Trong giai đoạn không thuận lợi, biết hài lòng và kiên nhẫn với một phần tiền gửi sẽ giúp tránh được rủi ro đồng thời giữ được cho mình khả năng chọn lựa những cơ hội tốt nhất khi khó khăn bộc lộ đỉnh điểm và dần đi qua để bước vào một chu kỳ thuận lợi mới.

SGI Capital vừa có cập nhật triển vọng thị trường chứng khoán toàn cầu và Việt Nam trong đó nhấn mạnh: Trong giai đoạn hiện tại, nhà đầu tư khó phân biệt được các con số tăng trưởng ấn tượng của doanh thu, lợi nhuận, biên gộp của doanh nghiệp là ngắn hạn đến từ chính sự bùng nổ đầu tư và vay nợ thiếu bền vững cuối chu kỳ hay từ những cải thiện hiệu quả bền vững.

Trong một chu kỳ kinh tế lớn, chính đà tăng trưởng nóng kéo tăng nhu cầu vốn sẽ trở thành cơn gió ngược khi đẩy lãi suất tăng cao trong thời gian đủ dài để gây áp lực lên tăng trưởng và phá vỡ các mắt xích yếu, vay nợ nhiều và quả trị rủi ro kém nhất.

Lần tăng lãi suất 2022-2023 của FED và các NHTW chưa có nhiều hiệu ứng lên chi phí vốn thực bởi các thành phần kinh tế đã kịp chốt cố định nhiều khoản vay dài hạn ở mức lãi suất rất thấp. Lần tăng lãi suất này sau 5 năm đang trùng hợp với thời gian đáo hạn của nhiều khoản vay cũ nên tác động thực tế sẽ lớn hơn.

Các thị trường chứng khoán Mỹ và toàn cầu vẫn đang diễn biến khá bình ổn trước đợt tăng của giá dầu và lãi suất gần đây nhờ vào đà tăng trưởng lợi nhuận ấn tượng giúp duy trì niềm tin của nhà đầu tư. Tuy vậy, tốc độ tăng trưởng sẽ chậm dần lại vào 2027 trong khi định giá của S&P 500 vẫn ờ vùng đắt với P/E 25-26 lần.

Thống kê lịch sử cũng cho thấy, những tháng trước bầu cử giữa nhiệm kỳ là giai đoạn thị trường chứng khoán Mỹ có diễn biến thận trọng nhất, với mức điều chỉnh giảm trung bình 10-15% do những lo ngại về bất ổn chính sách. Nhìn chung, đây là giai đoạn không thuận lợi cho thị trường chứng khoán toàn cầu và các kênh tài sản rủi ro.

Ở trong nước, nhìn về dòng tiền trên thị trường chứng khoán, khi Việt Nam được nâng hạng vào rổ chỉ số FTSE EM, dù dòng vốn thụ động giải ngân giai đoạn đầu không lớn, nhưng rủi ro tỷ giá giảm bớt sẽ khuyến khích các dòng vốn chủ động khác tham gia.

Trong tháng 8/2026, nhà đầu tư nước ngoài đã bán ròng chậm lại, chỉ còn hơn 1.300 tỷ đồng là tín hiệu tích cực đầu tiên cho thấy áp lực bán ròng của khối ngoại đã vơi đi. Một chu kỳ bán ròng kéo dài 4/5 năm qua đi cùng với những giai đoạn Việt Nam nới lỏng chính sách tiền tệ và chịu áp lực tỷ giá có thể đang đi tới hồi kết.

Dòng tiền trong nước đã hấp thụ rất tốt nguồn cung khổng lồ gần 400.000 tỷ của khối ngoại 4 năm qua, với dư nợ margin tăng tương ứng. Rủi ro ở chỗ, số dư tiền còn lại và dòng tiền mới đều đang tụt giảm nhanh dưới sự cạnh tranh của kênh tiền gửi - đã phổ biến mức 8.x-9.x% cho kỳ hạn 6-12 tháng.

Nguồn vốn huy động của các công ty chứng khoán để cho vay margin cũng đang dần trở nên đắt đỏ hơn khi phải cạnh tranh với các kênh khác có lợi tức tốt hơn như tín dụng dài hạn và trái phiếu doanh nghiệp. Lạm phát, lãi suất tăng và neo cao thời gian tới không chỉ ở Việt Nam mà trên phạm vi toàn cầu sẽ là thử thách lớn với dòng tiền nội, đặc biệt là những tài khoản nhà đầu tư nắm giữ nhóm cổ phiếu nhạy cảm với lãi suất với tỷ lệ margin cao.

Về mặt điểm số, VN-Index đã tăng trở lại sát vùng đỉnh đón chào sự kiện nâng hạng trong tháng 9 này. Lịch sử cho thấy, các thị trường chứng khoán thường tích cực 6-12 tháng trước thời điểm này và chịu áp lực chốt lời và điều chỉnh trong 3-6 tháng sau đó.

Cộng hưởng với áp lực tăng lãi suất và lạm phát toàn cầu, rủi ro thuế quan từ Mỹ và nhu cầu thanh khoản thường căng thẳng hơn về cuối năm, các tháng tới sẽ là thử thách quan trọng với thị trường chứng khoán Việt Nam. 

Thông thường trong các giai đoạn có căng thẳng thanh khoản, thị trường sẽ xảy ra nhịp bán chung giảm đồng pha bất kể tốt xấu để hạ mạnh tỷ lệ margin chung trước khi có nhịp phục hồi và phân hóa.

Bối cảnh hiện nay đang hội tụ điều kiện cần với nhiều yếu tố rủi ro cộng hưởng cả trong nội tại (dư nợ cao ở cả kênh bất động sản và chứng khoán trong xu hướng lãi suất tăng) và môi trường quốc tế, có thể kích hoạt xu hướng giảm và vòng xoáy hạ đòn bẩy trên diện rộng, mở ra cơ hội đầu tư những doanh nghiệp tốt nhất với định giá rẻ nhất trong nhiều năm.

"Điều kiện đủ là chúng ta phải đủ kiên nhẫn và luôn chuẩn bị sẵn sàng sức mua", SGI Capital nhấn mạnh. 

Đầu tư chứng khoán không thể kỳ vọng lợi nhuận luôn duy trì cao, mà sẽ có những giai đoạn tương quan rủi ro cao lợi nhuận thấp và những giai đoạn rất thuận lợi dễ dàng. Trong nhiều kỳ báo cáo gần đây, SGI Capital luôn nhấn mạnh xu hướng lãi suất tăng sẽ kéo dài và trở thành lực cản lớn với thị trường chứng khoán và các kênh tài sản.

Trong giai đoạn không thuận lợi, biết hài lòng và kiên nhẫn với một phần tiền gửi sẽ giúp tránh được rủi ro đồng thời giữ được cho mình khả năng chọn lựa những cơ hội tốt nhất khi khó khăn bộc lộ đỉnh điểm và dần đi qua để bước vào một chu kỳ thuận lợi mới.