Ngoài giá trị môi trường, quy trình đo đạc, báo cáo, thẩm định (MRV) trong canh tác lúa chất lượng cao, phát thải thấp giúp đánh giá dấu vết carbon và cường độ phát thải trên mỗi đơn vị sản phẩm, góp phần phát triển nông nghiệp carbon thấp...

Viện Môi trường Nông nghiệp cho biết đã phối hợp cùng các chuyên gia trong nước và quốc tế triển khai các mô hình trình diễn, thực hành các biện pháp MRV như rút nước giữa vụ, cắt giảm phân đạm, điều tiết nước đầu vụ... Từ đó, Viện đã rút ra quy trình MRV hiệu quả, giúp lượng hóa được mức giảm phát thải khí nhà kính trong từng biện pháp canh tác.

Cùng với đó, Viện cũng đã cùng các chuyên gia của Ngân hàng Thế giới (WB) và nhiều tổ chức quốc tế đã xây dựng, hoàn thiện "Quy trình MRV trong canh tác lúa chất lượng cao, phát thải thấp vùng đồng bằng sông Cửu Long".

Khi Đề án một triệu hecta lúa chất lượng cao được triển khai đồng bộ, hệ thống MRV sẽ sẵn sàng để phục vụ kiểm đếm và đánh giá lượng giảm phát thải khí nhà kính một cách chính xác. Việc xây dựng và triển khai "Quy trình MRV trong canh tác lúa chất lượng cao, phát thải thấp" không chỉ phục vụ yêu cầu kỹ thuật của Đề án một triệu hecta, mà còn đặt nền móng cho nền nông nghiệp carbon thấp ở Việt Nam.

Ngoài giá trị môi trường, quy trình MRV còn giúp đánh giá dấu vết carbon và cường độ phát thải trên mỗi đơn vị sản phẩm. Đây là nền tảng quan trọng để Việt Nam xây dựng thương hiệu gạo phát thải thấp, nâng cao uy tín và giá trị xuất khẩu trên thị trường quốc tế. Khi thị trường carbon trong nước được công nhận, dữ liệu MRV cũng sẽ là cơ sở để tính toán tín chỉ carbon, tạo nguồn thu mới...

Quy trình này đã được ban hành cấp Viện và đang trình Bộ Nông nghiệp và Môi trường để xin ý kiến tiếp tục thử nghiệm trong thời gian tới.

Viện Môi trường Nông nghiệp cho biết quy trình MRV trong canh tác lúa chất lượng cao, phát thải thấp vùng đồng bằng sông Cửu Long gồm 6 bước: chuẩn bị, đăng ký, thiết lập đường cơ sở cho diện tích đã đăng ký, giám sát, báo cáo và xác minh.

Bước 1, giai đoạn chuẩn bị MRV, các địa phương, Hợp tác xã sẽ xây dựng các công vụ, mẫu biểu, hệ thống dữ liệu MRV. Viện Nông nghiệp và Môi trường đã đưa ra 15 biểu mẫu liên quan giúp việc thu thập và lưu trữ thông tin một cách thống nhất. Đồng thời, các tỉnh, thành phố sẽ lập kế hoạch MRV hằng năm, rà soát hoạt động theo mùa vụ để bảo đảm tính liên tục của hệ thống.

Bước 2, các Hợp tác xã và doanh nghiệp tham gia Đề án sẽ đăng ký diện tích canh tác và thông tin hoạt động trên hệ thống quản lý dữ liệu MRV. Các biểu mẫu sẽ được kiểm tra tính hợp lệ và hoàn thiện, cập nhật vào hệ thống. Hoạt động này nhằm xác nhận đơn vị đủ điều kiện tham gia chương trình carbon, tạo nền tảng để quản lý thống nhất toàn vùng.

Bước 3, thiết lập đường cơ sở cho diện tích đã đăng ký. Viện Môi trường Nông nghiệp tiến hành lập bản đồ diện tích các khoanh lúa (SPOTs), xác định năm cơ sở và phương pháp thu thập số liệu thực tế. Dữ liệu được phân lớp quy mô theo các tiểu vùng (vùng thượng, vùng hạ), lớp đất đai (đất phù sa, đất phèn), lớp tổ hợp (đất phù sa trên vùng thượng, đất phù sa trên vùng hạ, đất phèn trên vùng thượng, đất phèn trên vùng hạ); từ đó, đảm bảo tính đồng nhất trong đo đạc và tính toán.

Bước 4, lựa chọn các SPOTs để đặt điểm giám sát các hoạt động rút nước, chụp ảnh mặt ruộng và điều tra thu thập số liệu cuối vụ. Dữ liệu thu thập sẽ phục vụ tính toán lượng khí thải metan, với hệ số phát thải đặc trưng quốc gia được xác định thông qua quá trình đo đạc trực tiếp trên đồng ruộng.

Bước 5, Hợp tác xã và cán bộ khuyến nông cấp xã sẽ gửi dữ liệu giám sát lên hệ thống MRV để tổng hợp thành báo cáo theo mùa vụ và hàng năm. MRV Trung ương sẽ tổng hợp, biên soạn và công bố báo cáo giám sát. Đây là căn cứ để đánh giá hiệu quả giảm phát thải của từng khu vực.

Bước 6, ở giai đoạn cuối này, MRV trong nước sẽ cung cấp hồ sơ cho đơn vị xác minh cho bên thứ ba độc lập thực hiện đánh giá, nhằm bảo đảm tính tin cậy và minh bạch của kết quả giảm phát thải. Thông qua việc kiểm tra hồ sơ, dữ liệu MRV và các cuộc khảo sát thực địa, đơn vị thứ ba này sẽ đánh giá và phát hành báo cáo xác minh là cơ sở để cấp tín chỉ carbon và báo cáo NDC quốc gia.