Việc sửa đổi Luật Văn bản quy phạm pháp luật phải bảo đảm nâng cao chất lượng, tính ổn định và khả thi của hệ thống pháp luật, không đánh đổi chất lượng lấy tiến độ. Đồng thời, kiểm soát chặt chẽ thẩm quyền, làm rõ trách nhiệm trong xây dựng và thực thi pháp luật, bảo đảm lợi ích thiết thực của người dân và doanh nghiệp.

Ngày 23/10, tiếp tục Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa XVI, các đại biểu thảo luận tại tổ về dự án Luật Văn bản quy phạm pháp luật. Trọng tâm thảo luận là đổi mới quy trình xây dựng pháp luật, nâng cao chất lượng chính sách, kiểm soát chặt chẽ thẩm quyền và bảo đảm tính khả thi của các quy định khi đi vào cuộc sống.

RÚT GỌN THỦ TỤC KHÔNG CÓ NGHĨA LÀ RÚT GỌN TRÁCH NHIỆM

Phát biểu tại Tổ 2, Đoàn đại biểu Quốc hội TP. Hồ Chí Minh, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn ghi nhận Chính phủ đã nghiêm túc tiếp thu kết luận của Ủy ban Thường vụ Quốc hội và ý kiến thẩm tra để chỉnh lý hồ sơ dự án Luật.

Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh việc sửa đổi luật lần này không nhằm đẩy nhanh hơn nữa tốc độ ban hành văn bản, mà phải nâng cao chất lượng, tính ổn định của pháp luật, bảo đảm các quy định được thực hiện hiệu quả trong thực tiễn.

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn yêu cầu đặc biệt chú trọng việc kiểm soát thẩm quyền ban hành văn bản, nhất là cơ chế cho phép Ủy ban Thường vụ Quốc hội hoặc Chính phủ ban hành văn bản điều chỉnh quy định của luật.

Đây là vấn đề liên quan trực tiếp đến nguyên tắc hiến định về thẩm quyền lập pháp của Quốc hội. Vì vậy, nếu thực sự cần thiết phải thiết kế cơ chế đặc biệt, cần quy định chặt chẽ phạm vi, thời hạn, điều kiện áp dụng và trách nhiệm báo cáo Quốc hội.

Chủ tịch Quốc hội yêu cầu không để Chính phủ ban hành nghị định để sửa luật hoặc tự quy định trình tự, thủ tục thực hiện cơ chế đặc biệt. Những trường hợp ngoại lệ phải được kiểm soát nghiêm ngặt, không trở thành phương thức xử lý thường xuyên.

Đối với việc đơn giản hóa hệ thống văn bản quy phạm pháp luật, Chủ tịch Quốc hội tán thành nguyên tắc mỗi chủ thể một hình thức văn bản từ ngày 1/3/2027, đồng thời yêu cầu rà soát kỹ những vấn đề phát sinh, bảo đảm tính thống nhất của hệ thống pháp luật.

Đặc biệt, Chủ tịch Quốc hội lưu ý không được xem việc rút gọn quy trình là lý do giảm bớt trách nhiệm thẩm định, đánh giá tác động chính sách và lấy ý kiến đối tượng chịu sự tác động.

Đối với các đạo luật có phạm vi ảnh hưởng rộng, liên quan trực tiếp đến quyền và lợi ích của người dân như Luật Đất đai, Bộ luật Hình sự, việc đánh giá tác động và tham vấn phải được tiến hành đầy đủ, thực chất.

Chủ tịch Quốc hội đề nghị giữ quy trình thẩm định chính sách, đồng thời quy định rõ tiêu chí về tính cấp bách khi áp dụng trình tự, thủ tục rút gọn, tránh tình trạng lạm dụng cơ chế đặc biệt để bỏ qua những khâu quan trọng trong xây dựng pháp luật.

Bên cạnh đó, cần thể chế hóa đầy đủ các kết luận của Trung ương, làm rõ nguyên tắc chỉ luật mới được quy định việc hạn chế quyền, đặt ra nghĩa vụ mới hoặc quy định chế tài; đồng thời hoàn thiện cơ chế đánh giá hiệu quả thi hành pháp luật, công khai kết quả và xác định trách nhiệm sửa đổi khi phát hiện bất cập.

Chủ tịch Quốc hội khẳng định Luật Văn bản quy phạm pháp luật là luật về làm luật, vì vậy phải được xây dựng với yêu cầu cao nhất về thẩm quyền, quy trình và trách nhiệm.

Chính phủ và các cơ quan liên quan cần tiếp thu thực chất ý kiến đại biểu Quốc hội, giải trình đầy đủ những vấn đề còn khác nhau, bảo đảm dự thảo Luật đạt chất lượng cao trước khi trình Quốc hội xem xét, quyết định.

SỬA LUẬT PHẢI MANG LẠI LỢI ÍCH THIẾT THỰC CHO NGƯỜI DÂN, DOANH NGHIỆP

Cùng với yêu cầu nâng cao chất lượng công tác lập pháp, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định nhấn mạnh quan điểm sửa đổi pháp luật phải hướng tới những quy định tốt hơn, có lợi cho người dân, tổ chức và doanh nghiệp.

Theo tinh thần này, việc sửa đổi luật cần gắn với yêu cầu giải quyết những khó khăn, vướng mắc trong thực tiễn, bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của các chủ thể chịu sự tác động của chính sách.

Yêu cầu đặt ra không chỉ là hoàn thiện quy định về trình tự, thủ tục xây dựng pháp luật mà còn phải nâng cao trách nhiệm của các cơ quan trong quá trình xây dựng, ban hành và tổ chức thi hành văn bản.

Đặc biệt, việc đổi mới quy trình lập pháp phải gắn với kiểm soát chất lượng chính sách, bảo đảm các quy định rõ ràng, thống nhất, thuận lợi trong áp dụng, hạn chế phát sinh vướng mắc và chi phí tuân thủ đối với người dân, doanh nghiệp.

Đây cũng là nội dung xuyên suốt trong yêu cầu của Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn về nâng cao hiệu quả thực thi pháp luật. Theo Chủ tịch Quốc hội, không thể quy mọi khó khăn trong tổ chức thực hiện cho những bất cập của pháp luật. Đối với các quy định đã rõ, cơ quan có trách nhiệm phải nghiêm túc tổ chức thực hiện.

Chủ tịch Quốc hội yêu cầu nâng cao trách nhiệm tiếp thu, giải trình, hoàn thiện dự thảo Luật; bảo đảm các quy định được xây dựng khoa học, chặt chẽ và có tính khả thi cao.

Chất lượng của Luật Văn bản quy phạm pháp luật có ý nghĩa trực tiếp đối với chất lượng của cả hệ thống pháp luật, bởi đây là đạo luật quy định phương thức xây dựng, ban hành các văn bản pháp luật. Việc sửa đổi phải bảo đảm đổi mới quy trình nhưng không buông lỏng trách nhiệm, nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước đồng thời tạo thuận lợi cho người dân, tổ chức và doanh nghiệp