rằng sự phức tạp của mạng 5G đòi hỏi những chiến lược an ninh mạng tiên tiến và sự hợp tác chặt chẽ giữa nhiều bên liên quan. “Các tổ chức đã bắt đầu xây dựng các tiêu chuẩn về an ninh mạng cho 5G, nhưng việc hợp tác liên tục và trao đổi thông tin vẫn là yếu tố cần thiết để tránh trùng lặp và lãng phí nguồn lực”, Báo cáo ITU cho biết.

Các biện pháp an ninh mạng chủ động là điều then chốt trong mọi giai đoạn triển khai mạng, với trách nhiệm rõ ràng của cả nhà cung cấp và nhà vận hành trong việc quản lý rủi ro. Nhiều quốc gia đang xây dựng và áp dụng các chính sách, quy định riêng về an ninh mạng 5G, tập trung vào việc triển khai hiệu quả và tuân thủ nghiêm ngặt các quy định này.

Đầu tư vào giáo dục và đào tạo cũng trở thành yếu tố then chốt để đáp ứng nhu cầu ngày càng cao về nguồn nhân lực chuyên nghiệp trong lĩnh vực an ninh mạng.

Đặc biệt, ITU cho biết từ các diễn biến với mạng 5G, quá trình lập kế hoạch cho mạng 6G đã đặt vấn đề an ninh và khả năng chống chịu là ưu tiên ngay từ giai đoạn thiết kế.

Tổng giám đốc kiêm Chủ tịch Ericsson Việt Nam cho rằng khi niềm tin được nuôi dưỡng, nó sẽ trở thành “loại tiền tệ mạnh mẽ nhất” của tiến bộ công nghệ, giúp Việt Nam không chỉ đạt mục tiêu chuyển đổi số mà còn hướng tới tương lai thu nhập cao, nền kinh tế số vững chắc và xã hội số bao trùm. 

Bà Rita Mokbel nhận định, nhìn về tương lai, Việt Nam đang ở giai đoạn then chốt. “Cây cầu công nghệ đã được xây dựng, nền tảng đã vững chắc, mạng lưới đang được triển khai, mục tiêu đã rõ ràng. Và điều quan trọng, an ninh phải tiếp tục là trụ cột”, bà nói.